II SA/Wr 657/24
WyrokWSA we Wrocławiu2025-02-06
Skład orzekający: Władysław Kulon, Dominik Dymitruk, Adam Habuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo przeprowadziły postępowanie legalizacyjne budynku handlowo-usługowego, uwzględniając wskazania sądu zawarte w poprzednim wyroku, w szczególności w zakresie oceny ekspertyzy technicznej i analizy wpływu działalności na otoczenie?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego naruszyły art. 153 PPSA, nie stosując się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego z dnia 20 czerwca 2023 r. Brak było rzetelnej oceny ekspertyzy technicznej i analizy wpływu działalności warsztatu na otoczenie (hałas, drgania, bezpieczeństwo pożarowe), co uniemożliwiło prawidłowe zweryfikowanie przesłanek do legalizacji budynku. Naruszono również zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 10 KPA).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o legalizacji budynku handlowo-usługowego. Wcześniejszy wyrok WSA we Wrocławiu uchylił poprzednie decyzje z powodu wadliwej oceny ekspertyzy technicznej i braku analizy wpływu działalności na sąsiednie budynki. Organy po ponownym rozpatrzeniu sprawy nadal nie uwzględniły w pełni wskazań sądu, co doprowadziło do kolejnej skargi.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zasądzono od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Dominik Dymitruk Sędzia WSA Adam Habuda po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 czerwca 2024 r. Nr 698/2024 w przedmiocie legalizacji budynku handlowo-usługowego warsztatu ślusarsko-tokarskiego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez H. S. (dalej - skarżący) jest decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, (dalej - DWINB, organ II instancji) z dnia 25 czerwca 2024 r., nr 698/2023 w przedmiocie legalizacji budynku handlowo-usługowego warsztatu ślusarsko-tokarskiego. W świetle przedłożonych łącznie ze skargą akt administracyjnych stan sprawy, w której zapadło kwestionowane rozstrzygnięcie, kształtował się następująco.
W dniu 2 sierpnia 2022 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. (dalej - PINB, organ I instancji) wpłynął wniosek M. B. o wszczęcie postępowania legalizacyjnego dotyczącego budynku handlowo-usługowego zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w L. Organ nadzoru budowlanego I instancji wszczął postępowanie w sprawie zainicjowanej wnioskiem, po czym w dniu 29 sierpnia 2022 r. wydał postanowienie nr PINB.7355-11-3/22, którym zobowiązał M. B. do przedłożenia w terminie do 30 listopada 2022 r. następujących dokumentów: oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego, ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującą czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia luba zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Zobowiązany przy piśmie z dnia 29 listopada 2022 r. przedłożył dokumenty wskazane w postanowieniu.
W dniu 14 grudnia 2022 r. PINB wydał decyzję nr PINB.7355-11-5/22, którą na podstawie art. 49i ust. 1 ustawy Prawo budowlane, (aktualnie Dz. U. z 2024 r. poz. 725 t.j.) orzekł o legalizacji przedmiotowego budynku. W ramach postępowania odwoławczego zainicjowanego odwołaniem skarżącego DWINB w dniu 2 lutego 2023 r. wydał decyzję nr 113/2023, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Oba wskazane rozstrzygnięcia nie ostały się w obrocie prawnym bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznając wywiedzioną w prawie przewidzianym terminie skargę wyrokiem z dnia 20 czerwca 2023 r., (sygn. akt II SA/Wr 166/23), uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Zdaniem Sądu, podającego motywy eliminacji z obrotu prawnego wskazanych wyżej rozstrzygnięć, powstały zastrzeżenia odnośnie oceny przedłożonej w sprawie ekspertyzy technicznej. W tym względzie dostrzeżono, że organy ograniczyły się tylko do akceptacji wniosków płynących z ekspertyzy, pomijając rzetelną analizuję jej treści pod kątem wymagań wiarygodności dowodowej. Sąd dostrzegł, że organy ograniczyły się do lakonicznego stwierdzenia, że z dokumentu tego wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym sposobem użytkowania (jako warsztat ślusarsko-tokarski). Nadto, poza zastrzeżeniami dotyczącymi uprawnień autora ekspertyzy, dostrzeżono braki tego dokumentu w zakresie konkretnych norm techniczno-budowlanych, jakie spełniać powinien budynek wykorzystywany na cele warsztatu ślusarsko-tokarskiego.
W uzasadnieniu wyroku zwrócono też uwagę, że niepowołanie w ramach ekspertyzy jakichkolwiek norm techniczno-budowlanych, wyznaczających normatywny wzorzec oceny budynku pod kątem przesłanek z art. 49h ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, rodzi istotną wątpliwość co do jej wiarygodności. Zastrzeżono, iż organ miał możliwość nałożenia obowiązku usunięcia niekompletności dokumentacji w wyznaczonym terminie oraz samodzielnego powołania właściwych norm techniczno-budowlanych, lecz tego nie dokonał. Działanie organów zostało zakwalifikowane jako zaniechanie PINB i DWINB, które dowodziło niedostateczną ocenę dowodów i skutkowało przedwczesnością decyzji legalizacyjnej. W wyroku z dnia 20 czerwca 2023 r. Sąd zamieścił zalecenie dokonania rzetelnej oceny przedłożonej ekspertyzy i umotywowania stanowiska w uzasadnieniu decyzji legalizacyjnej. Odnośnie twierdzeń skargi dotyczących bezpośredniego sąsiedztwa warsztatu z budynkiem mieszkaniowym i związanymi z tym immisjami Sąd ocenił, że mogą mieć one znaczenie w sprawie w zakresie, w jakim kwestie te regulowane są przepisami Prawa budowalnego. Uznał przy tym, że odniesienie się to tych zagadnień byłoby przedwczesne z uwagi na fakt, że zarówno w zaskarżonych decyzjach jak i w sporządzonej ekspertyzie nie odniesiono się do jakichkolwiek norm techniczno-budowlanych regulujących te kwestie, co będzie wymagało uzupełnienia w prowadzonym ponownie postępowaniu administracyjnym.
Po powrocie sprawy do organu w dniu 30 stycznia 2024 r. PINB wydał postanowienie nr PINB.7353-11-8/22, którym zobowiązał właściciela przedmiotowego budynku do usunięcia w wyznaczonym terminie niekompletności dokumentów legalizacyjnych w postaci braków w ekspertyzie technicznej w następujący sposób: wskazać konkretne przepisy prawne, w tym techniczno-budowlane, wyznaczające wzorzec jaki powinien spełniać budynek warsztatu ślusarsko-tokarskiego; wskazać jakie prace są prowadzone w przedmiotowym budynku i czy działalność prowadzona w warsztacie nie stwarza uciążliwości w postaci przekroczenia norm emisji hałasu i pyłów, drgań lub innych czynników szkodliwych. W dniu 10 kwietnia 2024 r. zobowiązany przedłożył przedmiotowe opracowanie.
W dniu 10 maja 2024 r. PINB wydał decyzję nr PINB.7355-11-9/22, którą podając w podstawie prawnej art. 49i ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz art.104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej - k.p.a.), orzekł o legalizacji budynku handlowo-usługowego, warsztatu ślusarsko-tokarskiego, zlokalizowanego na działce [...] przy ul. [...] w L. W uzasadnieniu decyzji opisano przebieg postępowania, zaś co do merytorycznego aspektu sprawy organ I instancji stwierdził, że z treści ekspertyzy wynika, że budynek warsztatu ślusarsko-tokarskiego o powierzchni użytkowej [...]m2 nie stwarza uciążliwości w związku z wykonywanymi w nim pracami ślusarskimi i może być bezpiecznie użytkowany. Organ nadto wskazał, że swą ocenę sporządził w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane, rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakie powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i innych przepisów związanych oraz polskich norm. Zdaniem PINB zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o legalizacji budynku handlowo-usługowego, warsztatu ślusarsko-tokarskiego.
W odwołaniu złożonym od wyżej opisanej decyzji podniesiono zarzuty, które odnosiły się w istocie do sporządzonej ekspertyzy. Odwołujący się podniósł bowiem, że lakonicznie odnosi się ona do braku stwarzania przez obiekt zagrożeń dla zdrowia i życia ludzkiego ze względu na prowadzoną w nim działalność. Wymieniono przy tym szereg aspektów technicznych, które nie zostały zweryfikowane.
W dniu 26 czerwca 2024 r. DWINB wydał decyzję nr 698/2024, którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przytoczono przebieg postępowania oraz treść zapadłych dotychczas rozstrzygnięć. Zwrócono również uwagę na orzeczenie sądu administracyjnego i jego znaczenie w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Organ II instancji omówił postępowanie legalizacyjne prowadzone w trybie art. 49i Prawa budowlanego i rodzaj przedkładanych przez inwestora w tym postępowaniu dokumentów.
