II SA/Wr 632/14
WyrokWSA we Wrocławiu2014-12-16
Skład orzekający: Mieczysław Górkiewicz, Ireneusz Dukiel, Andrzej Wawrzyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dopuszczające wykorzystanie zbiorników bezodpływowych lub przyobiektowych oczyszczalni ścieków jedynie do czasu zakończenia realizacji systemów kanalizacji, jest zgodne z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która nie wprowadza takiego ograniczenia czasowego?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uzasadniono to istotnym naruszeniem przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ponieważ plan ograniczył czasowo możliwość korzystania z przydomowych oczyszczalni ścieków, podczas gdy ustawa nie przewiduje takiego ograniczenia. Akt prawa miejscowego nie może modyfikować ani powtarzać regulacji ustawowych w sposób sprzeczny z ich treścią.Stan faktyczny
Wojewoda Dolnośląski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Ciepłowody w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując § 11 ust. 3 pkt 2. Przepis ten dopuszczał wykorzystanie zbiorników bezodpływowych lub przyobiektowych oczyszczalni ścieków jedynie do czasu zakończenia realizacji systemów kanalizacji. Wojewoda zarzucił istotne naruszenie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wskazując na brak takiego ograniczenia czasowego w przepisach ustawowych. Gmina argumentowała, że przepis ten ma charakter wykonawczy i dopuszcza pewne rozwiązania do czasu zakończenia budowy sieci kanalizacyjnej.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 11 ust. 3 pkt 2 zaskarżonej uchwały, orzekł, że uchwała w tym zakresie nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Gminy Ciepłowody na rzecz Wojewody Dolnośląskiego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA - Ireneusz Dukiel, Sędzia NSA - Andrzej Wawrzyniak (spr.), , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na § 11 ust. 3 pkt 2 uchwały Rady Gminy Ciepłowody z dnia 28 maja 2014 r. nr 264/XLI/14 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi Wilamowice I. stwierdza nieważność § 11 ust. 3 pkt 2 zaskarżonej uchwały; II. orzeka, że zaskarżona uchwała w zakresie opisanym w pkt I nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Gminy Ciepłowody na rzecz Wojewody Dolnośląskiego kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu 28 maja 2014 r. Rada Gminy Ciepłowody podjęła na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.) i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 647 z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.z.p.", uchwałę Nr 264/XLI/14 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru wsi Wilamowice.
W § 11 ust. 3 pkt 2 tej uchwały zawarto unormowanie o treści:
§ 11. Zasady modernizacji, rozbudowy i budowy infrastruktury technicznej.
3. W zakresie odprowadzania ścieków ustala się:
2) do czasu zakończenia realizacji systemów dopuszcza się wykorzystanie i realizację zbiorników bezodpływowych lub przyobiektowych oczyszczalni ścieków, zgodnie z obowiązującymi przepisami szczególnymi.
Wojewoda Dolnośląski, działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zaskarżył § 11 ust. 3 pkt 2 wyżej wskazanej uchwały do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o stwierdzenie nieważności tego unormowania z powodu istotnego naruszenia art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1399 z późn. zm.) oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda podniósł, że w § 11 ust. 3 pkt 2 uchwały zapisano, że do czasu zakończenia realizacji systemów kanalizacji i oczyszczalni ścieków dopuszcza się wykorzystanie i realizację zbiorników bezodpływowych lub przyobiektowych oczyszczalni ścieków, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Odnosząc się do przytoczonego wyżej zapisu uchwały Wojewoda zauważył, że plan zagospodarowania przestrzennego jako akt prawa miejscowego jest usytuowany wśród źródeł prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Stanowi zatem część systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, a więc pozostawać powinien w zgodności z Konstytucją, ustawami i aktami podustawowymi. Organy gminy stanowiące prawo miejscowe, w tym plany zagospodarowania przestrzennego, związane są zasadą praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, co oznacza, że mają obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa. Nie jest więc do zaakceptowania sytuacja, aby w zapisach planu zagospodarowania przestrzennego pozostawały i były stosowane przepisy sprzeczne z obowiązującymi ustawami. Jak wskazuje art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p., jednym z elementów miejscowego planu zagospodarowania są ustalenia dotyczące zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, w czym mieszczą się postanowienia co do sposobu oczyszczania i odprowadzania ścieków. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wskazuje zaś obowiązki, które spoczywają na właścicielach nieruchomości. W art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy określono postępowanie właścicieli nieruchomości z nieczystościami ciekłymi, którzy winni zapewnić ustawowo określone utrzymanie czystości i porządku, przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z powyższego uregulowania ustawy wynika, że gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych.
W ocenie organu nadzoru wskazany przepis ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oznacza, że jeżeli nieruchomość wyposażona jest w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe. Tak więc w świetle tej regulacji dozwolone jest korzystanie z przydomowej oczyszczalni ścieków nawet po zakończeniu realizacji systemów kanalizacji i oczyszczalni ścieków, a nie tylko przed, jak wskazała Rada w kwestionowanym przez organ nadzoru zapisie.
Badając przedmiotową uchwałę Wojewoda Dolnośląski zwrócił się do Przewodniczącego Rady Gminy Ciepłowody o wyjaśnienie przyczyn i podstaw wprowadzenia kwestionowanej regulacji § 11 ust. 3 pkt 2 uchwały w kontekście wskazanego wyżej przepisu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W odpowiedzi Wójt Gminy Ciepłowody wyjaśnił, że zapisy § 11 ust. 3 pkt 2 uchwały dopuszczają wykorzystanie i realizację zbiorników bezodpływowych lub przydomowych oczyszczalni ścieków wraz z odesłaniem do obowiązujących przepisów szczególnych. Zgodnie więc z intencją gminy – w przypadku gdy funkcjonować będzie kanalizacja gminna – przyszły inwestor w fazie realizacji inwestycji winien dokonać przyłączenia obiektu do tejże kanalizacji zgodnie z przywołanymi przepisami szczególnymi. Ponadto oznacza to, że w związku z treścią art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, właściciel nieruchomości zabudowanej wykorzystujący zbiornik bezodpływowy, a także właściciel przydomowej oczyszczalni ścieków, która nie spełnia wymogów określonych w przepisach odrębnych, będzie zmuszony do wykonania instalacji przyłączeniowej. Pozostali użytkownicy zachowują swoje prawa do utrzymania dotychczasowych oczyszczalni spełniających stosowne wymogi bez konieczności wykonania przyłączy do sieci.
Nie podzielając powyższej wykładni § 11 ust. 3 pkt 2 przedmiotowej uchwały, zaprezentowanej przez Wójta Gminy Ciepłowody, organ nadzoru podał, że regulacja ta stanowi wyraźnie, iż dopuszcza się przyobiektowe oczyszczalnie ścieków jedynie do czasu zakończenia realizacji systemów kanalizacji. Ani ten ani żaden inny przepis przedmiotowej uchwały nie wprowadza od tego wymogu wyjątków wobec żadnej grupy użytkowników.
Wojewoda Dolnośląski podniósł ponadto, że z wyjaśnień Wójta Gminy Ciepłowody wynika, że zwolnieni z obowiązku wykonania przyłączy do sieci są jedynie użytkownicy dotychczasowych oczyszczalni ścieków. Oznacza to, że obowiązek ten nadal ciążyłby na tych właścicielach, którzy nie mieli wcześniej przydomowej oczyszczalni ścieków, ale zdecydowaliby się wybudować ją już po zakończeniu realizacji systemów kanalizacji. Wówczas musieliby wykonać przyłącze do sieci nawet w sytuacji, gdyby ich przydomowe oczyszczalnie ścieków spełniały wymogi określone w przepisach odrębnych.
W kontekście powyższego organ nadzoru stwierdził, że regulacja zawarta w § 11 ust. 3 pkt 2 przedmiotowej uchwały w sposób istotny narusza wskazany wyżej art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W opinii Wojewody, analiza wprowadzonego unormowania wskazuje na dwa rodzaje uchybień. Pierwsze polega na wprowadzeniu tzw. instytucji czasowej możliwości budowy określonych urządzeń służących realizacji obowiązku utrzymania czystości i porządku w zakresie nieczystości ciekłych. Tym samym budowa przydomowych oczyszczalni ścieków bytowych została ograniczona w czasie do chwili wybudowania przez Gminę Ciepłowody kanalizacji, podczas gdy z przytoczonych regulacji ustawowych wynika, że nie istnieje jakiekolwiek ograniczenie czasowe w zakresie możliwości budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Drugie z uchybień polega na wprowadzeniu obowiązku przyłączenia do systemu kanalizacji i oczyszczalni ścieków, który uaktywnia się wraz z zakończeniem realizacji gminnej sieci kanalizacyjnej. Zdaniem organu nadzoru, obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych, wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, dlatego nie może być powtarzany ani modyfikowany przepisami niniejszej uchwały. Skoro zatem kwestia przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest uregulowana w akcie prawnym rangi ustawowej, to niedopuszczalne jest powtarzanie czy też modyfikowanie tej regulacji w akcie niższego rzędu. W zaistniałym stanie faktycznym Rada Gminy Ciepłowody w ramach władztwa planistycznego nie może w uchwale podejmować rozstrzygnięć dotyczących kwestii istnienia bądź nieistnienia obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, bądź też okresu, w którym wolno korzystać z przydomowych oczyszczalni ścieków.
Wskazując na powyższe Wojewoda Dolnośląski wniósł o stwierdzenie nieważności § 11 ust. 3 pkt 2 przedmiotowej uchwały, ze względu na istotne naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie wywodząc, że stanowisko organu nadzoru jest nadinterpretacją kwestionowanego przepisu uchwały. Zawiera on bowiem jedynie wskazanie, że w przypadkach, kiedy zrealizowane urządzenia nie spełniają kryteriów ustalonych w przepisach szczególnych (głównie w zakresie poziomu czystości odprowadzanych wód), obowiązkiem użytkownika jest przyłączenie do kanalizacji gminnej. Drugim przypadkiem jest konieczność przyłączenia inwestycji w momencie realizacji całkowicie nowej inwestycji, dla której ten obowiązek jest wymagalny po zrealizowaniu systemu gminnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej).
W granicach tak określonych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych ocenia prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafność ich wykładni.
Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż wyżej wskazane, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).
Po myśli art. 147 § 1 powyższej ustawy, Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
W rozpoznawanej sprawie ze względu na przedmiot zaskarżenia, którym jest uchwała w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Sąd uwzględnić musiał również regulację szczególną zawartą w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 647 z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.z.p.", zgodnie z którą nieważność aktu powoduje również naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego lub istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie.
Zauważyć przy tym trzeba, że zgodnie z przepisem art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.), uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Z kolei przepis art. 93 ust. 1 powoływanej ustawy stanowi, że po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie.
Wskazać nadto należy, że w stanowieniu aktów prawa miejscowego organy samorządu terytorialnego związane są ramami stworzonymi przez ustawy. Akty powyższe są aktami o charakterze podstawowym, a zatem są stanowione na podstawie upoważnień ustawowych i nie mogą wykraczać poza jakiekolwiek unormowania ustawowe, czynić wyjątków od ogólnie przyjętych rozwiązań ustawowych, a także powtarzać kwestii uregulowanych w aktach prawnych hierarchicznie wyższych. W doktrynie występuje przekonanie, że prawo miejscowe ma charakter wyłącznie wykonawczy w stosunku do ustaw. W Konstytucji RP próżno bowiem szukać delegacji prawotwórczych dla organów samorządowych. Trafna więc jest teza, że samorząd terytorialny nie posiada pozycji autonomicznej, lecz jest jedynie formą zdecentralizowanej administracji (por. W. Kisiel, Ustrój samorządu terytorialnego w Polsce, Warszawa 2003, s. 84). Decentralizacja procesu tworzenia przepisów wykonawczych do ustaw, w postaci prawa miejscowego, zakłada co prawda zróżnicowanie ich treści, ale to zróżnicowanie może sięgnąć do granic wyznaczonych przez prawo (por. D. Dąbek, Prawo miejscowe, Warszawa 2007, s. 259).
W niniejszej sprawie Wojewoda Dolnośląski wniósł o stwierdzenie nieważności § 11 ust. 3 pkt 2 uchwały Rady Gminy Ciepłowody z dnia 28 maja 2014 r. nr 264/XLI/14 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru wsi Wilamowice. W opinii organu nadzoru, kwestionowany przepis w sposób istotny narusza art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1399 z późn. zm.).
W § 11 ust. 3 pkt 2 tej uchwały zawarto unormowanie o treści:
§ 11. Zasady modernizacji, rozbudowy i budowy infrastruktury technicznej.
3. W zakresie odprowadzania ścieków ustala się:
2) do czasu zakończenia realizacji systemów dopuszcza się wykorzystanie i realizację zbiorników bezodpływowych lub przyobiektowych oczyszczalni ścieków, zgodnie z obowiązującymi przepisami szczególnymi.
Stosownie do art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p., w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej.
W myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Mając na uwadze treść przytoczonych przepisów ustawowych oraz zakwestionowanego przez Wojewodę Dolnośląskiego unormowania zaskarżonej uchwały w pełni podzielić należy stanowisko organu nadzoru, że zaskarżony przepis uchwały został podjęty z istotnym naruszeniem wskazanych przez Wojewodę przepisów prawa.
Organ nadzoru słusznie zaznaczył, że plan zagospodarowania przestrzennego jako akt prawa miejscowego jest usytuowany wśród źródeł prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Stanowi zatem część systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, a więc pozostawać powinien w zgodności z Konstytucją, ustawami i aktami podustawowymi. Organy gminy stanowiące prawo miejscowe, w tym plany zagospodarowania przestrzennego, związane są zasadą praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, co oznacza, że mają obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa. Nie jest więc do zaakceptowania sytuacja, aby w zapisach planu zagospodarowania przestrzennego pozostawały i były stosowane przepisy sprzeczne z obowiązującymi ustawami.
Zgodzić się należy z Wojewodą, że nie można uznać za prawidłową wykładni § 11 ust. 3 pkt 2 przedmiotowej uchwały, zaprezentowanej przez Wójta Gminy Ciepłowody, gdyż regulacja ta stanowi wyraźnie, że dopuszcza się przyobiektowe oczyszczalnie ścieków jedynie do czasu zakończenia realizacji systemów kanalizacji. Ani ten ani żaden inny przepis przedmiotowej uchwały nie wprowadza od tego wymogu wyjątków wobec żadnej grupy użytkowników.
Skoro bowiem w § 11 ust. 3 pkt 2 jednoznacznie podano, iż w zakresie odprowadzania ścieków dopuszcza się wykorzystanie i realizację zbiorników bezodpływowych lub przyobiektowych oczyszczalni ścieków, zgodnie z obowiązującymi przepisami szczególnymi, jedynie do czasu zakończenia realizacji systemów, to sama wzmianka o zgodności z obowiązującymi przepisami szczególnymi – z uwagi na jednoznaczne brzmienie omawianego przepisu uchwały – nie eliminuje wprowadzonego w tym przepisie ograniczenia czasowego – "do czasu zakończenia realizacji systemów". Nawet jeżeli inna była intencja organu stanowiącego gminy, to tak sformułowany zapis intencję tę zniweczył. Z treści art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika natomiast, że przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Nie ma tu więc żadnego ograniczenia czasowego.
W tym stanie rzeczy organ nadzoru prawidłowo uznał, że regulacja zawarta w § 11 ust. 3 pkt 2 przedmiotowej uchwały w sposób istotny narusza art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a analiza wprowadzonego unormowania wskazuje na dwa rodzaje uchybień. Pierwsze z nich polega na wprowadzeniu tzw. instytucji czasowej możliwości budowy określonych urządzeń służących realizacji obowiązku utrzymania czystości i porządku w zakresie nieczystości ciekłych. Tym samym budowa przydomowych oczyszczalni ścieków bytowych została ograniczona w czasie do chwili wybudowania przez Gminę Ciepłowody kanalizacji, podczas gdy z przytoczonych regulacji ustawowych wynika, że nie istnieje jakiekolwiek ograniczenie czasowe w zakresie możliwości budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Drugie z uchybień polega na wprowadzeniu obowiązku przyłączenia do systemu kanalizacji i oczyszczalni ścieków, który uaktywnia się wraz z zakończeniem realizacji gminnej sieci kanalizacyjnej. Tymczasem obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych, wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i dlatego nie może być powtarzany ani modyfikowany przepisami uchwały Rady Gminy. Skoro bowiem kwestia przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest uregulowana w akcie prawnym rangi ustawowej, to niedopuszczalne jest powtarzanie czy też modyfikowanie tej regulacji w akcie niższego rzędu.
W pełni podzielić należy więc stanowisko Wojewody Dolnośląskiego, że w zaistniałym stanie faktycznym Rada Gminy Ciepłowody w ramach władztwa planistycznego nie mogła w uchwale podejmować rozstrzygnięć dotyczących kwestii istnienia bądź nieistnienia obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, bądź też okresu, w którym wolno korzystać z przydomowych oczyszczalni ścieków.
W tym stanie rzeczy, stosownie do art. 147 § 1, art. 152 i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło