II SA/Wr 602/14
WyrokWSA we Wrocławiu2014-11-05
Skład orzekający: Halina Kremis, Władysław Kulon, Ireneusz Dukiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi może ograniczać zakres podmiotowy obowiązku zapewnienia opieki nad zwierzętami gospodarskimi oraz całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych, do zwierząt bezdomnych?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi nie może ograniczać zakresu podmiotowego obowiązku zapewnienia opieki nad zwierzętami gospodarskimi oraz całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych, do zwierząt bezdomnych. Ustawa o ochronie zwierząt nakłada na gminę obowiązek zapewnienia opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem wszystkich zwierząt, a nie tylko bezdomnych, a także wskazania gospodarstwa rolnego dla zwierząt gospodarskich bez dodatkowych ograniczeń.Stan faktyczny
Wojewoda Dolnośląski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Olszynie dotyczącą programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi. Skarga dotyczyła § 8 ust. 3 i § 9 załącznika do uchwały, które zdaniem Wojewody naruszały przepisy ustawy o ochronie zwierząt, ograniczając zakres podmiotowy zapewnianej opieki. Rada Miejska w Olszynie wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że program obejmuje jedynie zwierzęta bezdomne.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 8 ust. 3 we fragmencie "bezdomne, zaniedbane" oraz § 9 we fragmencie "bezdomnych" oraz "nad bezdomnymi psami i kotami wolno żyjącymi z terenu gminy" załącznika do uchwały. Ponadto, sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała w zakresie objętym nieważnością nie podlega wykonaniu i zasądził od Gminy Olszyna na rzecz Wojewody Dolnośląskiego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2014r. sprawy ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Olszynie z dnia 26 marca 2014 r. nr II/9/2014 w przedmiocie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Olszyna w roku 2014 I. stwierdza nieważność § 8 ust. 3 we fragmencie "bezdomne, zaniedbane"; § 9 we fragmencie "bezdomnych" oraz "nad bezdomnymi psami i kotami wolno żyjącymi z terenu gminy" załącznika do uchwały; II. stwierdza, że zaskarżona uchwała w zakresie opisanym w punkcie pierwszym wyroku nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Gminy Olszyna na rzecz Wojewody Dolnośląskiego kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda Dolnośląski, działając jako organ nadzoru, wniósł skargę, na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.) i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na uchwalę Rady Miejskiej w Olszynie z dnia 26 marca 2014 r. nr II/9/2014 w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Olszyna w roku 2014, zmienioną uchwalą Rady Miejskiej w Olszynie z dnia 28 maja 2014 r. nr V/29/2014, wnosząc o: 1) stwierdzenie nieważności § 8 ust. 3 we fragmencie "bezdomne, zaniedbane" oraz § 9 we fragmencie "bezdomnych" oraz ,,nad bezdomnymi psami i kotami wolno żyjącymi z terenu gminy" jej załącznika, z uwagi na naruszenie w sposób istotny art. 11a ust. 2 pkt 7 i pkt 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2013 r., poz. 856, dalej "ustawa"); 2) zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
Na uzasadnienie skargi wskazano, że podstawę prawną dla podjęcia niniejszej uchwały stanowi art. 11a ustawy, zgodnie z którym rada gminy wypełniając obowiązek; o którym mowa wart. 11 ust. 1 ustawy, określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Zgodnie z art. 11a ust. 2 ustawy, program, o którym mowa w ust. 1, obejmuje: 1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt; 2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie; 3) odławianie bezdomnych zwierząt; 4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt; 5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt; 6) usypianie ślepych miotów; 7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich; 8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. W art. 11a ust. 3 ustawy wskazano, że program, o którym mowa w ust. 1, może obejmować plan znakowania zwierząt w gminie. Jednocześnie w art. 11a ust. 5 ustawy postanowiono, że program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków.
Ustawa wprowadza zatem względem uchwał podejmowanych na jej podstawie określone wymagania treściowe, stanowiące jednocześnie wytyczne co do sposobu, w jaki gmina ma realizować powierzone jej zadania z zakresu zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom i ich wyłapywania (w oparciu o art. 11 ust. 1 ustawy) oraz podejmowania działań na rzecz ochrony zwierząt (na podstawie art. 1 ust. 3).
W § 8 ust. 3 załącznika do uchwały przewidziano, że bezdomne, zaniedbane zwierzęta gospodarskie przewożone są do gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 2 ust. 2 pkt 4 Programu. Tym samym przyjęty kwestionowaną uchwałą program opieki nad zwierzętami oraz zapobiegania bezdomności zwierząt zapewnia miejsce we wskazanym gospodarstwie rolnym wyłącznie zwierzętom gospodarskim bezdomnym, zaniedbanym. Sposób sformułowania tego przepisu nie pozwala w sposób jednoznaczny stwierdzić, czy kryteria te powinny być spełnione łącznie, jednak dla oceny legalności wprowadzonego zapisu nie ma to istotnego znaczenia. Jak już bowiem wspomniano, uchwała podjęta na podstawie art. 11a ustawy ma obejmować wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich, bez żadnych dodatkowych zastrzeżeń. Należy zatem uznać, że ten punkt programu odnosi się nie tylko do zwierząt bezdomnych, ale także tych, wobec których istnieje możliwość ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały (co wynika a contrario z art. 4 pkt 16 ustawy). Dodatkowo trzeba wskazać, że ustawa w art. 4 pkt 18 zawiera definicję legalną pojęcia "zwierzę gospodarskie", którym posłużono się w art. 11a ust. 2 pkt 7 ustawy, zgodnie z którym rozumie się przez to po prostu zwierzęta gospodarskie w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich. Brak jakichkolwiek podstaw do nadawania temu określeniu innego znaczenia, niż nadał mu je ustawodawca. Taki kierunek wykładni zgodny jest także z treścią art. 11a ust. 1 ustawy, w oparciu o który rada gminy określa, w drodze uchwały, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Z regulacji tej wynika, że program odnosi się również do zwierząt posiadających właściciela poprzez działania mające na celu zapobieżenie ich bezdomności. Z kompetencji tej korzysta zresztą rada miejska w podjętej przez siebie uchwale w § 4 ust. 1 pkt 1 tiret pierwszy. Konkludując należy stwierdzić z rada nie może ograniczyć zastosowania podjętej przez siebie uchwały wyłącznie do zwierząt bezdomnych, a wskazanie gospodarstwa rolnego ma na celu zapewnić miejsce dla zwierząt gospodarskich w rozumieniu art. 4 pkt 18 ustawy.
Powyższe rozważania w pełni odnoszą się także do § 9 załącznika do uchwały, zgodnie z którym zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem bezdomnych zwierząt realizuje gmina poprzez dokonanie zlecenia odpowiednim służbom weterynaryjnym dla podjęcia opieki lekarskiej nad bezdomnymi psami i kotami wolno żyjącymi z terenu gminy w celu udzielenia pomocy lekarskiej, po czym zwierzę zostanie przekazane do schroniska. Ocenę legalności tego przepisu uchwały należy przeprowadzić w odniesieniu do art. 11a ust. 2 pkt 8 ustawy, gdzie ustawodawca przewidział konieczność zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. Ustawa nie zawiera definicji pojęcia "zwierzę", co jednak nie oznacza, że rada miejska może w sposób dowolny je dookreślać. Należy przyjąć, że ustawodawca celowo nie posłużył się w art. 11 a ust. 2 pkt 8 pojęciem .,zwierzęcia bezdomnego". Gdyby przepis ten miał mieć zastosowanie wyłącznie do zwierząt bezdomnych, ustawodawca dałby temu wyraz, tak jak zrobił to w art. 11a ust. 2 pkt 1, pkt 3 i pkt 5 ustawy. Warto także wskazać na nieracjonalność rozwiązania przyjętego przez Radę Miejską Olszyny, w sytuacji bowiem zdarzenia drogowego z udziałem zwierzęcia i konieczności udzielenia mu pomocy lekarskiej, przeprowadzanie ustaleń, czy zwierzę posiada właściciela lub czy pozostaje pod opieką innej osoby, sprzeczne jest z celem regulacji ustawowej, może bowiem doprowadzić do tego, że opieka taka nie będzie zwierzęciu udzielona. Na uwadze należy mieć natomiast, że w oparciu o art. 1 ust. 3 ustawy organy administracji publicznej zobowiązane są podejmować działania na rzecz ochrony zwierząt, a z kolei art. 5 ustawy wskazuje, że każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania. Z powyższego wynika zatem, że do zadań Gminy należy zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem wszystkich zwierząt niezależnie od tego, czy ma ono właściciela, czy jest możliwość jego ustalenia, czy jest to zwierzę domowe, gospodarskie czy wolno żyjące (dzikie).
W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi w całości.
Na uzasadnienie wskazano, że zakwestionowana uchwała podjęta została w oparciu o obowiązujące przepisy art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. Przepis ten wskazuje w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, iż gmina zobowiązana jest do określenia, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt.
Uchwała ta została zaskarżona przez Wojewodę Dolnośląskiego w zakresie w jakim określa w treści § 8 ust. 3 Programu, iż do gospodarstwa rolnego o którym mowa w § 2 ust. 2 pkt 4 uchwały przewożone są bezdomne, zaniedbane zwierzęta gospodarskie. Skargą objęty został również zapis § 9 załącznika do uchwały, w którym Rada Gminy w Olszynie wskazała, iż zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadku zdarzeń drogowych z udziałem bezdomnych zwierząt realizuje gmina poprzez dokonanie zlecenia odpowiednim służbom weterynaryjnym dla podjęcia opieki lekarskiej nad bezdomnymi psami i kotami wolno żyjącymi z terenu gminy w celu udzielenia pomocy lekarskiej, przy czym zwierzę zostanie przekazane do schroniska.
Ze złożoną skargą oraz zawartymi w niej zarzutami nie zgadza się Rada Miejska w Olszynie. Strona przeciwna wskazuje, iż stosownie do przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań gminy. Zadanie takie ma charakter zadania własnego samorządu terytorialnego, co oznacza, iż służy ono realizacji potrzeb danej wspólnoty samorządowej. Jedną z prawnych form działania, za pomocą której gmina, powinna przyczynić się do realizacji zadania z zakresu opieki nad zwierzętami bezdomnymi są programy opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Przepis art. 11 i 11a ustawy w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wskazuje, iż zadaniem gminy nie jest opieka nad wszystkimi zwierzętami, ale nad zwierzętami bezdomnymi i program, który ma uchwalić gmina obejmuje swoim zakresem zwierzęta bezdomne. Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, jako akt prawa miejscowego musi być wydany na podstawie i w granicach szczególnej delegacji ustawowej. Ponadto program musi pozostać zgodny z postanowieniami ustawy. Jak już wskazywano wyżej, zdaniem Rady Miejskiej w Olszynie, ustawa nakazuje objąć opieką jedynie zwierzęta bezdomne i zgodnie z tym wyznacznikiem ustawodawcy podjęta została zaskarżona przez Wojewodę Dolnośląskiego uchwała. Jednym z obowiązków gminy wynikającym z art. 11a ust. 2 pkt. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt jest wskazanie w programie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich. Definicję zwierząt gospodarskich zawiera przepis art. 8 pkt 18 ustawy, zgodnie z którym pod pojęciem tym rozumie się zwierzęta gospodarskie w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich. Jako, że programem objęte mają być zwierzęta bezdomne, sięgnąć należy do definicji tychże zawartej wart. 4 pkt. 16 ustawy. Zwierzętami bezdomnymi są zwierzęta domowe lub gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości ustalenia ich właściciela lub innej osoby- pod której opieką trwale dotąd pozostawały.
Reasumując, zdaniem Rady Miejskiej w Olszynie, w przepisie z art. 11a ust. 2 pkt 7 ustawy, chodzi o zwierzęta gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały, a więc o zwierzęta bezdomne.
Kolejnym obowiązkiem gminy jest "zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt" - art. 11a ust. 2 pkt.8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. Zdaniem Rady Miejskiej w Olszynie, tu również w związku z ustawową nazwą programu - opieka nad zwierzętami bezdomnymi - zadaniem gminy jest uregulowanie kwestii zapewniania opieki weterynaryjnej dla zwierząt bezdomnych, a nie dla wszystkich które ulegną takim zdarzeniom jak to sugeruje organ nadzorczy.
Rada Miejska w Olszynie wskazuje również, iż zgodnie z przepisem art. 11a ust. 7 ustawy, projekt programu ochrony nad zwierzętami przekazywany jest do akceptacji właściwemu powiatowemu lekarzowi weterynarii, organizacjom społecznym, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, działających na obszarze gminy, dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy. Podmioty wskazane wyżej, w terminie 21 dni od dnia otrzymania projektu programu, wydają opinie o projekcie. Niewydanie opinii w tym terminie uznaje się za akceptację przesłanego programu.
Gmina Olszyna wypełniając ten obowiązek wystąpiła o wydanie stosownych opinii
do Olszyńskiego Stowarzyszenia na rzecz Bezdomnych Zwierząt, Koła Łowieckiego "Cyranka" w Lubaniu, Kola Łowieckiego "Głuszec" oraz do Inspekcji Weterynaryjnej - Powiatowego Lekarza Weterynarii w Lubaniu. Wszystkie organy wydały opinie pozytywne, w żaden sposób nie kwestionując zapisów uchwały Rady Miejskiej w Olszynie, w tym także zapisów zaskarżonych przez Wojewodę Dolnośląskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył:
Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). W granicach tak określonych kompetencji, wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych ocenia prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafność ich wykładni. Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż wyżej wskazane, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.). Po myśli art. 147 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Zgodnie z przepisem art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.), uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Z kolei przepis art. 93 ust. 1 powoływanej ustawy stanowi, że po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Wniesiona w tej sprawie skarga podlega więc rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Wskazać nadto należy, że w stanowieniu aktów prawa organy samorządu terytorialnego związane są ramami stworzonymi przez ustawy. Akty te są stanowione na podstawie upoważnień ustawowych i nie mogą wykraczać poza jakiekolwiek unormowania ustawowe, czynić wyjątków od ogólnie przyjętych rozwiązań ustawowych, modyfikować ich, a także powtarzać kwestii uregulowanych w aktach prawnych hierarchicznie wyższych.
W niniejszej sprawie Wojewoda Dolnośląski wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miejskiej w Olszynie z dnia 26 marca 2014 r. nr II/9/2014 w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Olszyna w roku 2014, zmienionej uchwałą Rady Miejskiej w Olszynie z dnia 28 maja 2014 r. nr V/29/2014, wnosząc o: 1) stwierdzenie nieważności § 8 ust. 3 we fragmencie "bezdomne, zaniedbane" oraz § 9 we fragmencie "bezdomnych" oraz ,,nad bezdomnymi psami i kotami wolno żyjącymi z terenu gminy" jej załącznika, z uwagi na naruszenie w sposób istotny art. 11a ust. 2 pkt 7 i pkt 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2013 r., poz. 856, dalej "ustawa"). Przepis art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt stanowi, że zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin. Stosownie do art. 11a, rada gminy wypełniając obowiązek, o którym mowa w art. 11 ust. 1, określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt (ust. 1). Program, o którym mowa w ust. 1, obejmuje: 1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt; 2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie; 3) odławianie bezdomnych zwierząt; 4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt; 5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt; 6) usypianie ślepych miotów; 7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich; 8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt (ust. 2). Program, o którym mowa w ust. 1, może obejmować plan znakowania zwierząt w gminie (ust. 3). Realizacja zadań, o których mowa w ust. 2 pkt 3-6, może zostać powierzona podmiotowi prowadzącemu schronisko dla zwierząt (ust. 4). Program, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Koszty realizacji programu ponosi gmina (ust. 5).
Mając na względzie treść przytoczonych unormowań oraz treść zaskarżonej uchwały wniesioną w niniejszej sprawie skargę Wojewody Dolnośląskiego uznać należy za uzasadnioną. Zakwestionowana uchwała została podjęta na podstawie art. 11a ustawy o ochronie zwierząt. Jak trafnie wywiódł organ nadzoru, w art. 11a ust. 2 i 5 ustawodawca wskazał w sposób enumeratywny te elementy programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, które są niezbędne w akcie regulującym przedmiotową materię, a pominięcie któregokolwiek z tych elementów skutkuje koniecznością zarzucenia braku pełnej realizacji upoważnienia ustawowego i ma fundamentalny wpływ na ocenę zgodności z prawem podjętego aktu.
Jak wynika z treści kwestionowanej uchwały normodawca gminny w uchwale z dnia 26 marca 2014 r. nr II/9/2014 w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Olszyna w roku 2014, zmienionej uchwalą Rady Miejskiej w Olszynie z dnia 28 maja 2014 r. nr V/29/2014, w § 8 ust. 3 załącznika do tejże uchwały postanowił, że "bezdomne, zaniedbane zwierzęta gospodarskie przewożone są do gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 2 pkt 4 programu", zaś w § 9 postanowił, że "zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem bezdomnych zwierząt realizuje gmina poprzez dokonanie zlecenia odpowiednim służbom weterynaryjnym dla podjęcia opieki lekarskiej nad bezdomnymi psami i kotami wolno żyjącymi z terenu gminy w celu udzielenia pomocy lekarskiej, po czym zwierzę zostanie przekazane do schroniska".
Jeśli chodzi o pierwsze zakwestionowane unormowanie, to (zdaniem sądu) ma rację strona skarżąca, że przepis kompetencyjny daje organowi uchwałodawczemu gminy podstawę normatywną do wskazania gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich (art. 11a pkt 7) ustawy. Zdaniem sądu, przy takim sformułowaniu ustawowym nie może być mowy, aby wolą ustawodawcy było zapewnienie miejsca w skonkretyzowanym w uchwale gospodarstwie rolnym jedynie dla bezdomnych, zaniedbanych zwierząt gospodarskich. Należy bowiem zauważyć, że ustawodawca posługując się pojęciem "zwierząt gospodarskich" nie wprowadził dla nich żadnych dodatkowych ograniczeń. Chodzi zatem o takie zwierzęta gospodarskie, które w zaistniałym stanie faktycznym wymagają umieszczenia w gospodarstwie z powodu szeregu różnych przyczyn.
Zasadnie także organ zakwestionował legalność zapisu w § 9 programu, gdzie rada gminy przewidziała zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej, "w przypadku zdarzeń drogowych z udziałem bezdomnych zwierząt" oraz "nad bezdomnymi psami i kotami wolno żyjącymi z terenu gminy". Wskazać bowiem należy, iż przepis art. 11a ust. 2 pkt 8 ustawy przewiduje obowiązek gminy zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadku zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt, nie ograniczając tego obowiązku tylko do zwierząt bezdomnych. Ustawa nie ogranicza obowiązku gminy w zakresie zorganizowania opieki weterynaryjnej w przypadku zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt wyłącznie do opieki nad zwierzętami bezdomnymi. Zdaniem sądu ratio legis tego przepisu jest takie, aby każde poszkodowane zwierzę znalazło natychmiastową pomoc lekarską, bez zwłoki wynikającej np. z konieczności poszukiwania właściciela.
Reasumując, w obu przypadkach rada z jednej strony nie wyczerpała w całości przyznanej jej ustawą normy kompetencyjnej, a z drugiej zastosowane w kwestionowanej rozwiązania w sposób niezgodny z prawem zawężają jej ustawowe obowiązki.
Ze wskazanych względów zarzuty odpowiedzi na skargę nie mogą odnieść zamierzonego skutku, zaś dodatkowo można wskazać, że okoliczność pozytywnego zaopiniowania projektu uchwały przez powiatowego lekarza weterynarii i organizację społeczą, działającą w zakresie ochrony zwierząt, nie powoduje, iż organ nadzoru, badając legalność uchwały nie miał racji ponosząc częściowy brak legalności zaskarżonego aktu.
Uznając zatem zasadność skargi, na podstawie art. 147 ppsa należało orzec jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło