II SA/Wr 62/25
WyrokWSA we Wrocławiu2025-05-13
Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis, Władysław Kulon, Marta Pawłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozbudowa budynku mieszkalnego o kotłownię i pomieszczenie gospodarcze, dokonana bez wymaganego pozwolenia na budowę, podlega nakazowi rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, nawet jeśli inwestor nie dopełnił obowiązków określonych w postanowieniu wstrzymującym roboty budowlane i nakazującym przedłożenie dokumentów legalizacyjnych?Ratio decidendi
Rozbudowa budynku mieszkalnego o kotłownię i pomieszczenie gospodarcze, dokonana bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowi samowolę budowlaną. W przypadku niedopełnienia przez inwestora obowiązków określonych w postanowieniu wstrzymującym roboty budowlane i nakazującym przedłożenie dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany, na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, wydać decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu lub jego części. Brak chęci legalizacji samowoli budowlanej oraz okoliczności osobiste inwestora nie mają wpływu na obligatoryjne zastosowanie tego przepisu.Stan faktyczny
W sprawie rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał M. D. rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego (kotłowni i pomieszczenia gospodarczego). Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. M. D. odwołał się do sądu, zarzucając m.in. niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, nierozpoznanie materiału dowodowego, odmowę przeprowadzenia rozprawy oraz naruszenie przepisów proceduralnych. Skarżący twierdził, że rozbudowa nie wymagała pozwolenia na budowę i że nie prowadził żadnych prac budowlanych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Marta Pawłowska Protokolant: Angelika Mielcarek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 grudnia 2024 r. nr 1256/2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie rozbudowanej części budynku oddala skargę w całości.
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim nr 270/2024 z dnia 8 października 2024 r., nakazano M. D. - jako właścicielowi, rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego obejmującej kotłownię i pomieszczenie gospodarcze zlokalizowane na działce nr [...], obręb T., gmina K.
Od decyzji odwołał się M. D.
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 3 grudnia 2024 roku (WOA.7721.364.2024.MR) nr 1256/2024, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania M. D. od opisanej decyzji, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, ze dnia 28 lutego 2018 roku do siedziby Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim wpłynęło pismo z informacją o samowolnej przebudowie budynku mieszkalnego przy ul. [...] w T., dokonanej przez M. D. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim (dalej: PINB), pismem z dnia 9 marca 2018 roku zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w T., gmina K. Dnia 30 kwietnia 2018 roku do PINB wpłynęło pismo M. D. z dnia 28.04.2018 r. w którym poinformował, że w 1988 roku do tego budynku mieszkalnego został dobudowany ganek o powierzchni około 20 m2. Ganek ten został zgłoszony do gminy. Ponadto w 2003 toku dachówka budynku została wymieniona na pokrycie z blachy dachówko-podobnej. W tym samym czasie została również odnowiona elewacja budynku. Tego samego dnia do PINB wpłynęło również pismo M. D.(1), w którym wyjaśnia, że zgadza się z przedstawionymi wyjaśnieniami M. D. Po uprzednim zawiadomieniu stron, dnia 27 września 2018 roku, inspektorzy zatrudnieni w organie nadzoru budowlanego przeprowadzili dowód z oględzin w tej sprawie, z którego sporządzono protokół znak [...], wykonano szkic sytuacyjny oraz szereg zdjęć obrazujących stan faktyczny. Podczas oględzin ustalono, że na nieruchomości zlokalizowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny poniemiecki wykonany w technologii tradycyjnej murowanej z cegły, konstrukcja dachu drewniana, dach dwuspadowy kryty blachodachówką. Od strony północnej zlokalizowany jest ganek murowany kryty dachem jednospadowym, stanowiącym przedłużenie głównej połaci dachowej budynku o wymiarach 3,3 m x 3,9 m. Od strony południowej, rozbudowano budynek o dwa pomieszczenia: kotłownię oraz pomieszczenie gospodarcze, które przykryte są dachem jednospadowym stanowiącym przedłużenie głównej połaci dachu budynku o wymiarach 3,0 m x 8,3 m i wysokości h1 - 2,7 m i h2 - 2, 15 m. Według oświadczenia M. D., ganek oraz pomieszczenia kotłowni i gospodarcze zostały dobudowane w latach 80-tych ubiegłego wieku. Roboty budowlane takie jak: wykonanie nowego poszycia dachu z blachodachówki, wykonanie termoizolacji budynku oraz wymiany okien według oświadczenia M. D. wykonane zostały około 15 lat temu. Inwestorem budowy ganku, pomieszczenia kotłowni i gospodarczego był M. D. Podczas kontroli nie okazano żadnych dokumentów zezwalających na realizację zamierzeń budowlanych opisanych w protokole. Dodatkowo inspektorzy PINB wpisali do protokołu uwagę, że w pomieszczeniu kuchni znajduje się butla gazowa na gaz LPG 11 kg podłączona do kuchenki gazowej. M. D. oświadczył, że instalacja jest szczelna i sprawdzona przez niego. Butla na gaz zlokalizowana jest w szafce zlewozmywakowej. Podczas kontroli nie okazano instrukcji bezpiecznego przechowywania butli gazowej. Dnia 2 października 2018 roku do PINB wpłynęło pismo S. O., w którym podnosi, że samowolna rozbudowa budynku mieszkalnego na działce nr [...] w T. należącego do M. D. miała miejsce po roku 2009. S. O. poinformowała, że nieprawdą jest, aby rozbudowa budynku wykonana była w latach 80-tych, tak samo jak nieprawdą jest, że dach, okna i elewacje były wymieniane 15 lat temu - całą przebudowę domu M. D. wykonywał w tym samym czasie, w którym S. O. wykonywała modernizację swojego domu (czyli od 2009 roku). Do pisma dołączone zostały m. in. wydruki map z serwisu elektronicznego WROSIP, wskazujące na lata dokonanej rozbudowy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim, pismem z dnia 18 października 2019 roku, wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego we Wrocławiu z prośbą o udzielenie informacji czy organ wydawał jakiekolwiek pozwolenie na budowę/rozbiórkę/remont/przebudowę lub przyjmował zgłoszenie wykonania robót budowlanych na działkę nr [...] w T. Dnia 25 października 2019 roku do PINB wpłynęło pismo Starosty Powiatu Wrocławskiego z informacją, że po przeanalizowaniu rejestrów ustalono, że nie zostało wydane pozwolenie na budowę/rozbiórkę/remont/przebudowę, ani przyjęte zgłoszenie rozpoczęcia robót budowlanych na działce nr [...], obręb T., gmina K. Kolejnym pismem, z dnia 29 października 2019 roku, PINB wystąpił do Wójta Gminy K. z prośbą o informację, czy organ wydawał jakiekolwiek pozwolenie na budowę dotyczące budynku w okresie kiedy posiadał ku temu legitymację prawną. Dnia 5 grudnia 2019 roku do PINB wpłynęło pismo Wójta Gminy K. z informacją, że Wójt Gminy K. nie wydał decyzji na rozbudowę budynku mieszkalnego na działce nr [...], obręb T. Dnia 2 sierpnia 2021 roku do organu nadzoru budowlanego wpłynęło pismo S. O. z prośbą o informację jakie są wyniki postępowania, dotyczącego samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego M. D. na działce nr [...] w T., gmina K. Kolejne pismo, o podobnej treści, wpłynęło do PINB w dniu 28 października 2022 roku. Podejmując kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego - pismem z dnia 7 listopada 2022 roku - sprecyzował przedmiot postępowania (samowolna rozbudowa budynku mieszkalnego o kotłownię i pomieszczenie gospodarcze na działce nr [...] w miejscowości T., gmina K.) oraz zawiadomił o zmianie kręgu stron w przedmiotowym postępowaniu z uwagi na fakt, że M. D.(1) nie jest już dzierżawcą 1/2 działki nr [...] w T., gmina K. Postanowieniem nr 336/2022 z dnia 10 listopada 2022 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim nałożył na M. D. - jako inwestora samowolnie rozbudowanego obiektu - obowiązek wstrzymania robót budowlanych, związanych z rozbudową budynku mieszkalnego o kotłownię i pomieszczenie gospodarcze na działce nr [...] w miejscowości T., gmina K. oraz obowiązek przedłożenia (w terminie 3 miesięcy od dnia ostateczności postanowienia): 1. czterech egzemplarzy projektu budowlanego samowolnie rozbudowanego budynku mieszkalnego - wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, wynikającymi z przepisów szczególnych; 2. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; 3. zaświadczenia Wójta Gminy K. o zgodności wykonanej rozbudowy obiektu budowlanego, z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie nakazano zabezpieczenie przedmiotowego obiektu zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. z 2003 r. Nr 47 poz. 401), poprzez ogrodzenie rozbudowanej części obiektu oraz oznaczenie stref niebezpiecznych, jeśli takie występują. Powyższe postanowienie zostało oprotestowane, w ustawowo przewidzianym terminie, zażaleniem M. D. Postanowieniem nr 12/2023 z dnia 5 stycznia 2023 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał t postanowienie w mocy. Postanowienie DWINB nr 12/2023 z dnia 5 stycznia 2023 r. nie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Dnia 3 lutego 2023 roku do PINB wpłynęło pismo M. D. z dnia 2.02.2023 r. zawierające wyjaśnienia w sprawie wraz z wnioskiem o wyjaśnienie kwestii zawartych w piśmie. Pismem z dnia 15 lutego 2023 roku PINB w Powiecie Wrocławskim udzielił M. D. odpowiedzi na pismo z dnia 2.02.2023 r. Dnia 25 kwietnia 2023 roku, PINB przeprowadził dowód z oględzin w sprawie sprawdzenia obowiązku nałożonego przez PINB w Powiecie Wrocławskim postanowieniem nr 336/2022 z dnia 10.11.2022 r., z którego spisany został protokół nr [...] oraz sporządzono dwa zdjęcia obrazujące stan faktyczny. Podczas oględzin nie stwierdzono prowadzenia robót budowlanych z zewnątrz obiektu. Brak dostępu do rozbudowanej części budynku - M. D. odmówił pracownikom PINB oględzin wewnątrz obiektu. M. i J. D. odmówili podpisania protokołu z powodu nieprowadzenia żadnych prac budowlanych. Oględziny odbyły się bez wcześniejszego zawiadomienia. Dnia 27 września 2023 roku do organu nadzoru budowlanego zgłosiła się S. O., która zapoznała się z aktami sprawy oraz wykonała fotografie wybranych akt sprawy. Pismem z dnia 1 O października 2023 roku PINB działając na podstawie art. 10 § 1 kpa zawiadomił strony postępowania o zamiarze wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Dnia 13 października 2023 roku do organu nadzoru budowlanego wpłynęło pismo M. D. z dnia 12.10.2023 r. z wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w celu bezpośredniego przesłuchania stron postępowania. Dnia 16 października 2023 roku do organu nadzoru budowlanego zgłosił się M. D., który zapoznał się z aktami sprawy oraz wykonał fotografie wybranych akt sprawy. Dnia 23 października 2023 roku do organu nadzoru budowlanego wpłynęło pismo M. D. z dnia 22.10.2023 r. informujące m.in, że organ nadzoru budowlanego swoje ustalenia w przedmiotowej sprawie, dokonał na podstawie "zmanipulowanych zdjęć z map", poinformował również, że nie prowadził żadnych robót budowlanych związanych z rozbudową czy też przebudową budynku mieszkalnego. Mając powyższe ustalenia na uwadze, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim decyzją nr 270/2024 z dnia 8 października 2024 r. nakazał M. D. - jako właścicielowi, rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części, budynku mieszkalnego obejmującej kotłownię i pomieszczenie gospodarcze zlokalizowane na działce nr [...], obręb T., gmina K.
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie materiału zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, w oparciu o przepisy obowiązującego prawa oraz zbadaniu zasadności argumentów podnoszonych w odwołaniu, stwierdził że w związku z tym, iż postępowanie zostało wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw tj. przed 19 września 2020 roku, to prawidłowo zastosowanie w niniejszej sprawie znalazły przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu dotychczas obowiązującym. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (dalej: pb.) zgodnie, z którym: ,,organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: bez wymaganego pozwolenia na budowę, w związku z art. 48 ust. 4 p b., który brzmi następująco: ,,w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1." Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane - do jakich w myśl art. 3 pkt 6-7 należy: budowa (czyli wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego), przebudowa, montaż, remont i rozbiórka obiektu budowlanego, można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31 Prawa budowlanego. W przepisach art. 29-31 powołanej ustawy wymienione są enumeratywnie budowy oraz rodzaje robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę, a ewentualnie zgłoszenia właściwemu organowi. Wykonanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia bądź zgłoszenia oznacza, że zostały wykonane w ramach samowoli budowlanej. Rozpatrywana sprawa dotyczy rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce [...] w miejscowości T., gmina K. Akta sprawy wskazują, iż od strony południowej ww. budynek mieszkalny został rozbudowany o dwa pomieszczenia, w których mieści się kotłownia oraz pomieszczenie gospodarcze. Wymiary rozbudowanej części wynoszą: 8,30 x 3,00 m, co stanowi powierzchnię zabudowy 24,9 m2, a do rozbudowanej części budynku prowadzi wejście zarówno z południowej strony działki jak i z wewnątrz budynku mieszkalnego. Po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego wskazać należy, że w sprawie rozbudowa budynku mieszkalnego o pomieszczenie gospodarcze oraz kotłownię, wymagała wcześniejszego uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na rozbudowę budynku, bowiem inwestycja wykracza poza listę wymienioną w art. 29 ustawy Prawo budowlane. Skoro inwestor dokonał robót budowlanych, w wyniku których nastąpiła zmiana charakterystycznych parametrów użytkowych istniejącego obiektu budowlanego, to nie ulega wątpliwości, że na takie roboty budowlane, będące w istocie budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, inwestor miał obowiązek uzyskać pozwolenie na budowę. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika natomiast, że M. D. takowej decyzji nie uzyskał, zatem prawidłowo w sprawie zastosowanie znalazł tryb art. 48 ustawy Prawo budowlane. W wyniku wdrożenia tego trybu PINB wydał, na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 Pr. Bud. postanowienie nr 336/2022 z dnia 1.0 listopada 2022 roku, którym nałożył na M. D. -jako inwestora samowolnie rozbudowanego obiektu – obowiązek wstrzymania robót budowlanych, związanych z rozbudową budynku mieszkalnego o kotłownię i pomieszczenie gospodarcze na działce nr [...] w miejscowości T., gmina K., oraz obowiązek przedłożenia (w terminie 3 miesięcy od dnia ostateczności· postanowienia): 1. czterech egzemplarzy projektu budowlanego samowolnie rozbudowanego budynku mieszkalnego -wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, wynikającymi z przepisów szczególnych; 2. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; 3. zaświadczenia Wójta Gminy K. o zgodności wykonanej rozbudowy obiektu budowlanego, z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Te obowiązki zmierzały do zalegalizowania przedmiotowej inwestycji, które nie zostały wykonane w wyznaczonym terminie. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że skorzystanie z możliwości legalizacji poprzez, m.in. wykonanie nałożonych przez organ czynności, a następnie uiszczenie opłaty legalizacyjnej, nie jest obowiązkiem inwestora, a jedynie swojego rodzaju przywilejem -sposobem sanowania samowoli budowlanej. Nieskorzystanie natomiast z takiego uprawnienia skutkować musiało zastosowaniem art. 48 ust. 1 pkt 1 pb. tj. nakazem rozbiórki tego obiektu. Innymi słowy brak przedstawienia w zakreślonym terminie wymaganych dokumentów zobowiązuje więc organy nadzoru budowlanego do wydania decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu lub jego części (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2017 r. sygn. akt lI OSK 1103/15). Wskazać również trzeba, iż PINB prawidłowo pouczył o konsekwencji nieprzedłożenia dokumentów wskazanych w sentencji swojego postanowienia. Reasumując wskazać należy, iż pozwolenie na budowę jest jedną z najważniejszych decyzji w procesie inwestycyjnym. W sytuacji wybudowania obiektu budowlanego, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego zobligowany treścią art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., obowiązany był wydać decyzję o jego rozbiórce. O konieczności rozbiórki decyduje wprost wskazany przepis prawa, a nie uznanie organu nadzoru budowlanego i to niezależnie od powodów wybudowania obiektu budowlanego. Mające zastosowanie w sprawie przepisy w takich przypadkach nie dopuszczają stosowania jakichkolwiek okoliczności "łagodzących", nawet przy uwzględnieniu oczywistych racji strony. Również brak świadomości prawnej w zakresie przepisów Prawa budowlanego, czy też interes strony nie mogły mieć wpływu na treść dokonanego rozstrzygnięcia. Brzmienie art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 ustawy. Żaden przepis prawa budowlanego nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki (wyrok NSA z dnia 16.10.2014 r., sygn. akt lI OSK 722/13). W tym miejscu zauważyć również trzeba, że postanowienie PINB nakładające na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych zostało wydane dnia 10 listopada 2022 r. niemniej jednak do dnia wydania zaskarżonej decyzji PINB nr 270/2024 z dnia 8 października 2024 r. do organu nadzoru budowlanego nie wpłynął żaden z wymaganych dokumentów, a niewątpliwe był to termin realny na wykonanie wynikających z postanowienia PINB obowiązków. W związku z powyższym zauważyć należy, że m.in. z wyroku NSA z dnia 9 maja 2013 roku, sygn. akt li OSK 2714/11, wynika, iż ,,( ... ) działania z urzędu zmierzające do zastosowania innych rozwiązań, nie zawsze muszą też odpowiadać zamierzeniom i planom inwestora samowolnie wykonującego prawce budowlane, tak więc bezsprzecznie w tym zakresie inicjatywa leży zawsze po stronie inwestora i to on winien przedłożyć w zakreślonym przez organ, realnym terminie odpowiednie dokumenty pozwalające na legalizację samowoli budowlanej." Odnosząc się do treści odwołania zauważyć należy, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty nie potwierdzają twierdzenia Skarżącego dotyczącego tego, iż rzeczony obiekt istnieje co najmniej od lat 80. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego PINB ustalił, że przedmiotowa rozbudowa powstała po 2010 roku. Za istotne źródło informacji uznano załączone do akt sprawy ortofotomapy. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 k.p.a. -jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Na ortofotomapie z 2010 roku budynek nie posiada rozbudowanej części od strony południowej, natomiast na ortofotomapie z 2012 roku część tej rozbudowy została już zrealizowana i naniesiona. Ortofotomapa z 2014 roku ukazuje z kolei całą rozbudowaną część budynku mieszkalnego. Inwestor nie przedłożył żadnych dokumentów zezwalających na realizację przedmiotowej rozbudowy, jak również organy Gminy K. i Starostwa Powiatowego we Wrocławiu nie zna lazły w swoich rejestrach informacji, aby wydawały jakiekolwiek pozwolenie na rozbudowę przedmiotowego budynku. Z wyroku NSA z dnia 29 listopada 2016 roku, sygn. akt lI GSK 3721/16, wynika natomiast, że nie tylko na organie administracji publicznej spoczywają obowiązki wszechstronnego zebrania materiału dowodowego - również strona postępowania, jeżeli pewne okoliczności mają przemawiać za słusznością jej wniosków winna je uprawdopodobnić i wykazać poprzez przedstawienie odpowiednich dowodów. Do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia nie zostały przedstawione jakiekolwiek dowody potwierdzające twierdzenia skarżącego, a żądanie przez inwestora przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w tej sprawie jest bezzasadne, przesłuchanie stron postępowania nie wniosło by nic nowego w sprawie, organ nadzoru budowlanego nie ma wątpliwości co do okresu powstania samowoli budowlanej. Zatem zarzut niedostatecznego wyjaśnienia sprawy przez PINB uznać należy za chybiony. Kolejno, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, jakoby zaskarżona decyzja PINB nr 270/2024 z dnia 8 października 2024 r. nie posiadała uzasadnienia faktycznego i prawnego. W ocenie organu zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa w powyższej kwestii. Odnośnie wskazania przez skarżącego, iż ta rozbudowa, w której znajduje się budynek gospodarczy i kotłownia, stanowi według inwestora budynek gospodarzy na działce siedliskowej, tut. organ wyjaśnia (co już zaznaczył w postanowieniu nr 12/2023 z dnia 5 stycznia 2023 r. wydanym w wyniku wniesionego zażalenia na postanowienie PINB nr 336/2022 z dnia 10 listopada 2022 r., którym wstrzymano prowadzenie robót budowlanych i nałożono obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych na podstawie art. 48 Pr. Bud), iż art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w dacie realizacji inwestycji (Dz.U. 2010 nr 243 poz. 1623), określał generalną zasadę, według której roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Z kolei art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy zwalniał z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę obiektów gospodarczych, - parterowych o powierzchni zabudowy do 35 m2, , przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m - związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej (w takim przypadku koniecznym było jedynie, stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy · Prawo budowlane, dokonanie zgłoszenia zamiaru wykonania budowy takich obiektów). Skoro inwestor dokonał robót budowlanych, w wyniku których nastąpiła zmiana charakterystycznych parametrów użytkowych istniejącego obiektu budowlanego, to nie ulega wątpliwości, że na takie roboty budowlane, będące w istocie budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, Inwestor miał obowiązek uzyskać pozwolenie na budowę, a go nie uzyskał (Wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010 roku, sygn. akt 11 OSK 1800/09). Ta rozbudowa nie może być traktowana jako budowa obiektu gospodarczego zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo budowlane, gdyż nie wykonano nowego samodzielnego obiektu (graniczącego jedynie z istniejącym budynkiem mieszkalnym), lecz w rozbudowanej części urządzono kotłownię i pomieszczenie gospodarcze, funkcjonalnie i konstrukcyjnie połączone z istniejącym budynkiem (jak ustalił organ I instancji – do rozbudowanej części budynku prowadzi wejście z wewnątrz budynku mieszkalnego). Odnośnie natomiast wskazania przez skarżącego, że przedmiotowa inwestycja spełnia normy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego organ wskazuje, iż w sytuacji wystąpienia samowoli budowlanej organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania, czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W tym celu, na mocy przepisów art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, organ nakłada na inwestora obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie, stosownej dokumentacji. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ I instancji podjął zgodne z prawem działanie, wydając postanowienie nr 336/2022 z dnia 10 listopada 2022 roku, wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych. Jednakże zauważyć należy, iż PINB wskazał, że nie stwierdzono naruszenia warunków technicznych oraz funkcji obiektu, która jest zgodna z MPZP bowiem obiekt jest posadowiony na działce przeznaczonej w MPZP pod zabudowę zagrodową oraz mieszkaniową jednorodzinną ([...] RM/MN), jednakże podkreślić należy, iż w treści postanowienia PINB poinformował stronę o procedurze związanej z legalizacji tego obiektu, a także o skutkach niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązku nałożonego postanowieniem - tj. o ewentualnym nakazie rozbiórki samowolnie wzniesionej części rzeczonego obiektu. Kolejno organ wyjaśnia, że brak złej woli, wiek, stan zdrowia, sytuacja rodzinna itp. Nie stanowią w żaden sposób zwolnienia z obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego. Jak się wskazuje w orzecznictwie, w żadnym z omawianych rodzajów postępowania w sprawie samowoli budowlanej nie mają znaczenia przyczyny naruszenia prawa, w tym niedopełnienia określonych obowiązków, ani też wina lub stopień zawinienia samowolnego inwestora. Nawet najbardziej szczytne cele nie eliminują bezprawności działania podmiotu, który dopuścił się samowoli, a organ nie może brać pod uwagę takich czynników, jak sytuacja osobista i rodzinna strony, powodów naruszenia przez nią przepisów budowlanych czy szkód związanych z rozbiórką (por. wyroki WSA: w Białymstoku z 3.03.2011 r., lI SA/Bk 694/10, LEX nr 784236; we Wrocławiu z 9.02.2011 r., li SA/Wr 670/10, LEX nr 1100574). organ wyjaśnia, że organy nadzoru budowlanego w kwestii samowoli budowlanej nie działają na zasadzie uznania, lecz obligatoryjnie z urzędu podejmują działania wskazane wprost w przepisach prawa budowlanego. Argumentacja wskazująca na konflikt z właścicielem sąsiedniej posesji jest także w niniejszej sprawie bez znaczenia. Ponownie wskazano, iż do dnia sporządzenia niniejszej decyzji inwestor nie dopełnił obowiązku wyrażonego w postanowieniu PINB nr 336/2022 z dnia 10 listopada 2022 r. (utrzymanym w mocy postanowieniem DWINB nr 12/2023 z dnia 5 stycznia 2023 r.). Zgodnie z art. 48 ust. 4 p.b. w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Oznacza to, że stwierdzenie tej okoliczności w sytuacji zasadności nakazania przedłożenia żądanych dokumentów powoduje, że organ nie dysponuje już sferą uznaniowości i "stosuje ust. 1", a zatem wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części (Wyrok NSA z 10.01.2024 r., lI OSK 1059/21, LEX nr 3671002). W ocenie organu odwoławczego decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim nr 270/2024 z dnia 8 października 2024 r. powinna pozostać w obrocie prawnym. Organ pierwszej instancji prawidłowo bowiem ustalił stan faktyczny i dokonał oceny w oparciu o wyczerpująco zebrany materiał dowodowy, a motywy podjętego rozstrzygnięcia przedstawione zostały w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tak kształtującym się stanie faktycznym i prawnym organ uznał, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa i wydana w oparciu o właściwą podstawę prawną wobec czego należało ją utrzymać w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, orzekam jak w sentencji.
Skargę na ostateczną decyzję złożył zobowiązany przez pełnomocnika na podstawie art. 50, art. 52 § 1, art. 53 § 2a i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Podniesiono, ze organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący, gdyż do akt sprawy skarżący przedłożył zdjęcia starej przybudówki gdzie od 30 lat znajduje się piec CO i ciepła woda. Co istotne, w toku oględzin niezapowiedzianych w dniu 25 kwietnia 2023 r. nie stwierdzono prowadzenia robót budowlanych (str. 3 decyzji), a zatem w dalszym ciągu niezrozumiałym jest dla skarżącego, jakie roboty budowlane miał wstrzymać i ogrodzić, skoro żadne roboty nie były prowadzone. Zatem nie mogło dojść do naruszenia art. 28 Prawa budowlanego, skoro bowiem żadne prace nie były prowadzone, to również prace wymagające uprzedniego pozwolenia na budowę. Dodatkowo podniesiono, że pomieszczenie gospodarcze ma swój plaski dach i więźbę dachową, a dopuszczalne kąty nachylenia połaci są zgodne z wytycznymi określonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wsi T., który został zatwierdzony uchwalą Rady Gminy K. Nr [...] z [...] maja 2019 r. - zatem spełnia wszelkie normy określone przez prawo. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, że zawiadamiająca o rzekomej samowoli budowlanej jest od wielu lat w konflikcie ze strona postępowania, strony są też uwikłane w różne postępowania sądowe. Złożony donos powoduje wykorzystanie organów Nadzoru Budowlanego do własnych celów, natomiast w przypadku utrzymania decyzji Organu I i lI Instancji dojedzie do niepowetowanej szkody w interesie i majątku skarżącego. Strona zaskarża w całości decyzję Dolnośląskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2024r. WOA. 7721.364.2024 (odebraną przez skarżącego w dniu 09 grudnia 2024 r). utrzymującą w mocy decyzję z dnia 8 października 2024r. wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim o nakazie rozbiórki nr 270/2024. Zaskarżono decyzję zarzucając: 1. naruszenie prawa procesowego to jest art. 7,77 § 1, 80 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie całego stanu sprawy, w tym ustalenia daty faktycznej rozbudowy; 2. naruszenie prawa procesowego to jest art. 7 ,77 § 1, 80 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie całego stanu sprawy, nierozpoznanie w sposób wyczerpujący całego materiału znajdującego się w aktach sprawy a także odmowę przeprowadzenia rozprawy administracyjnej mimo wniosku strony, co miało istotne znaczenia dla ustalenia prawdziwości twierdzeń S. O., będącej w konflikcie ze skarżącym z uwagi na złożenie przez skarżącego zawiadomienia o samowoli budowlanej przez S. O. poprzez rozbudowanie jej budynku, w tym przekroczenie granicy działek o 0,6 m i stawienie trzech okien w ścianie wychodzącej na działkę skarżącego; 3. naruszenie prawa procesowego to jest art. 7 ,77 § 1, 80 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie całego stanu sprawy, nierozpoznanie w sposób wyczerpujący całego materiału znajdującego się w aktach sprawy z pominięciem zdjęcia przedstawiającego rzeczywisty wygląd budynku skarżącego przed wymiana pokrycia dachowego a oparcie ustaleń i wniosków na wydruku z WROSIP na którym wprost wskazano, że ma charakter wyłącznie poglądowy i w żadnym razie nie może być traktowany jako dokument oficjalny. 4. naruszenie prawa procesowego art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nie wskazanie ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia i sprzeczność twierdzeń w uzasadnieniu w tym wskazanie, że podczas przeprowadzonych niezapowiedzianych oględzin w dniu 25 kwietnia 2023 r. nie stwierdzono prowadzenia robót budowlanych (str. 3 decyzji), a zatem w dalszym ciągu niezrozumiałym jest dla skarżącego jakie roboty budowlane miał wstrzymać i ogrodzić, skoro żadne roboty nie były prowadzone; 5. naruszenie prawa procesowego to jest art. 107 § 3 k.p.a w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nie przytoczenie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności w tym, a jakich powodów dał wiarę S. O., która była żywo zainteresowana postępowaniem przeciwko M. D., mając w tym swój interes faktycznie a nie odniósł się w żadnej mierze do materiału zaoferowanego przez skarżącego, w tym zdjęcia przedstawiającego dawny obraz nieruchomości; 6. naruszenie art. 10 kpa poprzez niezawiadomienie strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie wobec czego skarżący nie miał możliwości zapoznania się z pełnym materiałem dowodowym zebranym w niniejszym postępowaniu; 7. art. 8 i art. 11 KPA poprzez przeprowadzenie postępowania w sprawie w sposób niebudzący zaufania strony do władzy publicznej, szczególnie danie wiary w całości nierzetelnie i pobieżnie przeprowadzonemu postępowaniu administracyjnemu przez organ I instancji; 8. art. 138 § 2 w zw. z art. 7a i 7b KPA poprzez brak jego zastosowania i w rezultacie nieuchylenie przez organ li instancji zaskarżonej decyzji PINB z dnia 8 października 2024r.r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania; 9. naruszenie art. 28 Prawa Budowlanego przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący dokona! rozbudowy obiektu wymagającego pozwolenia na budowę, podczas gdy skarżący nie wykonywał żadnych prac wymagającym pozwolenia, tym samym organ błędnie ustalił podstawę decyzji o nakazie rozbiórki. Wnoszę o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu: - zdjęcia przedstawiającego stary obraz budynku skarżącego - na okoliczność wykazania, że nie nastąpiła, żadna rozbudowa obiektu, - wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2024r. sygn. akt VII SA/Wa 2771/23 na okoliczność faktycznych motywów składania fałszywych oświadczeń przez S. O., które były podstawą organu w tej sprawie.
Mając na uwadze podnoszone zarzuty skarżący wnosi o 1. uchylenie zaskarżonej decyzji organu oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, 2. zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik przedstawiając sądowi genezę niniejszej sprawy wyjaśnia, że M. D. początkiem 2017 r. złożył zawiadomienie o samowoli budowlanej wykonanej przez S. O. na działce nr [...] w T., stanowiącej bezpośrednie sąsiedztwo z działką skarżącego. Samowola polegała m.in. wstawieniu 3 otworów okiennych na w ścianie budynku posadowionego w "ostrej granicy" działki, oraz "wejścia" okapu dachy około 0,6 m na działkę skarżącego. Oczywistym było, że takie zabiegi ingerowały w nieruchomość i prywatność skarżącego, złożenie zawiadomienia było więc konieczne. Organ w grudniu 2017 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, następnie dokonał szeregu sprawdzeń i ustaleń postanowieniem z dnia 18 maja 2018 r. PINB nałożył na S. O. obowiązek wstrzymania robót. Nie budzi zatem wątpliwości, że donos o rzekomej samowoli budowlanej przez skarżącego stanowi odwet S. O. za zainicjowanie postępowania przeciwko niej. Stąd też jej twierdzenia powinny zostać ocenione przez organ z dużą dozą ostrożności a przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i jej przesłuchanie umożliwiłoby zweryfikowanie jej twierdzeń. Organ jednak bezgranicznie przyjął twierdzenia S. O. za prawdziwe mimo, że nie były poparte żadnymi dowodami a organ nie pofatygował się do zebrania innych dowodów w sprawie. W tym miejscu skarżący podnosi, że wydruki z programy WROSIP zgodnie z zawartymi na nich informacjami że mają charakter wyłącznie poglądowy i w żadnym razie nie mogą być traktowane jako dokument oficjalny. Mimo to organ uznał je za dowód w sprawie, mimo że skarżący przedstawił dowód przeciwny w postaci zdjęcia obrazującego rzeczywisty wygląd budynku przed zmianą poszycia. Do akt sprawy skarżący przedłożył zdjęcia starej przybudówki gdzie od 30 lat znajduje się piec CO i ciepła woda. Nie może ujść uwadze sądu, że organ podszedł do skarżącego z wyjątkową złośliwością, w toku oględzin dotyczących rzekomej samowoli budowlanej, Organ przeszukał wnętrza domu, w tym szafki skarżącego co stanowi naruszenie zasad godności i zaufania do organu. Niezrozumiale jest co organ miał na celu wpisując w uzasadnieniu decyzji, że w szafce zlewozmywakowej znajdowała się butla z gazem podłączona do kuchenki. Dowodzi to jedynie, że inspektorzy, którzy przeprowadzali czynności przekroczyli swoje uprawnienia, a ustalenia pozostając bez związku ze sprawą. Wracając do meritum sprawy wskazać należy, że ani w decyzji organu lI instancji ani też w decyzji organu I instancji nie wskazano kiedy miało dość do rzekomej samowoli budowlanej co jest niezbędne dla ustalenia właściwych przepisów prawa budowlanego obowiązującego w okresie domniemanej samowoli budowlanej. Nie daje to możliwości prawidłowej weryfikacji rozstrzygnięcia organu. Organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący, Co istotne, w toku oględzin niezapowiedzianych w dniu 25 kwietnia 2023 r. nie stwierdzono prowadzenia robót budowlanych (str. 3 decyzji), a zatem w dalszym ciągu niezrozumiałym jest dla skarżącego jakie roboty budowlane miał wstrzymać i ogrodzić, skoro żadne roboty nie były prowadzone. Zatem nie mogło dość do naruszenia art. 28 Prawa budowlanego, skoro bowiem, żadne prace nie były prowadzone to również prace wymagające uprzedniego pozwolenia na budowę. Dodatkowo podnieść należy, że pomieszczenie gospodarcze ma swój płaski dach i więźbę dachową, a dopuszczalne kąty nachylenia połaci są zgodne z wytycznymi określonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wsi T., który został zatwierdzony uchwalą Rady Gminy K. Nr [...] z [...] maja 2019r. - zatem spełnia wszelkie normy określone przez prawo. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, że zawiadamiająca o rzekomej samowoli budowlanej jest od wielu lat w konflikcie ze strona postępowania, strony są też uwikłane w różne postępowania sądowe. Złożony donos powoduje wykorzystanie organów Nadzoru Budowlanego do własnych celów, natomiast w przypadku utrzymania decyzji Organu I i lI Instancji doj- dzie do niepowetowanej szkody w interesie i majątku skarżącego.
W odręcznej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t. jedn. Dz.U z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Kontroli sądu w tej sprawie jest poddana decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 grudnia 2024 roku nr 1256/2024, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, która utrzymała w mocy decyzję organu I szej instancji nakazującej M. D. - jako właścicielowi, rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego obejmującej kotłownię i pomieszczenie gospodarcze zlokalizowane na działce nr [...], obręb T., gmina K. W pierwszym rzędzie trzeba przypomnieć, ze postanowieniem nr 336/2022 z dnia 10 listopada 2022 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim, na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b. orzekł o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciw. nałożył na M. D. obowiązek wstrzymania robót budowlanych, związanych z rozbudową budynku mieszkalnego o kotłownię i pomieszczenie gospodarcze na działce nr [...] w miejscowości T., gmina K. oraz obowiązek przedłożenia (w terminie 3 miesięcy od dnia ostateczności postanowienia): 1. czterech egzemplarzy projektu budowlanego samowolnie rozbudowanego budynku mieszkalnego - wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, wynikającymi z przepisów szczególnych; 2. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; 3. zaświadczenia Wójta Gminy K. o zgodności wykonanej rozbudowy obiektu budowlanego, z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Postanowienie to utrzymał w mocy postanowieniem nr 12/2023 z dnia 5 stycznia 2023 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Postanowienie organu II instancji nie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Mimo upływu wyznaczonego terminu do dnia wydania decyzji przez pierwszą instancję obowiązek nie został wykonany. Z tych okoliczności wynika, ze inwestor nie wykazał chęci legalizacji dokonanej samowoli. W rozpoznawanej sprawie trzeba mieć także na uwadze, ze przepis art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2020.471 z dnia 2020.03.18) do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1,wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Mając na uwadze powyższe organy nadzoru budowlanego wydały zaskarżone rozstrzygnięcia na podstawie przepisów w brzmieniu obowiązującym do dnia19 września 2020 roku- postępowanie w sprawie przed nadzorem budowlanym rozpoczęło się bowiem przed wskazanym terminem. Reasumując, zgodnie z unormowaniami Prawa Budowlanego organ nadzoru budowlanego ma, w takiej sytuacji, ustawowy obowiązek wydania decyzji o nakazie rozbiórki samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego o kotłownie i pomieszczenie gospodarcze na działce nr [...] w miejscowości T. Materialno-prawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowi art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Stosownie do brzmienia tego przepisu do dnia19 września 2020 r. organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. 2 jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. 3 w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2; 4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona.
Ze wskazanych unormowań i mając na względzie niewadliwie ustalony stan faktyczny organy nadzoru budowlanego nie mogły wydać innego rozstrzygnięcia.
Przechodząc do zarzutów skargi należy podnieść, że nie mogą one odnieść zamierzonego skutku. Nie podziela sąd naruszenia przez organy art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. Jak wynika z akt PINB ustalił, że rozbudowa miała miejsce po 2010 r. oraz wyjaśnił stan sprawy, zgromadził także materiał dowodowy niezbędny dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Organ uzasadnił także odmowę przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Należy pamiętać, że stosownie do unormowania, zawartego w 89 § 1. K.p.a. organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa; § 2 organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Dlatego to organ mimo wniosku strony, ostatecznie decyduje o konieczności/potrzebie prowadzenia rozprawy (chyba że konkretny przepis prawa przeprowadzenie takiej rozprawy nakazuje, co nie ma miejsca w kontrolowanym postępowaniu). Trzeba także zaznaczyć, że ani organ, ani sąd nie bierze i nie może brać pod uwagę konfliktu sąsiedzkiego, ani sytuacji materialnej strony zobowiązanej. Jeśli chodzi o pominięcie przez organy zdjęcia budynku z lat 80 tych ubiegłego wieku, to organ I szej instancji omówił na s. 4 uzasadnienia decyzji z jakich względów przedstawione zdjęcie nie potwierdza wykonanych robót w dwudziestym wieku i skąd oparcie ustaleń i wniosków na wydruku z WROSIP. To że zdjęcia mają charakter poglądowy w żadnej mierze nie zmniejsza ich znaczenia do
wodowego. Prawo budowlane nie zawiera definicji "zdjęcia o charakterze poglądowym", natomiast zgodnie z definicją zawartą w Słowniku języka polskiego – poglądowy- to «polegający na bezpośredniej obserwacji, odwołujący się do tej obserwacji». Zatem skoro na zdjęciach zaobserwowano zmiany w budynku w latach 2012-2014, to obserwując te zmiany organ ustalił rozbudowę budynku skarżącego. Nadto należy pamiętać, że stosownie do treści art.75 § 1 kpa organ jako dowód winien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Nie został także naruszony art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. bowiem organ wskazał ustalenia faktyczne będące podstawą rozstrzygnięcia. Naruszenie art. 10 kpa poprzez niezawiadomienie strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym może (zgodnie z rzecznictwem sądów administracyjnych) być podstawą do uwzględnienia skargi wtedy, gdy strona wykaże, że to uchybienie miało wpływ na jego sytuację procesową. Przykładowo można wskazać wyrok NSA, zapadły w sprawie I OSK 119/24 z dnia 16 stycznia 2025 r., (LEX nr 3859018), w którym zawarto pogląd, który sąd w niniejszym składzie w całości podziela, że "dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw, i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy". Nadto, wbrew zarzutom skargi, z pisma z dnia 10 października 2023 r. wynika wprost, że organ zawiadomił strony o gotowości decyzyjnej w trybie art. 10 § kpa. Dalej strona podnosi, że organy prowadziły postępowanie w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, jednakże w istocie tego zarzutu nie uzasadnia. Nie wyjaśnia w czym upatruje nierzetelność i pobieżnie przeprowadzone postępowanie przez organ I instancji, zatem trudno uznać zasadność tego zarzutu. Nie podzielił także sąd zarzutu naruszenia art. 138 § 2 w zw. z art. 7a i 7b KPA, bowiem orzeczenia organu odwoławczego i organu pierwszej instancji dopowiadają prawu i nie znalazł sąd podstaw, dla których organ odwoławczy miałby orzec w trybie art. 138 § 2 kpa. Zarzut naruszenia art. 28 Prawa Budowlanego jest o tyle nietrafny, że postanowieniem nr 336/2022 z dnia 10 listopada 2022 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim nałożył na M. D. - jako inwestora samowolnie rozbudowanego obiektu dokonał rozbudowy obiektu wymagającego pozwolenia na budowę. Skoro wskazane postanowienie pozostaje w obrocie prawnym to na obecnym etapie sprawy strona nie może dowodzić odmiennych okoliczności, a konsekwencją tamtego postanowienia jest decyzja o nakazie rozbiórki. Jeśli chodzi o wnioski dowodowe z dokumentu: - zdjęcia przedstawiającego stary obraz budynku skarżącego - na okoliczność wykazania, że nie nastąpiła, żadna rozbudowa obiektu, to znajduje się ono w aktach sprawy, a sąd wydaje wyrok na podstawie całości akt., a nadto kwestia ta została już omówiona wcześniej.
Natomiast okoliczność na którą powołuje się strona, a co ma wynikać z wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2024r. sygn. akt VII SA/Wa 2771/23 czyli faktycznych motywów składania fałszywych oświadczeń przez S. O., jest dla wyniku postępowania bez znaczenia.
Reasumując, na podstawie art. 151 ppsa, należało orzec jak na wstępie.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło