II SA/Wr 608/07

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżący wystąpił o zwolnienie go z tej opłaty ponad kwotę 100 zł wskazując w uzasadnieniu, iż ma status dłużnika niewypłacalnego, z jego majątku i z jedynego uzyskiwanego dochodu (czynsz z tytułu najmu w wysokości 2.000 zł) prowadzona jest egzekucja komornicza. Dodał, iż utrzymuje go córka A.K.. We wniosku złożonym w dniu 10 grudnia 2007 r. na urzędowym formularzu skarżący oświadczył, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i jest zatrudniony jako pracownik administracyjny za wynagrodzeniem 100 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W ocenie Sądu wnioskodawca nie wyjaśnił wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, a mianowicie skarżący nie przedstawił sytuacji finansowej i majątkowej swoje żony (z którą pozostaje w ważnym związku małżeńskim, u której pracuje i z którą zamieszkuje w jednym domu) i córki (z którą prowadzi gospodarstwo domowe); nadto skarżący nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; nie sprecyzował i nie udokumentował również wysokości ponoszonych wydatków; nie wskazał czy zakończył prowadzenie działalności gospodarczej i nie wyjaśnił ewidentnej sprzeczności (lub celowego działania mającego na celu wyprowadzenie majątku), jaka w ocenie Sądu zachodzi z jego twierdzeń, iż przysługujący mu z tytułu wynajmowania nieruchomości czynsz jest egzekwowany przez komornika na zlecenie jego wierzycielki alimentacyjnej- córki A., gdy w innym miejscu wnioskodawca stwierdza, że utrzymuje się dzięki pomocy finansowej ww. córki (powyższe wątpliwości Sądu rodzą się również ze spostrzeżenia, że skarżący pomimo posiadania trudnej sytuacji finansową zgodził się zawrzeć przed Sądem Rejonowym ugodę zatwierdzającą wysokie raty alimentacyjne na rzecz córki A. (prawie w wysokości jedynego uzyskiwanego przez skarżącego dochodu - czynszu z najmu nieruchomości) i pomimo w rzeczywistości utraty (od chwili zajęcia komorniczego) tego jedynego źródła dochodu nie wystąpił do Sądu Rejonowego o obniżenie obowiązku alimentacyjnego; również wskazywana we wniosku wysokość wynagrodzenia jaką rzekomo otrzymuje wnioskodawca jako pracownik w firmie swoje żony budzi wątpliwości co do uczciwych intencji stron tego stosunku pracy. Jedynymi kryteriami oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy jest z jednej strony wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu i na danym etapie postępowania, z drugiej strony jej możliwości finansowe. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom samotnym i pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (np. w formie kredytu lub pożyczki). Przypomnieć należy, iż Sąd rozpoznający wniosek [o przyznanie prawa pomocy] bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Pomimo, iż skarżący twierdzi, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, to w ocenie Sądu z okoliczności sprawy wynika, iż w rzeczywistości gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną oraz córką A., i w takiej sytuacji obowiązkiem wnioskodawcy było przedstawienie również sytuacji finansowej i majątkowej ww. osób. Brak tych informacji powoduje, iż ograniczona była możliwość oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. Nawet gdyby okazało się, że w rzeczywistości skarżący nie prowadzi z ww. osobami gospodarstwa domowego, to i tak zgodnie z art. 23 i art. 27 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego jego małżonka byłaby zobowiązana (pomimo nawet istnienia separacji faktycznej czy rozdzielności majątkowej) do wzajemnej pomocy polegającej m.in. na obowiązek łożenia na utrzymanie współmałżonka, który znajduje się w gorszej sytuacji materialnej, w tym np. nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych. Z kolei jak wskazał w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8, s. 61) z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, iż obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny, a rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 KRO). Sam skarżący przyznaje fakt, iż jest utrzymywany przez córkę. A przypomnieć należy, iż do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich), tym bardziej iż skarżący sam zadeklarował, iż jest w stanie uiścić wpis od skargi w wysokości 100 zł. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzec jak w sentencji.