II SA/Wr 555/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 25 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. P. na decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczeń o samodzielności lokali mieszkalnych oraz lokali o innym przeznaczeniu niż mieszkalne p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy II. odrzucić skargę U z a s a d n i e n i e: Skarżący w dniu 24 września 2007r. nadał w urzędzie pocztowym, bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.. W uzasadnieniu powołał się na szereg decyzji tegoż organu, "Kierownika Urzędu Rejonowego w K." oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we W. z dnia 19 lutego W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 września 2007r. został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez sprecyzowanie co jest jej przedmiotem i ewentualnie o wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności, bądź jeśli przedmiotem skargi jest bezczynność, wskazanie czego domaga się od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie skarżący odebrał w dniu 10 października 2007r. W piśmie z dnia 11 października 2007r wskazał, że wnosi skargę na decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] stwierdzającą wykonanie obowiązku nałożonego na S. K. wynikającego z decyzji nr [...] z dnia 5 czerwca 2006r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.. Skarżący w dniu 17 października 2007r. nadał w urzędzie pocztowym złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W rubryce nr 3 "Informacja o przedmiocie zaskarżenia" wskazał, iż dotyczy on decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]nr [...] . Skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Utrzymują się z jego emerytury w wysokości 896,85 zl w tym 270 dodatku kombatanckiego, oraz emerytury żony w kwocie 538,90 zł. Oboje są schorowani, a żona jest pod stałą opieką specjalisty neurologa. Posiada dom o powierzchni 110 m2. Podał, iż po zakupie leków i uiszczeniu comiesięcznych opłat, bardzo mało zostaje mu na życie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W nin. sprawie wymagało na wstępie rozstrzygnięcia, jakie skutki procesowe p wywołuje wniesienie skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego. Zagadnienie to rozważane było jeszcze na tle już nie obowiązujących przepisów art. 200 § 1 i art. 199 § 1 k.p.a. (patrz A. Zieliński w KPA Komentarz WPr 1985 pod red. J. Borkowskiego s. 298) jako wchodzące w zakres badania, czy strona dochowała terminu do złożenia skargi i rozwiązywane w kierunku stosowania art. 65 § 2 k.p.a., zaś zgodnie z § 16 regulaminu czynności NSA skarga taka podlegała przesłaniu organowi w celu nadania jej dalszego biegu. Na tle ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) przeciwnie, w orzecznictwie NSA utrwalił się pogląd o niestosowaniu art. 65 § 2 k.p.a., lecz przepisów KPC, co oznaczało, że skierowanie skargi nie do sądu bezpośrednio, jak wówczas nakazywała ustawa, lecz do innego organu, może wywołać uchybienie terminu, o ile organ ten nie skierował pisma w terminie do NSA (postanowienia NSA z 18.06.1996 r. IV SA 280/96 ONSA 1997/3/118, z 8.05.1998 r. I SA/Gd 136/98 niepubl., por. uchwałę OPS 1/96 ONSA 1996/3/100 na temat stosowania art. 165 § 2 k.p.c.). Na tle obecnej ustawy wyrażono podobny pogląd prawny (postanowienie WSA w Gliwicach z 20.10.2004 r. IV SA/Gd 647/04 ONSA i WSA 2005/6/116), chociaż na marginesie rozważań dotyczących kwestii przywrócenia terminu do złożenia skargi. W ocenie Sądu omawiane zagadnienie procesowe można rozpatrywać w ramach rozważania podstaw do odrzucenia skargi zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 (wniesienie skargi po upływie terminu), ale także art. 58 § 1 pkt 6 (niedopuszczalność wniesienia skargi z innych przyczyn) p.s.a. Należy przypomnieć, że sąd może dokonywać czynności procesowe wyłącznie w oparciu o wyraźną podstawę prawną. Podstawę ustawową dla przekazywania organowi skargi wniesionej bezpośrednio do sądu stanowił art. 98 przep. wprow. p.s.a., ograniczając prawidłowość (legalność, skuteczność procesową) tej czynności do okresu dwóch lat od wejścia w życie p.s.a. Okres ten upłynął z dniem 1 stycznia 2006 r. Można teoretycznie rozważać, czy sąd powinien obecnie taką skargę a) odesłać skarżącemu jako mylnie wniesioną, b) odesłać organowi czy c) odrzucić jako niedopuszczalną z tej przyczyny, że wniesiona została z naruszeniem sposobu ustanowionego w ustawie (art. 54 § 1 p.s.a.). Przekazanie skargi organowi sugeruje, jakoby została ona złożona w sposób procesowo prawidłowy i wywołuje skutki z art. 54 § 2 p.s.a. oraz może wywołać skutek z art. 54 § 3 p.s.a. Tymczasem skarga taka podlega odrzuceniu chociażby z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia, przynajmniej