II SA/Wr 624/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Siedlecka, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Protokolant Wojciech Śnieżyński, przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi G. i J. Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 18 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania rozbiórki części budynku I. uchyla decyzję I i II instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżących kwotę 500,00 (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego. W związku z pismem M. M. z dnia 29 kwietnia 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. W. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia na posesji przy ul. W. [...] we W. robót budowlanych bez wymaganej prawem zgody właściwego organu. W dniu 13 maja 2009 r. organ stopnia powiatowego przeprowadził na nieruchomości dowód z oględzin, podczas których ustalono, że na posesji przy ul. W. [...] znajduje się dwukondygnacyjny dom jednorodzinny ze spadzistym dachem typu mansardowego. Na terenie posesji prowadzone są roboty budowlane związane z wymianą pokrycia dachowego: zdemontowano stare pokrycie dachu, zamontowano folię wstępnego krycia, wykonano nowe ołacenie, położono nowe, miedziane obróbki blacharskie oraz ułożono część nowego pokrycia z dachówek ceramicznych. Przy budynku postawiono rusztowania. Na ścianie szczytowej zamontowano taśmociąg do transportu. Na terenie posesji widoczne są pojedyncze dachówki bitumiczne (prawdopodobnie z demontażu) oraz dachówki ceramiczne. W trakcie oględzin prowadzone były roboty budowlane na dachu budynku. Robotnicy nie byli wyposażeni w środki ochrony osobistej. Stwierdzono również brak tablicy informacyjnej budowy. Zamieszczono jedynie tablice ostrzegające. Na okoliczność prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji uzyskał informację z Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta W., iż w dniu 30 kwietnia 2009 r. J. Ł. - Inwestor robót budowlanych - zgłosił zmianę pokrycia dachowego z gontu na dachówkę ceramiczną, wykonanie tynków i ocieplenia zewnętrznego, podając jako dzień rozpoczęcia robót 7 maja 2009 r. Do zgłoszenia dołączono decyzję Miejskiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia 16 września 2008 r. w sprawie uzgodnienia wymiany pokrycia dachowego oraz wykonania ocieplenia ścian. Postanowieniem Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 12 maja 2009 r. zobowiązano Inwestora do uzupełnienia zgłoszenia poprzez dostarczenie m. in. opisu robót oraz oświadczenia G. Ł. o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tak ustalonym stanie faktycznym organ stopnia powiatowego postanowieniem nr [...] z dnia 13 maja 2009 r. nakazał Inwestorom wstrzymanie robót budowlanych, wykonanie niezbędnych zabezpieczeń oraz przedłożenie, w terminie 30 dni, oceny technicznej wykonanych robót. W związku z tym organ administracji architektoniczno-budowlanej decyzją nr [...] z dnia 25 maja 2009 r. wniósł sprzeciw do dokonanego przez Inwestorów zgłoszenia, uznając je za bezskuteczne, jako że roboty te zostały podjęte samowolnie, przed uzyskaniem wymaganej prawem zgody właściwego organu. W dniu 4 czerwca 2009 r. organ pierwszej instancji dokonał ponownej kontroli nieruchomości, podczas której stwierdzono dalsze prowadzenie robót budowlanych, polegających na wymianie pokrycia dachowego, pomimo nakazu ich wstrzymania - postanowieniem doręczonym Inwestorom w dniu 20 maja 2009 r. W dniu 19 czerwca 2009 r. została złożona w inspektoracie wymagana ocena techniczna, sporządzona przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami, na podstawie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniach 17 i 18 czerwca 2009 r., według której roboty polegające na wymianie pokrycia dachowego wykonano prawidłowo i zgodnie ze sztuką budowlaną; nie stwierdzono natomiast rozpoczęcia remontu elewacji. Podczas przeprowadzonych w dniu 26 czerwca 2009 r. oględzin organ pierwszej instancji stwierdził, że Inwestorzy zakończyli wymianę pokrycia dachowego wraz z wykonaniem obróbek blacharskich oraz przystąpili do usuwania starych tynków i ocieplania budynku. Przy budynku postawione są rusztowania, a na terenie posesji znajduje się kontener z odpadami budowlanymi. Według oświadczenia Inwestorów, roboty były prowadzone pomimo wydania przez organ nadzoru budowlanego nakazu ich wstrzymania celem zabezpieczenia budynku i znajdującego się w im mienia. W dniu 3 lipca 2009 r. organ stopnia powiatowego przesłuchał w charakterze świadka M.M., który zeznał, iż roboty zwiane z wymianą pokrycia dachowego rozpoczęto w kwietniu 2009 r. i od tego czasu są prowadzone nieprzerwanie. Mając powyższe na uwadze, organ pierwszej instancji decyzją nr [...] z dnia 7 lipca 2009 r. nakazał Inwestorom: - rozebranie całego pokrycia z dachówki ceramicznej na połaci południowej,- rozebranie 50 % powierzchni pokrycia z dachówki ceramicznej na połaci północnej,- rozbiórkę obróbek blacharskich ściany szczytowej od strony ul. W., - demontaż okładziny z płytek 2 kominów na płaci dachowej od strony nieruchomości przy ul. W. .,- demontaż nasad kominowych na kominach,- demontaż ocieplenia wykonanego na ścianach przedmiotowego budynku, tj. dokonanie rozbiórki tych elementów, które wykonano po doręczeniu stronie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Decyzja, została oprotestowana przez G. i J. Ł.. Skarżący zarzucają organowi pierwszej instancji błędne zastosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane i naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego oraz wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W wyniku rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., decyzją z dnia 18 września 2009 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania G. i J. Ł. od opisanej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 28 ustawy - Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zatem prowadzenie lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa, a wymagających pozwolenia lub zgłoszenia, bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez dokonania zgłoszenia, jest samowolą budowlaną, sankcjonowaną przez przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Podjęcie robót budowlanych przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę lub realizowanie budowy bez dokonania zgłoszenia jest więc działaniem bezprawnym, dokonywanym na wyłączne ryzyko inwestora, który powinien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z nie uzyskania decyzji akceptującej jego działanie inwestycyjne. Oprotestowana decyzja wydana została w wyniku postępowania administracyjnego wszczętego w konsekwencji stwierdzenia samowoli budowlanej, dokonanej na posesji przy ul. W. [...] we W.. Jak wynika z akt pierwszej instancji, samowola ta polega na wymianie pokrycia dachowego (z gontu na dachówkę ceramiczną), remoncie elewacji budynku i jego ociepleniu. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, "zgłoszenia właściwemu organowi wymaga (...) remont istniejących obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych (...)", a także roboty budowlane polegające na dociepleniu budynków o wysokości do 12 m. Co do nielegalnego charakteru robót nie ma w niniejszej sprawie wątpliwości. Na postawie przeprowadzonych przez organ stopnia powiatowego oględzin, zeznań świadka, jak również oświadczenia samych Inwestorów jednoznacznie ustalono, że Grażyna i J. Ł. rozpoczęli roboty budowlane związane z remontem budynku przy ul. W. [...] we W. nie uzyskawszy uprzednio zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, a wymaganego zgłoszenia dokonali już w trakcie realizacji robót i prowadzili je nieprzerwanie, nie czekając na ewentualny sprzeciw przysługujący organowi. Przy czym zaznaczyć należy, że ostatecznie Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia 25 maja 2009 r. wniósł sprzeciw wobec zamiaru realizacji robót budowlanych polegających na wykonywaniu remontu dachu i elewacji budynku jednorodzinnego przy ul. W. [...] we W.. Mając na uwadze powyższe, organ stopnia powiatowego zastosował w rozpatrywanej sprawie przewidzianą przepisami prawa budowlanego procedurę legalizacyjną zmierzającą do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych, które wykonane zostały bez wymaganej prawem zgody właściwego organu. W sytuacji stwierdzenia samowolnego wykonania robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest wdrożyć tryb naprawczy, określony w art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Jeżeli samowolne roboty są w trakcie realizacji, organ wydaje postanowienie o wstrzymaniu robót, o którym mówi art. 50 ust. 1, a które traci ważność po upływie 2 miesięcy do dnia doręczenia, chyba że w tym czasie zostanie wydana decyzja merytoryczna. Jeżeli natomiast roboty zostały zakończone, to zgodnie z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane należy zastosować przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3. W przypadku braku możliwości naprawy, tj. doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, organ winien nakazać w zależności od charakteru i zaawansowania robót, w drodze decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1, zaniechanie prowadzenia dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, a w przypadku szczególnym może także nakazać przywrócenie obiektu (jego części) do stanu poprzedniego. Decyzja taka kończy postępowanie naprawcze. Natomiast jeżeli istnieje możliwość doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego powinien nałożyć, w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, obowiązek wykonania określonych czynności lub robót. Wyznaczony w decyzji termin powinien być możliwie krótki, ale prawnie i technicznie uzasadniony. Postępowanie jest wówczas kontynuowane zgodnie z ust. 3 omawianego artykułu. W przypadku jednakże niezastosowania się przez inwestora do nakazu wstrzymania samowolnie wykonywanych robót, a zatem ich kontynuowania pomimo wydanego przez organ postanowienia, organ ten nakazuje, na podstawie art. 50a pkt 2 Prawa budowlanego, rozbiórkę części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia albo doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W niniejszej sprawie niewątpliwym pozostaje fakt, iż Inwestorzy wykonywali roboty budowlane pomimo doręczenia im postanowienia organ stopnia powiatowego nr [...] z dnia 13 maja 2009 r. o wstrzymaniu tychże robót, które organ podjął po ustaleniu samowolnego charakteru inwestycji. Wynika to z kontroli nieruchomości, zeznań świadka, jak również oświadczenia samych Inwestorów. W zaistniałej sytuacji faktycznej organ pierwszej instancji był zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia w trybie przepisu art. 50a pkt 2 Prawa budowlanego bez względu na prawidłowość wykonania robót, którą poświadcza przedłożona w inspektoracie ocena techniczna. Powołany przepis wyraźnie wskazuje zakres nakazywanej rozbiórki - ma ona mianowicie objąć te części obiektu, które wykonano po doręczeniu inwestorowi postanowienia o wstrzymaniu robót i zakres tych robót została określony w osnowie decyzji. Organ zaznacza, iż wbrew twierdzeniu strony skarżącej, z powołanej oceny technicznej wcale nie wynika stan robót na dzień ich wstrzymania - ocenę, sporządzoną na postawie wizji lokalnej z dni 17 i 18 czerwca 2009 r., jak również oględziny przeprowadzone przez organ nadzoru budowanego z dnia 26 czerwca 2009 r., na które to wydarzenia powołują się Inwestorzy oddziela od doręczenia stronie w dniu 20 maja 2009 r. postanowienia okres około miesiąca, kiedy to roboty budowlane były nieustannie prowadzone. Fakt ten bezwzględnie uzasadnia stanowisko organu pierwszej instancji, iż zakres wykonanych robót przedstawiony w opracowaniu technicznym nie wyklucza, ani nie jest, w ocenie organu odwoławczego, sprzeczny z zakresem robót wskazanych w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W związku z tym organ uznaje, że podjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie jest w pełni uzasadnione i zgodne z przepisami prawa budowlanego określającymi procedurę naprawczą, która ma zastosowanie w zaistniałym stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy. Organ podkreśla że oprotestowana decyzja nie kończy postępowania w sprawie, a co za tym idzie nie kształtuje praw i obowiązków indywidualnie oznaczonego adresata, wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 51 ust. 2 Prawa budowlanego, "w przypadku wydania nakazu, o którym mowa w art. 50a pkt 2, decyzje, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3" - tj. decyzje merytoryczne - "wydaje się po wykonaniu obowiązku określonego w tym nakazie". Kwestionowana decyzja stanowi niejako pośredni etap postępowania administracyjnego w badanej sprawie, od którego wyników, tj. realizacji nałożonych obowiązków bądź ich zaniechania, uzależniony jest dalszy byt niniejszego postępowania. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdza, że w znacznym zakresie są one nieuzasadnione i nie mają wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. W pierwszej kolejności organ zauważa, że wykonywanie robót budowlanych niezgodnie z prawem oznacza nie tylko naruszenie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, realizację robót w sposób zagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia czy też prowadzenie robót niezgodnie ze sztuką budowlaną, na co słusznie wskazuje strona skarżąca, lecz również wykonywanie robót budowlanych samowolnie, tj. bez uprzedniego uzyskania zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, której to zgody na wykonywanie określonych robót wymagają przepisy prawa. l takie przede wszystkim przepisy w niniejszej sprawie zostały naruszone. Następnie organ odwoławczy wyjaśnia, że niniejsze postępowanie administracyjne obejmuje swoim zakresem samowolną realizację inwestycji o charakterze budowlanym, jakiej dopuścili się Inwestorzy na posesji przy ul. W. [...] we W., nie zaś "prawo własności i uprawnienia współwłaścicieli", które to zagadnienia stanowią domenę prawa cywilnego, a tym samym sądów powszechnych, i dochodzone mogą być tylko na drodze postępowania przed tymi sądami. Wszelkie kwestie dotyczące własności podniesione przez odwołujących się nie należą zatem do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Odnosząc się natomiast do kwestii ochrony praw jednostki jako takiej, organ podkreśla, że owa ochrona w prawie budowlanym nie może oznaczać w praktyce łamania powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Strona nie może oczekiwać, że jej interesy będą najważniejszym i jedynym kryterium, jakie organ administracji publicznej bierze pod uwagę. Stoi to w oczywistej sprzeczności z zasadą zaufania obywateli do organów państwa, na którą strona skarżąca się powołuje. Warto podkreślić, że organy nadzoru budowlanego działają w granicach i na podstawie prawa, i w sytuacji gdy prawo przewiduje możliwość legalizacji samowolnej realizacji inwestycji budowlanej, tj. dokonanej bez wymaganej zgody właściwego organu, to do momentu, gdy nie wystąpią ku temu przeszkody prawem przewidziane, organ ma obowiązek przeprowadzić procedurę legalizacyjną i takiego działania nie można nazwać stronniczym, uwzględniającym tylko interesy jednej strony. Jednakże przepisy prawa budowlanego precyzyjnie określają procedurę naprawczą, której ani organ, ani inwestor nie jest władny zmienić czy pominąć. Procedura ta, prowadzona w trybie art. 50 i n., została szczegółowo wyjaśniona i przy zaistniałym stanie faktycznym sprawy nie ma możliwości podjęcia przez organ nadzoru budowlanego innych działań aniżeli wydanie rozstrzygnięcia z art. 50a pkt 2 Prawa Budowlanego, co też organ pierwszej instancji uczynił. Na ostateczną decyzję w sprawie skargę do sądu administracyjnego złożył zobowiązany. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej za zasądzeniem na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie procedury administracyjnej, mające wpływ na wynik sprawy, a szczególności art. 10 § 1 kpa, poprzez nie zawiadomienie inwestora przez organ prowadzący postępowanie o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego i uniemożliwił wypowiedzenie się przez nich co do zebranych dowodów. W konsekwencji nie pouczono także skarżących o możliwości składania wniosków dowodowych w sprawie. Zdaniem autora skargi doprowadziło to dalej do naruszenia art. 6, 7, 8 i 77 kpa. W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Po zgłoszeniu udziału w sprawie Prokurator Prokuratury Apelacyjnej wniosła o oddalenie skargi wskazując, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawie, a ewentualne naruszenie art. 10 kpa pozostaje bez wpływu na ostateczny wynik postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga jest uzasadniona, a to musi prowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego zakwestionowanej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwane dalej upsa – Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w tym także na orzeczenia wydane na podstawie norm ustawy Prawo budowlane. Z taką kontrolą mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Przedmiotem badania legalności jest decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W., utrzymana następnie w mocy przez decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nakazująca w trybie art. 50a pkt 2 Prawa Budowlanego rozbiórkę części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia o którym mowa w art. 50 ust. 1 tej ustawy. Istotne przy tym pozostaje, że jak wynika z dołączonych do odpowiedzi na skargę akt administracyjnych i co jest niesporne między stronami, w obrocie prawnym pozostaje postanowienie tego samego organu wstrzymujące roboty budowlane, prowadzone przez inwestora na nieruchomości budynkowej, położonej we W., przy ul. W. [...] we W., które w sposób zgodny z zasadami, zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego w dniu 20 maja 2009 r. zostało dręczone inwestorom. Z powyższych okoliczności wynika, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niniejszej najważniejszą, wymagającą ustalenia okolicznością jest wskazanie, które z robót prowadzonych w budynku były prowadzone właśnie po tej dacie (20 maja 2009 r.), czyli (jak wcześniej powiedziano) po dniu doręczenia inwestorowi postanowienia wstrzymującego prowadzone roboty budowlane. Wskazać bowiem dalej należy, że działanie inwestora w postaci kontynuacji robót budowlanych, mimo doręczenia mu postanowienia wydanego w trybie art. 50a, jak wynika z samej dyspozycji przywołanego przepisu, obarczone jest bardzo daleko idącymi skutkami, w postaci nałożenia na tegoż inwestora obowiązku bądź rozbiórki części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia albo doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego. W konsekwencji, zakres tychże robót nie może podlegać dalszej procedurze legalizacyjnej w trybie ustawy Prawo budowlane. Mając dotychczasowe rozważania na uwadze należy wskazać, że pominięcie, w toku postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji, dyrektywy z art. 10 § 1 kpa, doprowadziło do ograniczenia praw strony – z jednej strony poprzez niemożność wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów, a także w dalszej konsekwencji w zakresie uniemożliwienia skarżącemu składania wniosków dowodowych na okoliczność jednoznacznego ustalenia zakresu prowadzonych po dniu doręczenia opisanego orzeczenia robót w nieruchomości. Jak wynika z akt administracyjnych pierwszej instancji zakres robót objętych sentencją skarżonej decyzji został ustalony na podstawie dowodów zgromadzonych przez organ, przy czym w aktach brak jest wniosków dowodowych (zgłoszonych na tę okoliczność) pochodzących od inwestora, jak również pouczenia go o możliwości składania takich wniosków i wypowiedzenia się co do dowodów już zgromadzonych. Skarżący pisze w skardze o możliwości złożenia wniosku z przesłuchania osoby, która wykonała na jego zlecenie ekspertyzę, a także przesłuchania strony (inwestora) na okoliczności istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że złożona w inspektoracie ocena techniczna, sporządzona przez osobę legitymująca się stosownymi uprawnieniami została poprzedzona wizją lokalną przeprowadzoną w dniach 17 i 18 czerwca 2009 r. Umożliwienie, zatem skarżącemu złożenia wniosku dowodowego z przesłuchania M.K. jako świadka mogło by doprowadzić do odmiennych wniosków dotyczących zakresu robót podlegających rozbiórce. Okolicznością pozostającą poza dyskusją jest fakt, że ostatecznie organ administracji, mając na uwadze dyrektywę ustawową, zawartą w art. 80 kpa dokonuje oceny zgromadzonego w sprawie materiału, jednakże nie uprawnia to tegoż organu do niestosowania zasad postępowania administracyjnego, zabezpieczających interes stron w postępowaniu administracyjnym. Wymaga to jednak wypełnienia przez organ administracji publicznej także obowiązku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 kpa). Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 17 października 2007 r. (III SA/Łd 401/07, LEX nr 420115) "1. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować szereg uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (np. art. 78 § 1, art. 79 k.p.a.), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - art. 81 k.p.a. 2. Obowiązki organu administracji wynikające z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu obejmują wszystkie fazy postępowania z wyjątkiem obowiązku umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, który dotyczy tylko etapu po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, a jeszcze przed wydaniem decyzji" (podobnie np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2008 r. II SA/Po 559/07, LEX nr 485821 i wyrok WSA we Wrocławiu III SA/Wr 417/07 z dnia 9 kwietnia 2008 r. LEX nr 489253). Reasumując, uznanie, że w sprawie nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało wyeliminować skarżone orzeczenie oraz orzeczenie je poprzedzające z obrotu prawnego na zasadzie art. 145 § 1 pkt c) ppsa. Klauzula zawarta w pkt III wynika z zastosowania przez Sąd art. 152 u.p.p.s.a. zaś orzeczenie o kosztach wynika z art. 200 u.p.p.s.a.