W ramach własnych rozważań DWINB odniósł się do postanowienia PINB z dnia 29 sierpnia 2022 r. zauważając, że jest ono ostateczne i prawomocne i korzysta z zasady trwałości decyzji administracyjnych. Organ II instancji podał, że nie może polemizować z wydanym wcześniej postanowieniem, gdyż przysługiwał stronie stosowny środek zaskarżenia tj. zażalenie, w którym mogła podważać kwestie w nim stwierdzone. Kontynuując wywód organ wyprowadził, że wymagane w postanowieniu dokumenty zostały przedstawione. Dodatkowo po wyroku sądu uzupełniono ekspertyzę, a z dokumentów tych nie wynika aby budynek na działce nr [...] przy ul. [...] w L. stwarzał zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub jego stan techniczny nie pozwalał na bezpieczne użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
Kolejno organ wykluczył możliwość badania w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 49h Prawa budowlanego zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wyjaśnił też, że przedłożone dokumenty są ze sobą zbieżne w zakresie ustalenia kluczowych okoliczności tj. nie stwarzania przez legalizowany obiekt zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz możliwości bezpiecznego użytkowania obiektu. Organ przyjął, że nie można odmówić mocy dowodowej przedłożonej ekspertyzie technicznej i ocenie technicznej, gdyż osoby je sporządzające posiadały odpowiednie uprawnienia budowlane.
Względem wymagań techniczno-budowlanych dla badanego obiektu oraz oceny tych wymagań zamieszczonych w przedłożonych dokumentach DWINB stwierdził, że nie zostały naruszone wymagania w zakresie bezpiecznego użytkowania legalizowanego budynku, w szczególności te określone w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odsyłając do zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy spointował, że koniecznym stało się wydanie decyzji o legalizacji budynku. Końcowo wykluczono konieczność badania poruszanego w odwołaniu zagadnienia związanego ze zmianą sposobu użytkowania budynku, gdyż w postępowaniu legalizacyjnym zalegalizować można zarówno dotychczasowy jak i zamierzony sposób użytkowania wykonanego samowolnie obiektu.
W skardze na powyższą decyzję wniesiono o: uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji PINB w L., zobligowanie właściwego organu do wstrzymania użytkowania przedmiotowego budynku jako warsztatu ślusarsko-tokarskiego, dokonanie ekspertyzy technicznej przez niezależnego rzeczoznawcę budowlanego, w kierunku zmiany sposobu użytkowania obiektu na warsztat ślusarsko-tokarski, zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pisma procesowego opisano stan sprawy i zarzucono przeprowadzenie postępowania bez należytej wnikliwości tj. z naruszeniem art. 12. § 1 i art. 8 § 1 k.p.a. oraz w sposób odmienny niż budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierujący się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Według skarżącego PINB i DWINB kierowali się wyłącznie faktem sporządzenia ekspertyzy technicznej i (przedłożonej w ramach uzupełnienia) oceny technicznej przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane. Nie uwzględniono konieczności przygotowania ekspertyzy technicznej jako opracowania o szerszym zakresie, w którym doświadczenie eksperta, a także oględziny i analizy, potwierdzone są obiektywnymi sprawdzalnymi badaniami, pomiarami i obliczeniami - zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 2023 r. o sygn. akt II SA/Wr 166/23.
Przedłożona w ramach dokumentów legalizacyjnych ekspertyza techniczna i opinia techniczna lakonicznie odnoszą się do kwestii braku stwarzania przez obiekt i prowadzenia zamierzonej w nim działalności w sposób nie powodujący zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi. Autor skargi podniósł konkretne zarzuty odnośnie ekspertyzy, podając, że:
- nie zawarto rzetelnych informacji o wpływie obiektu na bezpieczeństwo pożarowe budynków sąsiednich - w szczególności obiektów zaliczonych do innych kategorii zagrożenia ludzi, nie oznaczono istniejących ścian budynków sąsiednich i zlokalizowanych w nich otworów, nie oznaczono wymaganych ścian oddzielenia przeciwpożarowego i wymaganych klas odporności ogniowej elementów budynków;
- brak informacji o wpływie na warunki higieniczno-sanitarne, także w obiektach sąsiadujących;
- brak wykazania spełnienia warunków określonych w § 324 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225) zgodnie z którym budynek, w którym ze względu na prowadzoną w nim działalność lub sposób eksploatacji mogą powstawać uciążliwe dla otoczenia hałasy lub drgania, należy kształtować i zabezpieczać tak, aby poziom hałasów i drgań przenikających do otoczenia z pomieszczeń tego budynku nie przekraczał wartości dopuszczalnych określonych w odrębnych przepisach dotyczących ochrony środowiska, a także nie powodował przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu i drgań w pomieszczeniach innych budynków podlegających ochronie przeciwhałasowej i przeciwdrganiowej określonego w Polskich Normach dotyczących dopuszczalnych wartości poziomu dźwięku w pomieszczeniach oraz oceny wpływu drgań na budynki i na ludzi w budynkach;
- brak wykazania spełnienia warunków określonych w § 325 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym budynki z pomieszczeniami wymagającymi ochrony przed zewnętrznym hałasem i drganiami (w tym przypadku budynek mieszkalny przy ul. [...]) należy chronić przed tymi uciążliwościami poprzez zachowanie odpowiednich odległości od ich źródeł, usytuowanie i ukształtowanie budynku, stosowanie elementów amortyzujących drgania oraz osłaniających i ekranujących przed hałasem, a także racjonalne rozmieszczenie pomieszczeń w budynku oraz zapewnienie izolacyjności akustycznej przegród zewnętrznych określonej w Polskiej Normie dotyczącej wymaganej izolacyjności akustycznej przegród w budynkach oraz izolacyjności akustycznej elementów budowlanych;
- brak jest informacji o poziomie izolacyjności akustycznej istniejących przegród budowlanych, z uwzględnieniem stwierdzonych w ekspertyzie różnych materiałów użytych do budowy niejednorodnych ścian;
- brak jest wiarygodnych protokołów z pomiarów poziomu hałasu przy prowadzonej działalności - przeprowadzonych z udziałem świadków i przy obecności strony odwołującej, wykazujących, że nie następuje przekroczenie poziomu hałasu poza lokalem usługowym - także w sąsiadujących lokalach mieszkalnych;
- brak jest wykazania, że ściany budynku usługowego zostały oddylatowane od ścian budynku mieszkalnego w sposób uniemożliwiający przenoszenie dźwięków uderzeniowych;
- brak jest wykazania jakie środki zastosowano w obiekcie w celu ochrony obiektów sąsiednich i ich użytkowników.
Na koniec podniesiono, że w ekspertyzie nie zawarto informacji, pozwalających stwierdzić, że prowadzenie działalności w lokalu usługowym nie będzie wymagać przeprowadzenia dodatkowych robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót budowlanych. Zarzucono także naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.
W udzielonej Sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oceniając zarzuty skargi jako bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie jako punkt wyjścia do oceny legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przyjął fakt funkcjonowania w obrocie prawnym prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z dnia 20 czerwca 2023 r., (sygn. akt II SA/Wr 166/23) zapadłego względem wcześniejszych rozstrzygnięć wydanych w badanej sprawie. Okoliczność ta obliguje Sąd na mocy art. 153 p.p.s.a. do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu oraz zweryfikowania czy organy dochowały tego obowiązku. Zebrany w sprawie materiał aktowy oraz treść zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej jednoznacznie dowodzą, że zarówno PINB jak i DWINB nie wywiązali się z ciążącego na organach obowiązku wynikającego z przywołanego normatywu.
Względem powinności sądu rozpoznającego skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego bardzo celnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 11 lipca 2024 r., (sygn. akt I SA/Rz 179/24), gdzie zaprezentowano pogląd, że ,,Stanowisko sądu I instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej tegoż sądu wyrażonej w poprzednim orzeczeniu a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wyrażonym wcześniej poglądem, chyba, że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a ponowną skargą do sądu administracyjnego zmianie uległy przepisy. Kontrola przez sąd rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się zaś do oceny czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd. Przy tym podkreślić trzeba, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący a uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu. Nadto, zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". - patrz - LEX nr 3743207.
Uchylenie wcześniejszych decyzji Sąd w wyroku z dnia 20 czerwca 2023 r. uzasadnił mankamentami sporządzonej ekspertyzy polegającymi na braku konkretnych norm techniczno-budowlanych znajdujących zastosowanie w sprawie oraz brakiem rzetelnej oceny tej opinii przez organy. Znamienne pozostaje, że do organów skierowano zalecenia sprowadzające się do oceny przedłożonej ekspertyzy względnie jej uzupełnienia lub sporządzenia nowej. Sąd dostrzegł także, na ostatniej stronie uzasadnienia, że ,,bezpośrednie sąsiedztwo warsztatu z budynkiem mieszkalnym i związane z tym immisje mogą mieć znaczenie w sprawie w zakresie, w jakim kwestie te regulowane są przepisami Prawa budowlanego". Sąd nie odniósł się jednak do tego zagadnienia podając, że byłoby to przedwczesne z uwagi na fakt, że zarówno w zaskarżonych decyzjach jak i w sporządzonej ekspertyzie nie odniesiono się do jakichkolwiek norm techniczno-budowlanych regulujących te kwestie, co będzie wymagało uzupełnienia w prowadzonym ponownie postępowaniu.
Obiektywnie przyznać trzeba, że ponownie przystępując do zbadania sprawy PINB nadał właściwy kierunek postępowaniu, gdyż postanowieniem z dnia 30 stycznia 2023 r. zobowiązał inwestora do uzupełnienia ekspertyzy poprzez wskazanie m.in. konkretnych przepisów i wskazania czy prace prowadzone w warsztacie nie stwarzają uciążliwości w postaci przekroczenia norm emisji hałasu i pyłów, drgań lub innych czynników szkodliwych. W sentencji postanowienia organ zastrzegł też, że ustalenia zawarte w ekspertyzie technicznej winny być podjęte w wyniku oględzin i analiz, popartych odpowiednimi badaniami, pomiarami i obliczeniami. Po przedłożeniu oceny technicznej organ wydał decyzję o legalizacji budynku, zaś całość sowich rozważań, poza częścią uzasadnienia decyzji sprowadzającego się do opisu przebiegu postępowania, PINB sprowadził do podania, że ,,Po ponownym przeanalizowaniu sprawy należy stwierdzić, że zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o legalizacji budynku handlowo-usługowego - warsztatu ślusarsko-tokarskiego, zlokalizowanego na działce [...] obręb [...] przy ul. [...] w L., i wobec tego orzeczono jak w rozstrzygnięciu".
Sąd uznał, że już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez niezrealizowanie wskazań wynikających z wcześniej zapadłego wyroku. Jak już wcześniej cytowano w wyroku z dnia 20 czerwca 2023 r. Sąd zwrócił uwagę na to, że sąsiedztwo budynków i związane z tym immisje mogą mieć znaczenie w sprawie, jednak dostrzegł braki w tym względzie w ekspertyzie i brak odniesienia się do tego zagadnienia przez organy. Jakkolwiek problem ten początkowo PINB próbował rozwiązać zamieszczając zobowiązanie w pkt 2 sentencji postanowienia, jednak zabrakło organowi konsekwencji w tym zakresie. W przedłożonej ocenie technicznej z dnia 8 kwietnia 2024 r. jej autor podał, że pkt 1.5 źródła informacji ,,wizja lokalna przeprowadzona 8 kwietnia 2023 r. z dokonaniem szczegółowych oględzin i pomiarów". Z kolei w pkt II oceny po podaniu danych budynku i opisaniu stwierdzeń wynikających z oględzin w pkt III zawarto następujące wnioski:
1. Dlatego też uznaje się, że nie są naruszone warunki techniczne wymagane dla tego typu pomieszczeń a badanie hałasu potwierdza, że przepisy prawa są zachowane. Nie jest to obiekt uciążliwy dla otaczającego środowiska.
2. Nie stanowi on zagrożenia dla otoczenia.
3. Dokonano sprawdzenia hałasu w otoczeniu i zgodnie z przedstawionymi danymi wymagania normowe nie są przekroczone.
4. Dlatego też należy uznać, że to pomieszczenie i prace w nim wykonywane jako prace ślusarskie przez 1 lub 2 osoby nie są uciążliwe.
Treść oceny technicznej oraz uzasadnienie decyzji PINB, zdaniem składu orzekającego Sądu, dowodzą, że nie wykonano wskazań zawartych w wyroku z dnia 20 czerwca 2023 r. Tam też Sąd poruszył problem ekspertyzy jako takiej, jej charakteru i sposobu jej oceny przez organ. W ocenie technicznej z dnia 8 kwietnia 2024 r. jej autor zamieszcza wnioski korzystne dla inwestora wskazując na brak zagrożeń dla otoczenia powodowanych prowadzoną w przedmiotowym obiekcie działalnością wskazując na ,,dokonanie sprawdzenia hałasu w otoczeniu" i dalej podano, że ,,zgodnie z przedstawionymi danymi wymagania normowe nie są przekroczone".
Jednakże z oceny nie wynika, wbrew zaleceniom organu zawartym w postanowieniu z dnia 30 stycznia 2024 r., jakie są normy immisji hałasu do otoczenia, ani też jakie wartości stwierdził autor opracowania w trakcie oględzin, które jak deklaruje przeprowadził. Sporządzone opracowanie nie zawiera żadnych danych pozwalających na potwierdzenie prawidłowości zawartych w nim wniosków i ocen. Podobnie w dokumencie nie odnotowano żadnych danych dotyczących oceny uciążliwości dla otoczenia powodowanych funkcjonowaniem obiektu i prowadzenia w nim działalności gospodarczej. Pomijając fakt sprawdzenia posiadania stosownych uprawnień budowlanych przez autora tego rodzaju dokumentu organ w ramach prowadzonego postępowania nie ogranicza się do przyjęcia wyłącznie samych wniosków z oceny technicznej, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, ale też bada spójność, logiczność i rzetelność sporządzonego opracowania. Skoro autor oceny technicznej nie podał jakie wartości immisji hałasu stwierdził w toku czynności, ani też nie podał jaki jest w tym względzie wzorzec normatywny, nie może być mowy o akceptacji tak sporządzonego dokumentu jako potwierdzającego możliwość legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu. Oczywiście Sąd wskazuje brak odniesienia się do problemu hałasu jako przykładowego zagadnienia z zakresu stanu technicznego budynku i możliwości jego legalizacji. Ekspertyza techniczna jako szczególnego rodzaju dowód powinna w sposób jednoznaczny określać wszelkie aspekty techniczne, zaś podane przez jej autora wyniki powinny być weryfikowalne choćby poprzez zawarcie w niej wyliczeń, wyników pomiarów czy innych konkretnych danych.
Na etapie postępowania pierwszoinstacyjnego doszło także do naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu wynikającej z art. 10 k.p.a. Z akt administracyjnych nie wynika aby PINB, po otrzymaniu oceny technicznej, umożliwił stronom zapoznanie się z jej treścią. Jak dowodzi choćby treść skargi, strona postępowania podnosi szereg okoliczności dotyczących kwestii konstrukcyjnych czy spełnienia konkretnych wymogów wynikających z obowiązujących przepisów. W tych okolicznościach zapewne podnoszone zarzuty mają związek z dokumentem, o którego sporządzeniu strony nie poinformowano i nie umożliwiono jej zapoznania się z jego treścią przed wydaniem decyzji.
Jeżeli chodzi o decyzję organu II instancji trzeba uznać, że także ona w stopniu nie mniejszym niż decyzja PINB narusza obowiązujące przepisy. Skoro bowiem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję legalizacyjną, w sytuacji gdy zebrany materiał dowodowy nie daje odpowiedzi na zasadnicze kwestie dotyczące stanu budynku w kontekście zagrożeń dla dóbr prawnie chronionych, to także to rozstrzygnięcie nie może być uznane za legalne. DWINB oceny zawartej na stronie 4 uzasadnienia decyzji dotyczącej braku naruszeń wymagań w zakresie bezpiecznego użytkowania legalizowanego budynku nie poparł żadną analizą lecz odesłał do w/w dokumentów. Obiektywnie organ II instancji analiz czy szerszych rozważań przeprowadzić nie mógł, gdyż jak to wyżej wykazano, materiał dowodowy sprawy nie dawał do tego podstaw.
W tym stanie rzeczy organy obu instancji naruszyły art. 153 p.p.s.a. nie stosując się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku. Brak zebrania w toku postępowania dokumentów pozwalających na zweryfikowanie czy przedmiotowy budynek może zostać zalegalizowany w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym godzi też w art. 49h Prawa budowlanego, z którego wynika zakres sprawdzeń jakich powinien dokonać organ. Nadto wskazane mankamenty postępowania, poza naruszeń art. 10 k.p.a., o czym była mowa, skutkują też na naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. Wobec tego należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
Rolą organów przystępujących do ponownego rozpoznania sprawy będzie dostosowanie się do wytycznych zawartych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 20 czerwca 2023 r., (sygn. akt II SA/Wr 166/23), z zachowaniem zasad wynikających z art. 153 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono w pkt II sentencji wyroku uwzględniając kwotę wpisu uiszczonego od skargi w wysokości 500zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło