II SA/Wr 562/14

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie nakazania usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Do skargi na wyżej oznaczoną decyzję skarżący załączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, ma 89 lat a jego żona 88 lat, cierpią na liczne schorzenia, łączny ich dochód wynosi 2.451, 76 zł, a ich podstawowe wydatki wynoszą ok. 2.100 zł (opłata za energię elektryczną- 77, 45 zł; za telefon- 74,76 zł; za wodę-73, 94 zł; za śmieci- 26 zł; za telewizję- 39, 90 zł; koszt opału- 197, 50 zł; koszt paliwa- 200 zł; wydatki na lekarstwa- 150 zł; podatek od nieruchomości 17, 29 zł; składka na ubezpieczenie OC- 19, 42 zł; gaz (butla)- 37, 50 zł; wydatki na wyżywienie- 850 zł). Dodali, że posiadają udział 3/6 w prawie własności domu o pow. 156 m2. W piśmie z dnia 29 września 2014 r. skarżący sprecyzował, że żąda przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł. Poinformował, że otrzymują pomoc finansową i w naturze od swojej córki, która jest też autorem ich pism procesowych. Z załączonych do pisma wyciągów z rachunku bankowego wynika, że saldo na koncie w dniu 31.07. wynosiło 2.761, 18 zł , a w dniu 5.09. wynosiło 2.567, 79 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu wnioskodawca nie wykazał bowiem, iż konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi mogłoby spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Z kolei, przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, iż nie jest on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej [t.jedn. z 2013 r., Dz. U. poz. 182 ze zm.] kryterium dochodowe na osobę w rodzinie uprawniające do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej wynosi 456 zł). Na marginesie dodać trzeba, że z uwagi na podeszły wiek skarżącego i jego żony Sąd nie ma wątpliwości co do tego, że obydwoje wymagają stałej opieki lekarskiej oraz systematycznego leczenia, a to łączy się z koniecznością ponoszenia wydatków. Jednakże osiągane przez nich miesięcznie dochody- w ocenie Sądu- są wystarczające aby sfinansować zarówno ww. wydatki, jak i wpis sądowy od skargi. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Zauważyć należy, iż skarżący sam zadeklarował, że jest w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 100 zł. Nadto z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że od dłuższego czasu posiada on na koncie środki finansowe (oszczędności), które kilkakrotnie przewyższają należną opłatę sądową. Nieuzasadnione jest w tej sytuacji przeświadczenie, iż posiadane przez niego oszczędności może przeznaczyć na inne cele a koszty sądowe winien mu pokryć Skarb Państwa. Wniosek o prawo pomocy oceniany jest jedynie w oparciu o kryterium istnienia lub braku zdolności finansowej wnioskodawcy i badanie to odbywa się przez obiektywne zestawie faktycznych możliwości pozyskania środków finansowych przez wnioskodawcę (np. stały dochód, oszczędności, pożyczka itd.) z wysokością ponoszonych przez niego niezbędnych wydatków (w tym wysokością należnych na danym etapie postępowania kosztów sądowych). Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić przeszkodę uniemożliwiającą uszczuplenie mu posiadanych oszczędności w celu opłacenia kosztów postępowania prowadzonego z jego inicjatywy i w jego interesie. Podkreślić należy, iż zgodnie z przepisami Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 KRiO), a skarżący, jeśli znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (niedostatku), przysługuje (np. od córki) świadczenie alimentacyjne (art. 128 i art. 133 § 2 KRiO). Oczywiście obowiązek alimentacyjny może być realizowany również w formie pomocy rzeczowej czy poprzez pomoc w codziennych obowiązkach (jak wskazuje na to pełnomocnik skarżącego), tym niemniej obowiązek alimentacyjny powinien być adekwatny do aktualnych potrzeb uprawnionego (skarżącego), a jest nimi teraz konieczność pokrycia wpisu sądowego od skargi i niewątpliwie pomoc tego rodzaju nie przekracza możliwości finansowych osoby do tego zobowiązanej (córki). Za bezzsadne należy uznać przekonanie, iż to budżet Państwa (czyli inni obywateli) powinni wspierać skarżącego, w sytuacji gdy istnieją osoby, które według ww. przepisów mają obowiązek takiej pomocy udzielić w pierwszej kolejności. Podkreślić należy, iż Sąd powziął też pewne wątpliwości co do rzetelności złożonych oświadczeń, albowiem z jednej strony wskazywane jest, że skarżący jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości położonej we W. przy ul. M.7 (w tym załączane są rachunki jakby skarżący faktycznie użytkował tą nieruchomość np. rachunek za gaz), a jednocześnie skarżący informuje, że zamieszkuje z żoną w C.(i za utrzymanie tej nieruchomość też przedstawiane są rachunki). Skarżący nie wyjaśnił m.in. gdzie zatem faktycznie zamieszkuje; czyją własnością jest nieruchomość położona w C. i dlaczego skarżący nie zbywa posiadanych zbędnych składników majątkowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.