w przeważającej większości przypadków (także nie zawsze z uwagi na rodzaj spraw, art. 53 p.s.a.). Dla ujednolicenia skutków wniesienia skargi z naruszeniem art. 54 § 1 p.s.a. należałoby postulować ich odrzucanie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.s.a. Skargę bowiem, zgodnie z wyraźnym przepisem art. 54 § 1 p.s.a., na którego przyswojenie skarżący uzyskali okres dwóch lat, oraz wyraźnym pouczeniem uzyskiwanym od danego organu, powinien wnieść skarżący do organu. W przypadku dalszego przesłania przez sąd skargi do organu, to sąd staje się wnoszącym skargę, a co najwyżej staje się posłańcem skarżącego. Taka czynność sądu potwierdza jedynie fakt jej niewniesienia przez skarżącego zgodnie z ustawowym sposobem zaskarżenia danego aktu. Można dodać, że skarżący niekoniecznie musiał przesłać skargę pod adresem sądu, lecz mógł wybrać dowolnego adresata, poza, jak powinien, organem. Dalsze przesłanie skargi do organu przez kogokolwiek także nasuwałoby wątpliwości, czy skargę wniósł skarżący. Przekazywanie pism lub spraw ustawy procesowe przewidują wyłącznie w ramach danej procedury (patrz przykładowo art. 464 i art. 201 k.p.c. oraz objaśnienia komentarzowe do tych przepisów). Wspomniano już, że to przekazanie powinno znajdować podstawę w wyraźnym przepisie danej ustawy procesowej. Sąd administracyjny uprawniony jest do rozpoznania spraw ze skarg wniesionych za pośrednictwem organu i przekazanych mu przez ten organ wraz z aktami sprawy, a wyjątkowo na podstawie odpisu skargi wniesionej uprzednio do organu (art. 55 § 2 p.s.a.), nie zaś w oparciu o skargę przesłaną do organu przez sąd. Przekazując skargę sąd jak gdyby nadaje jej dalszy bieg, a przecież taka skarga może posiadać braki formalne, zazwyczaj jest nieopłacona (art. 220 § 1 p.s.a.) i zazwyczaj również spóźniona. W zasadzie zatem, zamiast przekazania skargi, sąd powinien uprzednio podjąć pozaustawowe bowiem przedwczesne środki naprawcze (uzupełnienie skargi, pobranie wpisu od skargi, przywrócenie terminu do wniesienia skargi), aby nadać temu przekazaniu jakiś sens procesowy. Nie wiadomo po co przekazywać skargę, która zostanie odrzucona po jej nadesłaniu przez organ. Być może to przekazywanie zawiera w sobie dorozumianą ocenę, że termin do wniesienia skargi do organu został dochowany, gdy skarżący nie wniósł skargi do organu. Ocena taka nie miałaby podstawy ustawowej, zaś sama czynność sądu sprzeciwia się wyraźnym przepisom art. 98 przep. wprow. p.s.a. i art. 54 § 1 p.s.a., co uzasadnia pogląd prawny, że skarga do sądu administracyjnego nie wniesiona za pośrednictwem organu, co narusza art. 54 § 1 p.s.a. i art. 98 przep. wprow. p.s.a., podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.s.a., bowiem jej wniesienie wskutek tego uchybienia jest niedopuszczalne. Z tych względów, przyjmując za podstawę art. 58 § 1 pkt 6 p.s.a., orzeczono jak w punkcie II niniejszego postanowienia. Z kolei z treści art. 245 § 2.p.s.a wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie całkowitym. Natomiast art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie kwestionując okoliczności zawartych we wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi z art. 247 p.p.s.a.,( co wyżej wskazano) w myśl którego prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. W myśl definicji zawartej w Uniwersalnym słowniku języka polskiego (pod red. Prof. Stanisława Dubisza, PWN 2003r., s.243) "bezzasadny" znaczy niemający podstawy, nieuzasadniony, bezpodstawny. Zgodnie zaś poglądem wyrażonym na gruncie orzecznictwa sądowoadministracyjnego ( por. wyr. NSA z 7.01..2003r., I SA 745/02 niepubl) oczywista bezzasadność skargi zachodzi w przypadku, gdy nie może być ona uwzględniona w świetle jasnych i bezwzględnie wiążących przepisów prawa administracyjnego i w dodatku niepodlegających różnej wykładni. Przy czym z uwagi na fakt, iż komentowany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy stwierdzić, iż prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd 2, s.509.). Przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w art. 247 cytowanej ustawy odnosi się do skargi wszczynającej postępowanie przed sądem administracyjnym. Skarżący zaś, jak już wyżej wskazano, wniósł bezpośrednio do sądu skargę na wskazaną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W konsekwencji przyjąć zatem należy, iż przedmiotowa skarga jako wniesiona wbrew postanowieniom art. 54 §1 p.p.s.a. jest niedopuszczalna z przyczyn procesowych , co bezpośrednio wynika ze wstępnych rozważań, a tym samym oczywiście bezzasadna. Z tych względów skarżącej nie przysługuje prawo pomocy. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w punkcie pierwszym niniejszego postanowienia.