II SA/Wr 643/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka /spr./, Sędzia NSA Halina Kremis, Sędzia WSA Alicja Palus, Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 20 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji nakazującej wykonanie dodatkowej wentylacji nawiewnej w poszczególnych mieszkaniach budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 50,00 (pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego Decyzją z dnia 15 kwietnia 2010 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L., działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej ul. B. C. w L. : 1) wykonać dodatkową wentylację nawiewną w lokalach mieszkalnych nr 16, 19, 22,25 i 28 położonych w budynku wielorodzinnym przy ul. B. C. 14 w L. oraz 2) zainstalować na przewodach spalinowych nasady kominowe zabezpieczające przed odwróceniem ciągu. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009 r. (sygn. akt II SA/Wr 341/09) w przedmiocie sprawności technicznej przewodów kominowych (spalinowych i wentylacyjnych) w opisanym wyżej budynku mieszkalnym oddalił skargę J.K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 4 maja 2009 r. Nr [...], którą to decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jak podaje w decyzji organ, postępowanie w niniejszej sprawie zainicjowane zostało pismem J.K., która skarżyła się na napływ do jej lokalu mieszkalnego zanieczyszczonego powietrza, wskazując jako przyczynę wadliwe wykonanie przez lokatora niższej kondygnacji, zmiany kanału wentylacyjnego służącego wymianie powietrza w pomieszczeniu kuchennym. Od powyższej decyzji J.K. wniosła odwołanie, żądając jej uchylenia. Odwołująca podniosła, że od listopada 2004 r. toczy się powstępowanie w niniejszej sprawie, w której orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2006 r. (sygn. akt II SA/Wr 545/05). Sąd uznał wówczas skarżącą za stronę postępowania. Obecnie organ uznał, że J.K. nie jest stroną postępowania administracyjnego, z czym skarżąca nie może się zgodzić. Odwołująca podnosi w szczególności, że wykonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia sprowadza się do nawiercenia "dziur" w jej oknach, do czego nie chce dopuścić, gdyż jej żądanie dotyczyło likwidacji samowoli budowlanej u sąsiada na niższej kondygnacji, która stanowi główną przyczynę napływu do jej mieszkania czadu gazowego. Samowolna przebudowa dotyczy całej instalacji gazowej wykonanej w sposób wadliwy oraz wymuszonej przez lokatora mieszkania nr [...], położonego na II piętrze bezpośrednio pod mieszkaniem J.K. znajdującym się na III piętrze. Samowolna przebudowa instalacji w mieszkaniu [...] na II piętrze, jak podaje odwołująca, dokonana została przy udziale kominiarza zatrudnionego Spółdzielni Mieszkaniowej w L. Z. K. i robotnika Z. D.. W trakcie tych robót nastąpiła bezzasadna ingerencja w mieszkanie odwołującej, podczas której mistrz kominiarski przebudował kanały komina wentylacyjnego oryginalnie przynależne do mieszkania J.K. od chwili wybudowania tego domu, kanały kuchni i łazienki oraz je poprzepinał lokatorowi mieszkania nr [...]. Wykonał to, zdaniem odwołującej pod potrzeby lokatora mieszkania nr [...] , a tym samym przyblokował jej komin wentylacyjny, który jest niedrożny. Następnie przepinał bezzasadnie jej komin spalinowy, gdzie kuł ściany w kuchni odwołującej pod potrzeby lokatora mieszkania nr [...]. Według oceny skarżącej Z. K. wykonanymi wyżej samowolami budowlanymi spowodował stan zagrożenia życia i zdrowia w jej mieszkaniu oraz bezpieczeństwa korzystania z tego mieszkania. Jako sprawcy samowoli budowlanych Z. K. zlecono wydanie opinii kominiarskich, a wiec sprawca i opniodawca to ta sama osoba. Tenże Z.K. w jednej z wielu wydanych opinii: protokół nr [...] z dnia 10 marca 2007 r.(ostemplowany przez Prokuraturę Rejonową) pisze "zainstalować wentylację nawiewną do mieszkań od nr [...] do nr [...] w całej klatce schodowej po stronie lewej, pionu prawego oraz w pionie środkowym, w których stwierdził nieprawidłowości wszędzie takie same, tj. mieszkania nadmiernie uszczelnione, brak ciągów." Jednakże, w wydanym nakazie zamieszczonym w decyzji nr [...] PINB w L. odnosi się tylko do mieszkań nr [...][...][...][...][...]. Odwołująca zarzuca organowi I instancji, że do chwili obecnej nie wykonał żadnej własnej kontroli samowoli budowlanej, o której pisze , a także nie poczynił własnych ustaleń w tym zakresie, lecz dopuścił jako dowody opinie Z. K. i oraz opinię D. K., któremu wykonanie opinii zlecił też Z. K.. Dlatego też w świetle podniesionych okoliczności J.K. nie zgadza się nawierceniu dziur w jej oknach, gdyż te posiadają wszystkie funkcje wentylacji potwierdzone certyfikatami wydanymi przez Wiceprezesa Spółdzielni Mieszkaniowej za pismem z dnia 22 września 2003r. nr [...] , lecz żąda zlikwidowania głównej przyczyny i źródła istniejącego stanu. Decyzją z dnia 20 sierpnia 2010 r. Nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu umorzył postępowanie odwoławcze. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego - wypisu z rejestru gruntów z dnia 12 lipca 2010 r. i jego analizy stwierdził, że odwołująca J.K. nie jest współwłaścicielem budynku przy ul. B. C. 12-16 w L.. W związku z powyższym podzielił stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., że odwołującej nie przysługuje przymiot strony niniejszego postępowania administracyjnego w sprawie sprawności technicznej przewodów kominowych (wentylacyjnych i spalinowych) w budynku wielorodzinnym przy ul. B. C. 14 w L. prowadzonego w trybie art. 66 ustawy Prawo budowlane. Organ podkreślił, że uznanie J.K. za stronę postępowania we wcześniejszym etapie postępowania nie czyni jej stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. O tym, czy dana osoba jest stroną postępowania administracyjnego decyduje interes prawny lub obowiązek a nie subiektywne przekonanie danej osoby, że jest stroną. Organ powołując się na piśmiennictwo i orzecznictwo w tym przedmiocie, stwierdził, że wszczęte postępowanie odwoławcze na skutek odwołania J.K., która nie ma przymiotu strony podlega umorzeniu. Na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. J.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej: 1. naruszenie prawa , tj. art. 28 k.p.a. poprzez odmówienie skarżącej przymiotu strony pomimo, że skarżąca spełnia warunki określone w powołanym przepisie prawnym i winna być uznana za stronę postępowania administracyjnego; 2. obrazę art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego w sytuacji gdy odwołanie zostało prawnie skutecznie wniesione przez stronę postępowania. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do merytorycznego rozpatrzenia odwołania. Skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła zarzuty tożsame co w odwołaniu a ponadto podnosi, że początkowo w niniejszej sprawie była traktowana jako strona tego postępowania, wszczętego z jej wniosku. Powiatowy Inspektor nadzoru Budowlanego doręczył jej decyzję, od której wniosła odwołanie. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. w postanowieniu z dnia 8 lipca 2005 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania, uznając że skarżąca nie ma przymiotu strony. Stanowisko to było przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następstwie wniesionej przez skarżącą skargi. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 545/05 WSA uznał zasadność wniesionej skargi uchylając zaskarżone postanowienie DWINB we Wrocławiu. W związku z powyższym skarżąca wskazuje na przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Po tym wyroku zaprzestano kwestionowania praw skarżącej jako strony postępowania w szeregu decyzjach i postanowieniach organu nadzoru budowlanego, aż do momentu wydania przez PINB w L. decyzji nr [...] z dnia 15 kwietnia 2010 r. i zaskarżonej niniejszą skargą decyzji DWINB we W. z dnia 20 sierpnia 2010 r. nr [...] . Skarżąca wskazuje, że w orzecznictwie sądowym reprezentowany jest pogląd, że w postępowaniu administracyjnym członek spółdzielni mieszkaniowej posiadający spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego jest reprezentowany przez statutowo właściwe organy spółdzielni. W szczególnych jednak sytuacjach sądy administracyjne dopuszczają udział jako strony postępowania również członka spółdzielni mieszkaniowej, niezależnie od tego, że w postępowaniu administracyjnym uczestniczy sama spółdzielnia mieszkaniowa. Ma to miejsce zwłaszcza wówczas, gdy konkretna decyzja administracyjna rozstrzyga o kwestiach mających istotny wpływ na prawa członka spółdzielni do korzystania w lokalu mieszkalnego. W ocenie skarżącej z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Decyzja PINB w L. z dnia 15 kwietnia 2010 r. zawiera nakaz dodatkowej wentylacji nawiewnej w poszczególnych mieszkaniach, w tym także w mieszkaniu skarżącej. Niewątpliwie zdaniem J.K. rozstrzygnięcie to ma istotny wpływ na korzystanie przez nią z przysługującego jej spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr [...]. Decyzja ta nakłada na skarżącą wprost obowiązek znoszenia tego, że w obrębie jej lokalu mieszkalnego będzie wykonana dodatkowa instalacja nawiewna jako metoda na samowole budowlane. W takiej sytuacji nie można skarżącej odmówić prawa do udziału w postępowaniu administracyjnym, a tym samym wydać decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego z powodu braku przymiotu strony. W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 poprzez umorzenie postępowania odwoławczego ze względu na nie uznanie J.K. jako osoby, która ma interes prawny w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie sprawności przewodów kominowych (spalinowych i wentylacyjnych) w budynku przy. Ul. B. C. 14 w L., w tym w szczególności przebiegających przez jej mieszkanie nr [...]. Niewątpliwe w sprawie jest, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku J.K. złożonego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. w dniu 18 listopada 2004 r. o wszczęcie postępowania w sprawie samowoli budowlanej poczynionej w mieszkaniu nr [...], której skutki w postaci niedrożności kanałów spalinowych i wentylacyjnych powodują – zdaniem skarżącej - zagrożenie życia i zdrowia właścicielki mieszkania nr [...] J.K. oraz jej synów. Jak podnosi skarżąca i wynika to również z akt administracyjnych sprawy od początku korzystała ona z przysługujących jej praw jako strona postępowania administracyjnego. Dowodzą o tym fakcie zarówno wydawane orzeczenia administracyjne (np. postanowienie DWINB we W. nr [...] z 14 kwietnia 2005 r., decyzja PINB w L. nr [...] z 16 maja 2005 r., decyzja DWINB nr [...] z 4 maja 2009 r.) jak i wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ( sygn. akt II SA/Wr 545/05, II SA/Wr 341/09). W pierwszym wymienionym wyżej wyroku WSA z dnia 25 sierpnia 2006 r.,(sygn. akt II SA/Wr 545/05) Sąd uchylił zaskarżone postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. nr [...] z dnia 8 lipca 2005 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania J.K. od decyzji PINB w L. z dnia 16 maja 2005 r. (nr [...]). W następnym wyroku z dnia 15 października 2009 r. (sygn. akt II SA/Wr 341/09) Sąd rozpoznając skargę J.K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. nr [...] przesądził już definitywnie o tym, iż skarżąca J.K. ma interes prawny w toczącym się postępowaniu administracyjnym, albowiem rozpoznał jej skargę, co oznacza że uznał, iż przysługuje jej przymiot strony tego postępowania. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu powyższego przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Jan Paweł Tamo, LexisNexis, Warszawa 2008 r. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na Sądzie może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. np wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, LEX 44392). Z akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne zakończone decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 15 kwietnia 2010 r. Nr [...] stanowiło kontynuację postępowania administracyjnego, po wydaniu wyroku przez WSA we Wrocławiu z dnia 15 października 2009 r., sygn.. akt II SA/Wr 341/09, co oznacza, że kwestia legitymacji procesowej J.K. w toczącym się postępowaniu administracyjnym nie mogła zostać podważona przez organy, chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego lub prawnego sprawy. Jednakże oceniając materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, Sąd nie stwierdził aby tego typu okoliczności miały miejsce. Podkreślić bowiem należy, że skarżąca posiada własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...], w którym to m.in. lokalu mają zostać wykonane przez Spółdzielnię Mieszkaniową w L. określone decyzją PIBN w L. z dnia 15 kwietnia 2010 r. nr [...] prace budowlane (dodatkowa wentylacja nawiewna) celem usunięcia zagrożenia życia i zdrowia osób zamieszkujących w tym lokalu. W związku z tym decyzja ta wydana na podstawie art. 66 prawa budowlanego odnosi się nie tylko do obiektu budowlanego jako całości (budynku mieszkalnego wielorodzinnego) ale również dotyczy bezpośrednio lokalu mieszkalnego nr [...] . W tych okolicznościach J.K. jest podmiotem uprawnionym do występowania w charakterze strony w toczącym się powstępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym obok Spółdzielni Mieszkaniowej w L.. W konsekwencji stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów, o których stanowi art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W punkcie II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy, zaś orzeczenie o kosztach postępowania na podstawie art. 200.