II SA/Wr 476/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca), Sędzia NSA Halina Kremis, Sędzia NSA Julia Szczygielska, , po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.B. i J. B. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] nr [...] postanawia I. oddalić wniosek o wyłączenie sędziego; II. wymierzyć J. B. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) zł za zgłoszenie w złej wierze wniosku o wyłączenie sędziego. E. B. i J. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skargę na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] nr [...]. W dniu 17 marca 2008 r. skarżący J. B. złożył pismo, w którym na podstawie art. 18 § 1 i art. 20 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wniósł o wyłączenie sędziego Zygmunta Wiśniewskiego od rozpoznania niniejszej sprawy. Motywując swój wniosek J. B. podał, że wymieniony sędzia brał udział w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze II SA/Wr 239/06 w przedmiocie "spornej samowoli budowlanej, opierając rozstrzygnięcie na materiale dowodowym, który wchodzi w zakres tej sprawy", a nadto uczestniczył przy rozstrzygnięciu dwóch innych spraw – II SA/Wr 59/06 "z postępowania o warunkach zabudowy ściśle związanej ze sporną samowolą budowlaną" oraz II SA/Wr 316/06 "w tożsamej sprawie". W sprawach tych wyżej wymieniony sędzia występował jako przewodniczący (sprawozdawca) albo jako sędzia (sprawozdawca). Skarżący oświadczył, iż o wyznaczeniu sędziego Zygmunta Wiśniewskiego na przewodniczącego składu w niniejszej sprawie dowiedział się telefonicznie "w ubiegłym tygodniu". Zdaniem skarżącego, na podstawie wyników postępowań sądowo-administracyjnych, o których mowa wyżej, a zwłaszcza na podstawie uzasadnień wyroków, "ewidentnie widać, że sędzia jest mocno związany (psychicznie/mentalnie) z wcześniejszymi wyrokami, jakie zapadły z jego udziałem (por. skargi kasacyjne, sygn. 239/06, sygn. II SA/Wr 59/06 i sygn. 316/06). Wymieniony sędzia nie jest w stanie (w ocenie skarżących) zachować obiektywnego stosunku do rozpatrywanej sprawy i stron, ponieważ już ujawnił swoje zapatrywanie nt. istoty przyszłego rozstrzygnięcia w innych orzeczeniach. Udział sędziego przy rozpatrzeniu tej sprawy "może spowodować nastawienie psychiczne" ukierunkowane na podtrzymanie uprzednio podjętych rozstrzygnięć". Wskazując, iż do ustawowych zadań Sądu należy kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, skarżący zarzucił, że: "Z okoliczności wynika, że w sprawach, o których mowa wyżej Sąd, nie wypełnił tego obowiązku. Wyłączenie sędziego od udziału w tym postępowaniu spowoduje maksymalne zredukowanie czynnika mogącego powodować stronniczość". Podnosząc następnie, że sędzia jest wyłączony w sprawie, na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli wcześniej brał udział w rozstrzyganiu konkretnej indywidualnej sprawy, tożsamej ze sprawą zawisłą przed sądem administracyjnym, J. B. stwierdził, że "w ocenie skarżących stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję tego przepisu". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Stosownie zaś do przepisu art. 19 powyższej ustawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. W myśl art. 20 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Ponadto strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić także, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana - § 2. Zgodnie z art. 22 § 1 cytowanej ustawy, o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy - § 2. W aktach rozpatrywanej sprawy znajduje się oświadczenie złożone przez sędziego Zygmunta Wiśniewskiego, w którym oświadczył, że w tej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności (art. 19 tej ustawy) Odnosząc się do wyżej wymienionego unormowania należy wskazać, iż w rozpatrywanej sprawie J. B. za przyczynę wyłączenia sędziego wskazał fakt, że sędzia Zygmunt Wiśniewski był w składzie orzekającym jako przewodniczący (sprawozdawca) albo jako sędzia (sprawozdawca) w innych sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we W. , to jest w sprawach o sygnaturach II SA/Wr 239/06 w przedmiocie "spornej samowoli budowlanej", II SA/Wr 59/06 "z postępowania o warunkach zabudowy ściśle związanej ze sporną samowolą budowlaną" oraz II SA/Wr 316/06 "w tożsamej sprawie". Zdaniem skarżącego, "stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję" art. 18 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Analizując przedstawione przez skarżącego argumenty stwierdzić trzeba, że fakt, iż konkretny sędzia w przeszłości rozpatrywał już sprawy, w których stroną był skarżący, wydając w tamtych sprawach rozstrzygnięcia, które nie usatysfakcjonowały skarżącego, nie stanowi żadnej z ustawowych podstaw do wyłączenia tego sędziego. Na marginesie zauważyć wypada, że np. w sprawie II SA/Wr 239/06 skarga wniesiona przez E. B. i J. B. została uwzględniona, a skarżący nie zgadza się jedynie z motywami zapadłego w tamtej sprawie wyroku. Odnosząc się do twierdzenia J. B. , iż sprawa o sygnaturze II SA/Wr 316/06 jest "tożsama", należy zauważyć, że skarżący nie sprecyzował wyraźnie, z jaką sprawą zachodzi jej tożsamość. Mając na uwadze, że wniosek o wyłączenie sędziego został złożony w niniejszej sprawie o sygnaturze II SA/Wr 476/06, należy rozważyć, czy ta właśnie sprawa jest tożsama ze sprawą II SA/Wr 316/06. Tożsamość sprawy zachodzi, gdy występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 8 wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2006, s. 747). W sprawie II SA/Wr 316/06 przedmiotem skargi E. B. i J. B. była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania bazy obrotu rolnego na Zakład Przetwórstwa Nasion Oleistych w M. . W niniejszej sprawie E. B. i J. B. wnieśli skargę na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku nałożonego decyzją z [...] nr [...]. Są to więc skargi na dwie odrębne decyzje dwóch różnych organów zapadłe w odmiennych przedmiotach. Nie można zatem mówić o ich tożsamości. Jak już wyżej zaznaczono, stosownie do art. 18 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. W sprawie mającej za przedmiot decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]. nr [...], zapadłą w sprawie stwierdzenia wykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] nr [...], sędzia Zygmunt Wiśniewski nie brał udziału w wydaniu orzeczenia merytorycznie tę sprawę rozstrzygającego (takie orzeczenie jeszcze w ogóle w tej sprawie nie zapadło), przy czym – co należy ponownie podkreślić – nie jest to sprawa tożsama z inną sprawą przez tego sędziego uprzednio rozstrzygniętą. Nie ma też znaczenia fakt, że inne sprawy, rozpatrywane przez sędziego Zygmunta Wiśniewskiego, były z sobą w różny sposób powiązane. Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 czerwca 2005 r. sygn. akt FSK 2084/04 (LEX nr 173323), fakt, iż rozpoznawane sprawy wynikały z tego samego stanu faktycznego nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego z mocy ustawy. W ocenie Sądu wskazane powyżej okoliczności nie mogą stanowić przyczyny wyłączenia wskazanego przez skarżącego sędziego. Tym samym J. B. nie uprawdopodobnił przyczyn jego wyłączenia. Ewentualne zarzuty, co do prowadzenia postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we W. w wyżej wymienionych sprawach, mogą stanowić podstawy wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przyczynami wyłączenia sędziego z orzekania w konkretnej sprawie są okoliczności określone w art. 18 § 1 powoływanej ustawy oraz, jeżeli między sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. W rozpatrywanej sprawie żadna z tych okoliczności jednak nie wystąpiła. Biorąc powyższe pod uwagę należało na podstawie art. 22 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji. Ukaranie J. B. grzywną jest uzasadnione tym, że skarżący ten, będąc radcą prawnym, niewątpliwie potrafi rozróżnić tożsamość spraw i wie, że fakt, iż konkretny sędzia orzekał uprzednio w innych sprawach, nie stanowi przeszkody do rozpatrywania kolejnych spraw tych samych stron. Jako prawnik zdaje też sobie niewątpliwie sprawę z wagi stawianych zarzutów oraz z konieczności należytego ich uzasadnienia. Z całą pewnością wie, że nie można stawiać sędziemu (ani komukolwiek innemu) zarzutów tylko na podstawie własnych przypuszczeń (np. "Udział sędziego przy rozpatrzeniu tej sprawy "może spowodować nastawienie psychiczne" ukierunkowane na podtrzymanie uprzednio podjętych rozstrzygnięć"). Zauważyć wypada, że stawiając w niniejszej sprawie zarzuty sędziemu Zygmuntowi Wiśniewskiemu skarżący na ich uzasadnienie przywoływał własną argumentację zawartą w skargach kasacyjnych wnoszonych w sprawach rozpatrywanych m.in. przez tego sędziego. Posługiwanie się taką argumentacją przez osobę posiadającą kwalifikacje prawnicze świadczy o jej działaniu w złej wierze. W tej sytuacji zgłoszony w rozpatrywanej sprawie wniosek o wyłączenie sędziego – w ocenie Sądu – został złożony w złej wierze. Stąd orzeczono na podstawie art. 23 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w punkcie II sentencji.