II SA/Wr 599/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędzia WSA – Wanda Wiatkowska-Ilków Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. i M.W. oraz M. i J.W. w przedmiocie wymierzenia grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we W. w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 3/09 postanawia oddalić wniosek skarżących o wyłączenie sędziego NSA Z.W., sędziego WSA A.C., sędziego WSA M.G., sędziego NSA A.W., sędziego WSA J.S., sędziego WSA M.M., sędziego NSA A.M., sędziego WSA A.S., sędziego NSA J.Sz., sędziego NSA H.K., sędziego WSA O.B. oraz sędziego WSA A.P. od rozpoznania niniejszej sprawy. Pismem z dnia 11 października 2009 r. D. i M.W. oraz M. i J.W. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we W. za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 3/09. Zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2010 r. Przewodniczący Wydziału II tutejszego Sądu wyznaczył w niniejszej sprawie rozprawę na dzień 27 stycznia 2010 r. Zgodnie z zarządzeniem do rozpoznania sprawy wyznaczony został następujący skład sędziowski: sędzia NSA A.W. (Przewodniczący), sędzia WSA A.C. (sprawozdawca), sędzia WSA O.B.. O mającej się odbyć rozprawie skarżący zostali zawiadomieni w dniu 25 stycznia 2010 r. W dniu 26 stycznia 2010 r. D. i M.W. wnieśli o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy następujących sędziów, orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: sędziego NSA Z.W., sędziego WSA A.C., sędziego WSA M.G., sędziego NSA A.W., sędziego WSA J.S., sędziego WSA M.M., sędziego NSA A.M., sędziego WSA A.S., sędziego NSA J.Sz., sędziego NSA H.K., sędziego WSA O.B. oraz sędziego WSA A.P.. Uzasadniając swój wniosek skarżąca m.in. podniosła, iż wnosi ten wniosek z uwagi na "stronniczość i budowanie gangów pod nadzorem sędziów i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu bez pozwoleń na budowę bez aktów własności za darmo w tak zwanych priorytetach i sięganie po naszą własność na łapówki mafii". Dodała też, że wnosi "by wyżej wymienieni sędziowie, złożyli oświadczenia jakie nieruchomości gdzie, za ile o jakiej powierzchni i w jaki trybie kupowali [...] od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, Agencji Nieruchomości Rolnych we W. i jej spółki T. bowiem mam w tym interes prawny". Wskazani we wniosku sędziowie złożyli oświadczenia, z których wynika, że nie znają skarżącej, nie łączy ich z nią żaden stosunek osobisty, który mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego oraz, że nie zachodzą w stosunku do nich żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.); zwanej dalej p.p.s.a., które dawałyby podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy. Akta sprawy zostały przekazane Wydziałowi IV tutejszego Sądu celem rozpoznania przez orzekających w nim sędziów wniosku skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Sędzia zaś, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi, natomiast sędzia, który orzekał w postępowaniu sądowym w sprawie skargi na decyzję, nie może orzekać w postępowaniu sądowym dotyczącym tej samej sprawy po wznowieniu postępowania administracyjnego (§ 3 i § 4 art. 18 p.p.s.a.). Z kolei, zgodnie z przepisem z art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Po myśli art. 21 p.p.s.a. sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Niezaprzeczalnym jest, że każdy ma prawo do bezstronnego sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), a urzeczywistnienie tego prawa następuje poprzez liczne gwarancje ustawowe. Jedną z nich jest instytucja wyłączenia sędziego, uznawana za "główny mechanizm gwarancyjny do realizacji zasady bezstronności sądu" (por. wyrok TK z dnia 11 grudnia 2004 r., sygn. akt SK 27/01, OTK-A 2002, nr 7, poz. 93, s. 1245). Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy, wymienione w art. 18 p.p.s.a., tworzą zamknięty katalog. Wyłączenie sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż w nim wymienione nie może mieć miejsca. Z uzasadnienia złożonego w sprawie wniosku o wyłączenie wskazanych w nim sędziów od rozpoznania sprawy oraz z treści oświadczeń złożonych przez tych sędziów nie wynika, aby zaistniały okoliczności uzasadniające tego rodzaju wyłączenie. Niewątpliwie brak jest przesłanek, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., stanowiących podstawę wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Jeśli natomiast chodzi o przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony, to zostały one przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym, konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Składająca w tym przedmiocie wniosek strona, obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. To na stronie spoczywa obowiązek podania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających jej istnienie. Do Sądu należy zaś zbadanie, czy powołane okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Po zapoznaniu się z wnioskiem D. i M.W. i towarzyszącymi mu okolicznościami Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnili istnienia określonych w art. 19 p.p.s.a. przesłanek do wyłączenia od rozpoznania sprawy wskazanych we wniosku sędziów, to jest okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Przy czym ponownie podkreślić należy, że w złożonych oświadczeniach sędziowie wyjaśnili, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznania niniejszej sprawy. Jako przyczynę wyłączenia sędziów skarżący podali, "stronniczość i budowanie gangów pod nadzorem sędziów i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu bez pozwoleń na budowę bez aktów własności za darmo w tak zwanych priorytetach i sięganie po naszą własność na łapówki mafii". Powyższe zarzuty, w żaden sposób nie uprawdopodabniają twierdzeń o istnieniu okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wymienionych we wniosku sędziów. Zresztą, większość wskazanych sędziów nie podejmowała w ogóle w sprawie czynności. Czynności zaś tych, którzy je podejmowali nie nasuwają żadnych obaw co do naruszenia prawa skarżącej do obrony, co samo przez się wyklucza dociekanie, czy u ich podłoża znajdowały się względy wymienione w art. 19 p.p.s.a. Przy czym, kategorycznie wypowiedzieć się należy, że subiektywne przeświadczenie skarżących co do tego, że sędzia jest stronniczy nie jest przesłanką do żądania jego wyłączenia. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08 (ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 97) podkreślił, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (zob. także glosę A. Gomułowicza aprobującą stanowisko NSA sformułowane w tym postanowieniu, OSP 2008, z. 11, s. 916 i n.). W przekonaniu Sądu, zarzuty skarżących są wyłącznie przejawem jej subiektywnych odczuć. Mając zatem na względzie brak oczywistych faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia sędziów, należało na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., orzec jak w sentencji postanowienia.