II SA/Wr 66/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie nakazania dokonania rozbiórki śmietnika postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze złożonej na ww. oznaczoną decyzję skarżący wystąpił o zwolnienie go od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że po odjęciu kosztów leasingu, kredytu firmowego (1.800 zł), utrzymania domu (1.650 zł), utrzymania samochodu służącego do działalności gospodarczej (2.000 zł) oraz utrzymaniu małżonki pozostaje mu tylko kwota ok. 550 zł. We wniosku złożonym w dniu 25 lutego 2013 r. na urzędowym formularzu skarżący oświadczył, że byłby w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Dodał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną (otrzymującą świadczenie emerytalne w wysokości 1.600 zł), a jego dochód z tytułu działalności gospodarczej wynosi 4.200 zł. Wnioskodawca poinformował, że ma zawarte umowy kredytowe na łączną kwotę 80.000 zł i mieszka w domu będącym własnością córek. Z załączonych do wniosku rachunków wynika, że skarżący ponosi następujące wydatki: opłata za gaz- 827, 49 zł; za telefony- ok. 460 zł; za energię elektryczną – 203, 95 zł; za wywóz śmieci- 40, 50 zł; za wodę (za 2 m-ce)– 238, 38 zł. Z załączonej deklaracji podatkowej wynika, że skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2011 uzyskał przychód w wysokości 343 625, 34 zł, w tym dochód w wysokości 35 373, 83 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że stać go jedynie na opłacenie wpisu sądowego od skargi w deklarowanej przez siebie wysokości 100 zł, zamiast w pełnej wysokości (500 zł). Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca – mimo wezwania- nie wyjaśnił i nie udokumentował kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość aktualnego dochodu uzyskiwanego przez siebie i inne osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe (np. żony), w tym skarżący nie przedłożył aktualnej dokumentacji księgowej obrazującej wysokość przychodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej i rodzaj ponoszonych z tego tytułu kosztów; nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków, w tym z rachunków używanych do prowadzenia działalności gospodarczej; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości, w tym składników majątkowych używanych do prowadzenia działalności gospodarczej; nie wskazał z jakiego źródła czerpał środki na pokrycie wynagrodzenia osoby, która sporządziła mu pisma procesowe; nadto- nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków, załączone bowiem do wniosku rachunki nie pozwalają na precyzyjne określenie, które wskazane na nim zobowiązania są kosztami przychodu prowadzonej działalności (zatem już obniżającymi przychód skarżącego), a które niezbędnymi wydatki skarżącego. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Podkreślić przy tym należy, iż spłata rat kredytu czy pożyczek nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony nienależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Można mieć wątpliwości czy aktualna sytuacja finansowa skarżącego jest tylko następstwem niezawinionych przez niego zdarzeń. Nikt nie kwestionuje prawa skarżącego do swobodnego rozdysponowywania swoimi zasobami finansowymi i majątkiem na rzecz swoich bliskich, ale wyzbycie się majątku (np. darowizna domu na rzecz córek), wskutek czego bezsprzecznie nastąpiło pogorszenie sytuacji finansowej skarżącego nie może - zdaniem Sądu- stanowić okoliczność uzasadniającej przyznanie takiej osobie prawa pomocy. Jeśli skarżący – jak przedstawia to we wniosku- znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (w niedostatku), to stosownie do treść art. 87 i art. 128 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego może wystąpić do swoich córek o wypłacanie mu stałego świadczenia alimentacyjnego. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje prawo pomocy w żądanym przez niego zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jego współpracy przy ustaleniu czy kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa (przedstawione przez skarżącego okoliczności są bowiem bardzo często nieaktualne oraz nieudokumentowane i dotyczą zwykle tylko faktów, które mają świadczyć o złej sytuacji materialnej skarżącego). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.