II SA/Wr 510/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jolanta Sikorska (spraw.) Sędziowie Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska - Ilków Asesor WSA - Ewa Kamieniecka Protokolant Magdalena Domańska - Byskosz Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi K. P. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane. W dniu [...] r. Komendant Miejski Policji we W., po rozpatrzeniu sprawy st. asp. K. P. obwinionego o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na tym, że w [...] r. we W. przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że po uprzednim podrobieniu protokołu ustnego zawiadomienia o przestępstwie z dnia [...] r. i podpisów st. post. M. D., podmienił go za autentyczny znajdujący się w aktach sprawy [...], co stanowi przestępstwo określone w art. 231 § 1 kk i art. 270 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i na podstawie § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielenia wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 4 z 1998 r., poz. 14) orzekł, że K. P. jest winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył mu karę wydalenia ze służby. W uzasadnieniu wskazał, iż w dniu [...] r. zastępca Komendanta KP W. - F. kom. A. D. podczas kontroli wewnętrznej akt postępowania przygotowawczego stwierdził nieprawidłowości w dochodzeniu [...]. Zdarzenie, które zakwalifikowano w dniu [...] r. jako wykroczenie zostało zarejestrowane jako przestępstwo w dniu [...] r., a więc z trzymiesięcznym opóźnieniem. Na protokole przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie brak było dekretacji Komendanta KP, która jest obligatoryjna. Widniała w nim kwota [...] zł jako wartość skradzionego mienia, natomiast w książce wydarzeń była to kwota [...] zł, co mogło sugerować, że protokoły zostały zamienione. KP W. - F. powiadomiła o stwierdzonych nieprawidłowościach Prokuraturę Rejonową W. - F., która [...] r. wydała postanowienie o wszczęciu śledztwa [...]. W toku prowadzonego postępowania przygotowawczego ustalono, że doszło do oczywistej manipulacji i sfałszowania dokumentów procesowych dochodzenia [...], które było kontynuacją postępowania o wykroczenie [...]. W dniu [...] r. w tej sprawie wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów st. asp. K. P. o popełnienie czynów z art. 231 § 1 kk i art. 270 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk. W/w funkcjonariusz nie przyznał się do stawianych mu zarzutów twierdząc, że nie przypomina sobie okoliczności sprawy, zaprzeczając jednocześnie, aby kiedykolwiek podrabiał dokumenty procesowe i podmieniał je. Zeznania świadków oraz opinia biegłego z zakresu badań pisma i dokumentów jednoznacznie wskazują, że obwiniony st. asp. K. P. w sposób oczywisty dopuścił się zarzucanych mu czynów. Mając na uwadze powyższe fakty oraz uwzględniając charakter przewinienia i jego okoliczności, uznać - zdaniem organu - należy za niegodne policjanta zachowanie będące przestępstwem, do zwalczania których Policja jest powołana, stanowiące jednocześnie ujemne następstwo dla służby. Uniemożliwia to zdaniem organu pozostawienie w/w funkcjonariusza w szeregach Policji. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji we W.. Podał, że nie przypomina sobie aby przerabiał i podmieniał dokumenty procesowe. Powołał się na swoją ponad czternastoletnią służbę w Policji i trudną sytuację rodzinną. Wniósł o złagodzenie wymierzonej kary. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania w dniu [...] r. Komendant Wojewódzki Policji we W. na podstawie art. § 32 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień ora przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 4 z 1998 r., poz. 14) wydał orzeczenie Nr K-VI-1273-12/03, którym utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ II instancji podał, że w dniu [...] r. Prokurator Prokuratury Rejonowej W. - F. przestawił st. asp. K. P. zarzut popełnienia przestępstwa opisanego w sentencji orzeczenia, a w dniu [...] r. skierował w tej sprawie akt oskarżenia do Sądu Rejonowego W. - F.. Postępowanie dyscyplinarne przeciwko st. asp. K. P. oparte na zgromadzonym w toku śledztwa materiale dowodowym wykazało, że wina policjanta w popełnieniu przewinienia nie budzi wątpliwości. Przemawia za tym zeznanie świadka S. S., który potwierdził przerobienie przez st. asp. K. P. jego wcześniejszych zeznań oraz wynik opinii z przeprowadzonych porównawczych badań pisma i podpisów ręcznych wskazujący, że obwiniony podrobił podpis innego funkcjonariusza. Komendant Miejski Policji we W. wymierzając st. asp. K. P. karę wydalenia ze służby uznał również, że charakter i okoliczności popełnionego przewinienia uniemożliwiają pozostawienie go w służbie. Organ odwoławczy ten pogląd podzielił. Zdaniem organu, popełnienie przez policjanta umyślnego przestępstwa, bez względu na jego intencje, dyskredytuje go jako osobę powołaną do ścigania przestępców i przestrzegania porządku pranego. Dlatego pomimo przytoczonych w odwołaniu okoliczności łagodzących organ odwoławczy uznał, iż brak jest podstaw do zmiany wymierzonej obwinionemu kary w związku z czym utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Od powyższego orzeczenia K. P. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której podniósł zarzut niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wniósł o uchylenie wydanych w sprawie orzeczeń. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje. Skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), jednakże do końca 2003 r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone. Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane. Wskazać należy, że podstawą prawną wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych jest wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 139 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielenia wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 4 z 1998 r., poz. 14). Postępowanie dyscyplinarne wobec st. asp. K. P. prowadzone było w niniejszej sprawie w oparciu o powyższe rozporządzenie. Wyrokiem z dnia 8 października 2002 r. sygn. akt K. 36/00 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: art. 139 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji oraz, że przepis ten w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego traci moc z dniem 30 września 2003 r. (Dz. U. z 2002 r., Nr 176, poz. 1457). W uzasadnieniu w/w wyroku Trybunał Konstytucyjny zgodził się z poglądem wnioskodawcy i Prokuratora Generalnego, iż z uwagi na represyjny charakter postępowania dyscyplinarnego, przedmiot ten wymaga szerokiej regulacji ustawowej, zwłaszcza w zasadniczych kwestiach dotyczących określenia trybu odwoławczego. Zwrócił uwagę, że postulat ten znalazł częściowo odzwierciedlenie w regulacji wprowadzonej na mocy ustawy z 27 lipca 2001 r. zmieniającej m.in. przepisy ustawy o Policji. Ustawodawca dodał do art. 139 ustawy ustęp 1a i 1b, regulując tryb odwoływania się do przełożonych wyższego stopnia od orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej oraz ustęp trzeci w brzmieniu: "Na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego". Należy stwierdzić, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, że: "chociaż ustawa zapewnia obecnie prawo do sądu, to upoważnienie zamieszczone w art. 139 ust. 2 ustawy zachowało swoje brzmienie, przekazując do regulacji podustawowej tak istotną materię jak kształtowanie zasad postępowania dyscyplinarnego i wymierzania w nim kar, właściwość podmiotów wszczynających i prowadzących postępowanie. Pozostawienie tak szerokiej swobody w kształtowaniu postępowania dyscyplinarnego ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych nie daje tak istotnych dla obwinionego gwarancji procesowych. W przypadku żołnierzy zasady ogólne postępowania dyscyplinarnego określa ustawa z dnia 1 września 1997 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 944 ze zm.), przekazując do regulacji podustawowej tylko określenie szczegółowego trybu postępowania. Także ustawa o Służbie Granicznej w szerszym zakresie aniżeli ustawa o Policji reguluje ogólne zasady postępowania dyscyplinarnego. Należy zatem zgodzić się z wnioskodawcą, że upoważnienie ustawowe zamieszczone w art. 139 ust. 2 ustawy nie spełnia warunków przewidzianych w art. 92 ust. 1 Konstytucji." Trybunał Konstytucyjny dodał, że: "w tym stanie rzeczy badanie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów, w części dotyczącej przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego, jest zbędne. Z chwilą utraty mocy obowiązującej przepisu upoważniającego (art. 139 ust. 2) utraci bowiem moc obowiązującą wydany na tej podstawie akt wykonawczy." W dniu 29.10.2003r. weszła w życie nowela do ustawy o Policji z dnia 29.10.2003 r. (Dz. U. Nr 192, poz. 1873), która wprowadziła istotne zmiany do rozdziału 10 ustawy o Policji dotyczącego odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów. W oparciu o art. 139 ustawy w nowym brzmieniu zostało też wydane nowe rozporządzenie MSWiA z dnia 18.11.2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 198, poz. 1993). Zgodnie z art. 2 ust. 1 w/w noweli do ustawy o Policji: "Przepisy ustawy stosuje się do postępowań dyscyplinarnych niezakończonych prawomocnym orzeczeniem do dnia jej wejścia w życie." "Czynności dokonane w postępowaniach dyscyplinarnych niezakończonych prawomocnym orzeczeniem do dnia 30 września 2003 r. są skuteczne, jeżeli ich dokonano z zachowaniem przepisów dotychczasowych." Postępowanie dyscyplinarne w niniejszej sprawie nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem do dnia wejścia w życie w/w ustawy. W związku z treścią przytoczonych uregulowań ustawowych oraz w związku z treścią wyżej powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002 r. sygn. akt K. 36/00 zachodziła konieczność uchylenia wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych. Orzeczenia te bowiem zostały podjęte w oparciu o przepisy rozporządzenia wydanego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu prawa, która to okoliczność stanowi podstawę do przyjęcia, że wydane zostały one z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co z kolei stanowi podstawę do uchylenia przez Sąd administracyjny zaskarżonych orzeczeń na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § l ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji na podstawie wyżej wskazanych przepisów prawa należało orzec jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § l w/w ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane.