I OSK 119/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 października 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 825/23 w sprawie ze skargi A. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 marca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/1166/2023/3796 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 13 października 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 825/23 oddalił skargę A. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 24 marca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/1166/2023/3796 w przedmiocie dodatku węglowego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydent Miasta Ruda Śląska postanowieniem z 9 stycznia 2023 r. nr DŚW.0902.298.2023.AG odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie ponownego rozpatrzenia wniosku A. A. o wypłatę dodatku węglowego. Jak podał organ, wniosek o świadczenie został złożony za pośrednictwem portalu ePUAP 25 września 2022 r. i pozostawiono go bez rozpatrzenia zawiadomieniem z 27 grudnia 2022 r. nr DŚW.0902.21267.2022.AG z uwagi na braki formalne, których wyżej wymieniony nie uzupełnił, pomimo wezwania z 24 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu zażalenia A. A., postanowieniem z 24 marca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/1166/2023/3796 uchyliło postanowienie organu I instancji, wydane na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.". Organ odwoławczy wskazał, że chociaż A. A. 30 grudnia 2022 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie swego wcześniejszego wniosku o wypłatę spornego świadczenia (złożonego 25 września 2022 r.), to jednak obowiązujące przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141 ze zm.), nie przewidują instytucji ponownego rozpatrzenia takiego wniosku. Zatem, wspomniane pismo z 30 grudnia 2022 r. jest w istocie nowym wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego, a skoro jego złożenie nastąpiło po 30 listopada 2022 r., to powinien on zostać pozostawiony bez rozpatrzenia na mocy art. 2 ust. 10 powołanej ustawy. Zdaniem Kolegium, okoliczności sprawy nie uzasadniały natomiast odmowy wszczęcia postępowania, ponieważ w świetle stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądowym, byłoby to możliwe jedynie w przypadku, gdyby nowy wniosek dotyczył sprawy tożsamej ze sprawą ostatecznie zakończoną, przy czym tożsamość ta musi obejmować zarówno sferę podmiotową (dotyczyć tych samych podmiotów), jak i przedmiotową, to znaczy treść żądania oraz podstawę - zarówno faktyczną jak i prawną. O tożsamości sprawy, jako warunku koniecznym do zastosowania art. 61a § 1 K.p.a., można więc mówić tylko wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i wreszcie tego samego niezmienionego stanu faktycznego, przy czym chodzi tu o stan faktyczny mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem, w niniejszym przypadku tożsamość taka nie zachodzi. W dniu 3 listopada 2022 r., weszła w życie ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. poz. 2236), która wprowadziła nowelizację do ustawy o dodatku węglowym. To powoduje, że kolejny wniosek złożony w odmiennym stanie prawnym zainicjował nową sprawę administracyjną. A. A. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach postanowienie organu II instancji. Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Jak wyjaśnił Sąd, w piśmie z 30 grudnia 2022 r. skarżący zwrócił się "o ponowne rozpatrzenie mojego wniosku o dodatek do węgla". W sprawie nie jest sporne, że skarżący złożył już wcześniej wniosek o przyznanie dodatku węglowego, czyniąc to 25 września 2022 r. drogą elektroniczną, za pośrednictwem platformy e-PUAP, oraz że wskazany wniosek, zawiadomieniem z 27 grudnia 2022 r., został pozostawiony bez rozpatrzenia z powodu nieuzupełnienia przez skarżącego w wyznaczonym terminie braku formalnego (podpisanie wniosku). Zdaniem Sądu I instancji, postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania należy uznać za wadliwe. W ocenie Sądu, przepis art. 61a § 1 K.p.a. wprowadza dwie niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, z kolei drugą - istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, np. sytuację, gdy w tożsamej sprawie postępowania administracyjne już się toczy lub wydane zostało rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu I instancji taki pogląd Prezydenta Miasta Ruda Śląska, że istnieją podstawy do odmowy wszczęcia postępowania na skutek podania skarżącego z 30 grudnia 2022 r., ponieważ sprawa z jego wcześniejszego wniosku o przyznanie dodatku węglowego została zakończona, jest chybiony. Zdaniem Sądu, chociaż pozostawienie wniosku o przyznanie dodatku węglowego bez rozpatrzenia w trybie art. 24a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323), powoływanej dalej jako "u.ś.r.", znajdującego zastosowanie w sprawie na mocy odesłania z art. 3 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym , stanowi formę zakończenia postępowania, to jednak sprowadza się ono w istocie do odstąpienia przez organ od merytorycznej oceny zasadności żądania strony w kontekście materialnoprawnych przesłanek warunkujących jego uwzględnienie. W konsekwencji, czynność ta nie tworzy stanu powagi rzeczy osądzonej i dlatego pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia nie stanowi przeszkody do ponownego wystąpienia z wnioskiem w tym samym przedmiocie. Zatem, zdaniem Sądu I instancji, należało uchylić postanowienie pierwszoinstancyjne, ponieważ sprawa z wcześniejszego wniosku strony nie została zakończona merytorycznym rozstrzygnięciem, lecz jedynie aktem pozostawiającym ten wniosek bez rozpatrzenia. W rezultacie, nie było tu przesłanek do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Natomiast, odnosząc się do zaskarżonego postanowienia SKO, Sąd I instancji uznał, że jest ono prawidłowe. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, analiza treści pisma strony z 30 grudnia 2022 r. pozwalała na to, aby potraktować je jako ponowny wniosek o przyznanie spornego świadczenia. Wypada zaznaczyć, że skarżący domagał się w nim "ponownego rozpatrzenia wniosku o dodatek do węgla", co wskazuje, że jego intencją było powtórne zwrócenie się do organu z żądaniem w tym przedmiocie. Jak zwrócił uwagę Sąd I instancji, treść tego pisma nie zawiera natomiast żądania przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych poprzedniego wniosku ani też nie daje podstaw do uznania, aby strona powoływała się na okoliczności świadczące o braku jej winy w zachowaniu tego terminu. Skarżący wskazuje tam wprawdzie jako przyczynę opóźnienia problemy z obsługą poczty elektronicznej i brak umiejętności w tym zakresie, jednak okoliczność tę trudno potraktować jako próbę skutecznej ekskulpacji. Skoro jest poza sporem, że skarżący złożył swój wniosek z 25 września 2022 r. w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy ePUAP i nawet jeżeli uczynił to z pomocą znajomego, to nic nie stało na przeszkodzie, aby skorzystał z tej pomocy także w ramach późniejszej procedury. Co więcej, zarówno wywody podniesione w powołanym piśmie z 30 grudnia 2022 r. jak i w zażaleniu na postanowienie pierwszoinstancyjne wcale nie wskazują, aby skarżący twierdził, że uchybienie terminu nie było w tej sytuacji przez niego zawinione. Jest raczej przeciwnie, ponieważ "obiecuje, że nauczy się pracować przy komputerze", co wskazuje raczej na chęć naprawy niedopatrzenia, czy wręcz pewnej niestaranności. Zdaniem Sądu I instancji, treść samego pisma, jak również zażalenia na postanowienie wydane przez Prezydenta Miasta Ruda Śląska nie wskazują, aby istota żądania skarżącego rzeczywiście miała taki charakter. W tej sytuacji kwalifikacja przedmiotowego pisma jako ponownego wniosku o wypłatę dodatku węglowego nie budzi zastrzeżeń. W związku z tym, Kolegium zasadnie sformułowało wskazania dla organu pierwszej instancji o konieczności pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 2 ust. 11 ustawy o dodatku węglowym, zgodnie z którym wnioski o wypłatę tego świadczenia złożone po upływie materialnoprawnego terminu, ustalonego na 30 listopada 2022 r., pozostawia się bez rozpoznania. Jak podkreślił Sąd I instancji, w rezultacie także pozostałe zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku. Odnoszą się one bowiem zasadniczo do postępowania zainicjowanego wnioskiem strony z 25 września 2022 r. i dotyczą prawidłowości tego postępowania, zakończonego zawiadomieniem z 27 grudnia 2022 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Ponieważ jednak w świetle powyższych rozważań nie można kwestionować zastosowanej przez Kolegium kwalifikacji prawnej pisma skarżącego z 30 grudnia 2022 r. i potraktowania go jako ponowny wniosek o wypłatę dodatku węglowego, zarzuty te nie mogły rzutować na ocenę legalności zaskarżonego aktu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa procesowej, to jest: 1. art. 134 § 1 w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), powoływanej dalej jako "P.u.s.a.", przez ich nieprawidłowe zastosowanie wyrażające się błędnym założeniem, że sądowa kontrola legalności nie obejmuje kontroli decyzji organu I i II instancji pod kątem ich zgodności m.in. z art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 81 i art. 81a § 1 K.p.a., to jest zgodności z zasadą prawdy obiektywnej, zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, nakazem rozstrzygania pojawiających się wątpliwości na korzyść strony, nakazem należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, nakazem czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, nakazem udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, obowiązkiem zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, przez co nie rozpoznano skargi co do jej istoty i nie rozstrzygnięto o przywróceniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosków z 25 września 2022 r. 2. art. 145 § 1 lit. c (powinno być "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c" – przyp. NSA) w związku z art. 151 P.p.s.a. przez oddalenie skargi pomimo tego, że wydając decyzję organy obu instancji dopuściły się naruszenia szeregu przepisów postępowania, w tym m.in. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 58 § 1 i § 2, art. 81 i art. 81a § 1 K.p.a. w następstwie czego, wbrew ustawowym nakazom, wszelkie istniejące w sprawie wątpliwości zostały poczytane na niekorzyść wnoszącego skargę kasacyjną, który jest podmiotem nieprofesjonalnym, niemającym doświadczenia w formułowaniu pism procesowych, i który nie był prawidłowo pouczony o okolicznościach prawnych i faktycznych mających znaczenie dla jego praw i obowiązków; przez to w sprawie błędnie przyjęto, że pismo z 30 grudnia 2022 r. nie stanowiło wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z 25 września 2022 r., a w konsekwencji uniemożliwiło wnoszącemu skargę kasacyjną uzyskanie przysługującego mu świadczenia. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi przez uwzględnienie jej wniosków, to jest: a) uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 24 marca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/1166/2023/3796; b) uchylenie postanowienia Prezydenta Miasta Ruda Śląska z 9 stycznia 2023 r. nr DŚW.0902.298.2023.AG; c) zobowiązanie organu I instancji do przyjęcia, że pismo A. A. z 30 grudnia 2022 r. stanowiło w istocie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z 25 września 2022 r. nr 8027/DW/2022 o wypłatę dodatku węglowego i zobowiązanie organu I instancji do przywrócenia wnoszącemu skargę kasacyjną terminu do usunięcia braków formalnych tego wniosku, z jednoczesnym umożliwieniem wnoszącemu skargę kasacyjną złożenia pod nim podpisu; d) z "najdalej idącej ostrożności" i w razie nieuwzględnienia wniosku, o którym mowa powyżej (litera c), wnoszący skargę kasacyjną wniósł o zobowiązanie organu I instancji do przyjęcia, że pismo z 30 grudnia 2022 r. stanowiło wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z 25 września 2022 r. o wypłatę dodatku węglowego – i zobowiązanie organu do rozpoznania tego wniosku na zasadzie "art. 58 § 1 i § 1 k.p.a." z jednoczesnym umożliwieniem A. A. złożenia pod nim podpisu. Ponadto, złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy oraz wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Sąd I instancji niemal całkowicie pominął najistotniejszą z punktu widzenia wniesionej skargi kwestię, sprowadzającą się do stwierdzenia, że pismo A. A. z 30 grudnia 2022 r. powinno zostać potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z 25 września 2022 r. Wnoszący skargę kasacyjną zaznaczył, że nie jest podmiotem profesjonalnym i nie ma doświadczenia w załatwianiu spraw urzędowych, czy w formułowaniu pism procesowych. Był zmuszony korzystać z pomocy osób trzecich przy składaniu wniosku o dodatek węglowy. Wyjaśnił, że "brak obycia w opisanych kwestiach stanowi bezpośrednią i jedyną przyczynę zaistniałej sytuacji – prowadzącej do konieczności formułowania przedmiotowej skargi kasacyjnej". Pomimo tego, wszelkie dostrzeżone niezręczności bądź niejasności, zostały zinterpretowane na jego niekorzyść zarówno przez Sąd I instancji, jak i organy obu instancji. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd I instancji w istocie zaniechał przeprowadzenia kontroli legalności kwestionowanych decyzji i nie zweryfikował, czy w sprawie zostały spełnione wymogi określone m.in. w art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 81, czy art. 81a § 1 K.p.a. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, chociaż można przyjąć, że pismo z 30 grudnia 2022 r. nie było wystarczająco precyzyjne, to jednak mając na uwadze treść zasad wynikających z przywołanych wyżej przepisów, powinno być potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z 25 września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej oraz podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z 24 marca 2023 r. Organ zauważył, że wniosek o wypłatę dodatku węglowego z 30 grudnia 2022 r. jest nowym wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, ponieważ ustawa o dodatku węglowym nie przewiduje instytucji ponownego rozpatrzenia wniosku. Skoro wniosek został złożony po 30 listopada 2022 r., to organ I instancji nie miał podstaw do orzekania w trybie art. 61a K.p.a. i powinien pozostawić przedmiotowy wniosek bez rozpoznania, informując o tym skarżącego w drodze czynności materialno-technicznej. Odnosząc się do wniosku o wyznaczenie nowego terminu na złożenie podania, organ II instancji zauważył, że termin 30 listopada 2022 r., o którym mowa w cytowanym wyżej art. 2 ust. 10 ustawy o dodatku węglowym, jest przepisem prawa materialnego, i jako taki nie podlega przywróceniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów prawa, jakie w jego ocenie naruszył Sąd I instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 P.p.s.a.). Przede wszystkim, skarga kasacyjna ma wiązać konkretne zarzuty z właściwą podstawą kasacyjną. Rzeczą strony skarżącej kasacyjnie jest wskazanie jakie przepisy naruszył Sąd I instancji w ramach konkretnej podstawy z art. 174 P.p.s.a. To nie Sąd II instancji ma domniemywać o jakie naruszenia chodzi. Wymaga podkreślenia, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest nie tylko zobowiązany, ale wręcz nie jest uprawniony do precyzowania, korygowania czy uzupełniania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny (por. np. wyrok NSA z 16 listopada 2011 r. sygn. akt II FSK 861/10, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z własnej inicjatywy nie może zatem podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych uchybień niż podniesione w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest bowiem wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Wprawdzie orzecznictwo NSA złagodziło niektóre wymagania formalne tej skargi (zob. uchwała z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09), jednak ich nie zniosło, a to oznacza, że merytoryczne rozpoznanie zarzutów kasacyjnych jest uzależnione od formalnego ich ujęcia. Poczynienie powyższych uwag jest o tyle konieczne, że skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie w pełni odpowiada wskazanym wymogom. Analiza argumentacji powołanej na poparcie zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze kasacyjnej prowadzi do wniosku, że istotą zarzutów kasacyjnych jest ocena pisma A. A. z 30 grudnia 2022 r., w którym na początku wskazano: "Uprzejmie proszę o ponowne rozpatrzenie mojego wniosku o dodatek do węgla który złożyłem pocztą elektroniczną na początku listopada". Skarżący kasacyjnie utrzymuje, że pismo to powinno zostać potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z 25 września 2022 r. Natomiast Sąd I instancji podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, że pismo skarżącego z 30 grudnia 2022 r. należy potraktować jako ponowny wniosek o przyznanie spornego świadczenia. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika też, że Sąd I instancji uznał, że skarżący domagał się w tym piśmie "ponownego rozpatrzenia wniosku o dodatek do węgla", co wskazuje, że jego intencją było powtórne zwrócenie się do organu z żądaniem w tym przedmiocie. Jak zwrócił uwagę Sąd I instancji, treść tego pisma nie zawiera natomiast żądania przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych poprzedniego wniosku ani też nie daje podstaw do uznania, aby strona powoływała się na okoliczności świadczące o braku jej winy w zachowaniu tego terminu. W związku z powyższym trzeba wskazać, że skarżący kasacyjnie w istocie polemizuje z dokonaną przez organ odwoławczy i zaaprobowaną przez Sąd I instancji oceną pisma z 30 grudnia 2022 r., w którym skarżący zawarł prośbę "o ponowne rozpatrzenie mojego wniosku o dodatek do węgla", a zatem polemizuje z oceną materiału dowodowego. Dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej konieczne jest wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami. Ocena skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania uzależniona jest zatem od wyszczególnienia przez wnoszącego skargę kasacyjną naruszonych - jego zdaniem - przepisów postępowania sądowego, które mogły być i były stosowane przez Sąd I instancji w procesie orzekania, jak i przepisów postępowania administracyjnego, których sposób zastosowania był badany przez Sąd I instancji. Skuteczne zarzucenie błędnej oceny materiału dowodowego wymaga zatem podniesienia zarzutu naruszenia art. 80 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ administracji ma obowiązek rozpatrzenia całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ten obowiązek pozostaje w ścisłym związku z wyrażoną w art. 80 K.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów, która nie tylko nie wyznacza organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego, ale oznacza ocenę wartości dowodowej poszczególnych środków dowodowych według wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania organu. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał jako wzorca kontroli art. 80 K.p.a. Natomiast podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 58 § 1 i § 2, art. 81 i art. 81a § 1 K.p.a. w powiązaniu z art. 134 § 1 w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 P.u.s.a., oraz w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i z art. 151 P.p.s.a., nie mogły doprowadzić do podważenia przyjętej oceny pisma z 30 grudnia 2022 r. Przede wszystkim należy wskazać, że sposób skonstruowania tych zarzutów w istocie polega na tworzeniu niespójnej zbitki przepisów - szeregu norm prawnych, które miał naruszyć Sąd I instancji, bez wskazania konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm. Skarżący kasacyjnie wskazał wyłącznie na nieprawidłowe zastosowanie przepisów sądowoadministracyjnych wyrażające się błędnym założeniem, że sądowa kontrola legalności nie obejmuje kontroli decyzji (choć w niniejszej sprawie zostały wydane postanowienia) organu I i II instancji pod kątem ich zgodności z zasadą prawdy obiektywnej, zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, nakazem rozstrzygania pojawiających się wątpliwości na korzyść strony, nakazem należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych. Taki sposób konstruowania zarzutów kasacyjnych jest nieprawidłowy (w tym zakresie wielokrotnie wypowiadała się Naczelny Sąd Administracyjny, por.m.in. wyroki NSA z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1057/11, czy z 15 grudnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1053/10). Przepis art. 1 § 2 P.u.s.a. reguluje kognicję sądów administracyjnych, stanowiąc, że sprawują one wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, co do zasady pod względem zgodności z prawem. Niepodobna dowodzić, aby w niniejszej sprawie przepis ten naruszono, gdyż Sąd I instancji zastosował się adekwatnie do tej regulacji, skoro był właściwy do kontroli legalności zapadłych w sprawie postanowień i tej kontroli dokonał. Innym zagadnieniem jest jej wynik, który nie może być podważany w ramach tego zarzutu. Pominięcie, czy odmienna ocena argumentacji strony, nie uzasadniają zarzutu naruszenia przepisu ustrojowego, jakim jest omawiany przepis. W kwestii naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a., wskazać należy, że przepis ten mógłby być naruszony tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd I instancji rozpoznana mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, Sąd I instancji nie przeprowadziłby kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. Takie okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Nie mógł osiągnąć skutku zarzut naruszenia art. 134 § 1 w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 P.u.s.a. Treść powyższego zarzutu wskazuje, że skarżący kasacyjnie w istocie kwestionuje zakres sądowej kontroli legalności wydanego w postępowaniu administracyjnym postanowienia pod kątem jego zgodności z wymienionymi zasadami postępowania administracyjnego zmierzając do wykazania, że jego pismo z 30 grudnia 2022 r. powinno zostać potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z 25 września 2022 r. i w konsekwencji przyjęcia takiego poglądu, powinno doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia a nie oddalenia skargi. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy wyznaczonych treścią art. 61a § 1 K.p.a. w związku z art. 2 ust. 10 ustawy o dodatku węglowym, a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. W drugim zaś przypadku, tj. w sytuacji zarzucania Sądowi I instancji, że nie wyszedł on poza zarzuty i wnioski skargi, istotne jest to, że "strona nie może ograniczyć się do wytyku wyłącznie naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a., gdyż wówczas przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji strona zobowiązana jest powiązać art. 134 § 1 P.p.s.a. z takimi przepisami, których złamania przez organ administracji miał nie dopatrzyć się Sąd I instancji" (zob. wyrok NSA z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 782/13). Należy uznać, że wymóg powiązania art. 134 § 1 P.p.s.a. z przepisami, których naruszenia przez organy nie zauważył Sąd I instancji, autor skargi kasacyjnej dopełnił przez wskazanie szeregu przepisów, które regulują zasady postępowania administracyjnego, jednak zarzut ten również nie mógł odnieść skutku ze względu na nieskuteczność zarzutów naruszenia przepisów postępowania podniesionych w skardze kasacyjnej. Generalnie należy wskazać, że Kodeks postępowania administracyjnego zawiera szereg zasad, których przestrzeganie przesądza o prawidłowości prowadzonego postępowania. Przepisy te z jednej strony dają organowi uprawnienia do podjęcia czynności mających na celu takie wyjaśnienie stanu faktycznego, aby możliwe było podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, natomiast z drugiej strony nakładają na organ obowiązek czuwania na jego przebiegiem. Przepis art. 7 Kpa ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija następnie art. 77 § 1 Kpa nakładając na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji publicznej podejmują więc wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do podjęcia rozstrzygnięcia, a nadto zobligowane są do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i do wnikliwego jego rozpatrzenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 2 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SA/GL 683/10). Oznacza to, że organ ten jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego. A zatem tylko postępowanie przeprowadzone w opisany sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści. Organ odwoławczy dopełnił powyższych wymogów, a Sąd I instancji prawidłowo to zaakceptował. Dlatego w sprawie nie mogło być mowy o naruszeniu zasady zaufania do władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw, określonej w art. art. 8 § 1 K.p.a. ani o naruszeniu zasady przekonywania sformułowanej w art. 11 K.p.a., ani także naruszeniu zasady informowania stron, o której mowa w art. 9 K.p.a. W sprawie nie mogła mieć też zastosowania zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, określona w art. 7a K.p.a., gdyż w przepisie tym jest mowa o wątpliwościach co do treści normy prawnej, natomiast w niniejszej sprawie wątpliwości skarżącego dotyczą oceny środka dowodowego (pisma z 30 grudnia 2022 r.). Jeśli chodzi zaś o naruszenie art. 10 i art. 81 K.p.a., wskazać trzeba, że dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw, i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Takich okoliczności skarżący kasacyjnie skutecznie nie wykazał. Kolejno, zastosowanie art. 81a § 1 K.p.a. (tj. zasady uwzględnienia wątpliwości na korzyść strony skarżącej) jest dopuszczalne w sytuacji, w której po zebraniu wszelkiego dostępnego materiału dowodowego stan faktyczny sprawy będzie niejednoznaczny i budzący wątpliwości. Przesłanka niedających się usunąć wątpliwości występuje, gdy nie ma dowodów i nie ma możliwości ich uzyskania. Zasada ta oznacza, że wątpliwości faktyczne należy rozstrzygnąć na korzyść strony tylko wtedy, gdy przez reguły oceny dowodów wskazane w art. 80-81 K.p.a. organ nie jest w stanie ustalić jednoznacznie stanu faktycznego. Z taką sytuacją w niniejszej sprawie również nie mamy do czynienia. Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się nieskuteczne, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania w odniesieniu do ustaleń stanu faktycznego w zakresie oceny pisma skarżącego z 30 grudnia 2022 .r. w skardze kasacyjnej nie podniesiono, to Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw do kwestionowania wyrażonych przez Sąd I instancji wskazań co do dalszego postępowania będących następstwem dokonanych przez ten Sąd i niezakwestionowanych skutecznie przez stronę skarżącą kasacyjnie, ocen prawnych. W takiej sytuacji Sąd kasacyjny jest związany niepodważoną zarzutami oceną, zaprezentowaną w sprawie przez Sąd I instancji, w zakresie treści pisma strony z 30 grudnia 2022 r., która doprowadziła Sąd I instancji do wniosku, że należy je potraktować jako ponowny wniosek o przyznanie spornego świadczenia. Niepodważony stan faktyczny jest w sprawie wiążący i rzutuje na zastosowanie prawa materialnego (por. wyrok NSA z 25 marca 2009 r. sygn. akt II GSK 825/08, wyrok NSA z 23 września 2009 r. sygn. akt II GSK 1036/08, oraz wyrok NSA z 23 września 2009 r. sygn. akt II GSK 1036/08). Naczelny Sąd Administracyjny na marginesie pragnie zwrócić uwagę na istotne z punktu widzenia ubiegających się o dodatek węglowy zmiany wprowadzone do ustawy o dodatku węglowym na skutek kolejnych nowelizacji, a w szczególności na nowelizację ustawy o dodatku węglowym dokonaną na mocy ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236), która weszła w życie z dniem 3 listopada 2022 r. Na skutek tej nowelizacji w art. 2 ustawy o dodatku węglowym, stosownie do art. 26 pkt 1 lit. b ustawy nowelizującej z 27 października 2022 r., dodano ust. 15f i ust. 15g. W myśl tych przepisów, w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się (ust. 15f). Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji (ust. 15g) - por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2003/23, czy prawomocne wyroki WSA w Opolu z 9 marca 2023 r. sygn. II SA/Op 360/22 i z 13 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Op 74/23, a także w wyroku WSA w Krakowie z 8 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 27/23 i wyroku WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 301/23, a także w wyroku NSA z 11 października 2024 r. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.