II SA/Wr 669/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca) Sędzia NSA Halina Kremis Protokolant Małgorzata Boaro po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki drewnianego budynku gospodarczego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję nakazującą J. i E. Z. rozbiórkę drewnianego budynku gospodarczego położonego przy ul. [...]w J. Według przytoczonych ustaleń i ocen początkowo organ nadzoru budowlanego prowadził postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania tego budynku. W postępowaniu tym skarżący przedłożył ocenę techniczną z października 2007 r. E. S. uzupełnioną aneksem z dnia 28 listopada 2007 r. Według autora oceny budynek musi być strefą pożarową oddzieloną od przyległego budynku gospodarczego ścianą murową o grubości 30 cm z cegły, jako element oddzielenia przeciwpożarowego. W tym celu należy zamurować 2 okna na I piętrze oraz drzwi w przyległym budynku. Początkowo organ I instancji stosował art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), a następnie art. 51 ust. 1 pkt 2 obecnie obowiązującej ustawy, jednak jego decyzje na skutek odwołań skarżącego były uchylane, w szczególności z uwagi na formułowanie nakazów wprowadzających zmiany w obiekcie przyległym, nie zaś w budynku będącym przedmiotem postępowania. W toku kolejnego ponownego rozpoznania zapadła decyzja nakazująca rozbiórkę tego budynku, jednak została ona uchylona po stwierdzeniu, że dotychczasowe postępowanie było przedwczesne, przed wyjaśnieniem, czy budynek nie jest samowolą budowlaną. W tej kolejnej sprawie organ I instancji wszczął odrębne postępowanie, a następnie decyzją z dnia 14 kwietnia 2009 r. nakazał rozbiórkę budynku. Organ decyzją z dnia 24 lipca 2009 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2009 r. tut. Sąd w sprawie sygn. akt II SA/Wr 484/09 uchylił decyzję obu instancji z uwagi na niewyjaśnienie kręgu podmiotów będących stronami i pominięcie niektórych z nich oraz nieprzeprowadzenie oględzin budynku. W toku ponownego rozpoznania organ I instancji zapewnił udział w postępowaniu wszystkim stronom. W oparciu o dowód z oględzin ustalił obecny stan budynku. Jest to budynek konstrukcji drewnianej, kryty papą, posiada bramę garażową. Teren przed bramą został utwardzony. W ścianie równoległej do szczytowej budynku murowanego posiada okno, drugie okno znajduje się w ścianie od strony zaplecza, równoległej do ściany budynku murowanego. Decyzja z dnia 29 czerwca 2010 r. ponownie nakazano rozbiórkę budynku drewnianego. Budynek ten został wybudowany około 1987 r. w celu przechowywania materiałów służących do nadbudowy części mieszkalnej nad pomieszczeniami gospodarczymi oraz dobudowy. Roboty budowlane prowadzone były na podstawie pozwolenia na budowę. W piśmie z 1993 r. potwierdzającym przyjęcie zgłoszenia zakończenia budowy stwierdzono obowiązek rozbiórki budynku drewnianego. Wobec niemożności wydanie nakazu zmian w tym budynku, zgodnie z treścią oceny technicznej z 2007 r., należało stosować art. 37 prawa budowlanego z 1974 r. Według uzupełniających ustaleń organu nadbudowa wraz z dobudową zrealizowana została zgodnie z pozwoleniem na budowę nr [...] z dnia 13 lipca 1987 r. W decyzji tej nie ujęto przedmiotowego budynku gospodarczego. Nie było go w projekcie technicznym nadbudowy. Zgodę na wybudowanie budynku drewnianego wyraził jedynie w 1986 r. zarządca nieruchomości. Jednak zgodnie z art. 28 ustawy z 1974 r. wymagane było przede wszystkim pozwolenie na budowę tego budynku. Zgodnie z § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego, wykonanie stałych i tymczasowych budynków wymagało pozwolenia na budowę. Wobec wybudowania budynku bez pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995 r. należało z mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 118 ze zm.) stosować przepisy ustawy z 1974 r. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1974 r. decyzję o nakazie rozbiórki wydaje się wobec obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę, które powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przedmiotowy budynek nie zapewnia bezpieczeństwa pożarowego dla sąsiedniego budynku gospodarczego przez brak stosowanego oddzielenia pożarowego. Nie było dopuszczalne wydanie nakazu odpowiednich przeróbek w odniesieniu do sąsiedniego budynku. Nie było więc warunków do legalizacji budynku drewnianego, stwarzającego zagrożenie dla ludzi lub mienia. Wykonane zostały zalecenie zawarte w wyroku sygn. II SA/Wr 484/09. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił bezpodstawne wszczęcie postępowania administracyjnego w oparciu o gołosłowne odniesienie A. K. Osoba ta pozostaje w konflikcie sąsiedzkim ze skarżącym i dlatego składa bezpodstawne obniesienia. Organ nadzoru budowlanego wszczyna z urzędu na ich podstawie liczne, zbędne postępowania. W aktach nie ma pisemnego dowodu popełnienia samowoli. Na wybudowanie szopy nazywanej garażem L. Z. w 1987 r. posiadał tytuł prawny. Nie było potrzebne pozwolenie na budowę szopy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623) przepisu art. 48 tej ustawy (regulującego przesłanki nakazu rozbiórki obiektu budowlanego będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przez dniem wejścia w życie tej ustawy (czyli przed dniem 1 stycznia 1995 r. zgodnie z art. 108 ustawy). Do takich obiektów, według tego przepisu, stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Wprowadzenie tego unormowania było zrozumiałe, gdyż art. 48 nie dopuszczał możliwości zalegalizowania takich obiektów budowlanych, w przeciwieństwie do przepisów dotychczasowych. Może być mniej zrozumiałe, że stosowanie tych przepisów wymagane jest nadal, pomimo wprowadzenie legalizacji w wyniku nowelizacji art. 48 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. (rozwiązania wymagałoby wówczas zagadnienie opłat legalizacyjnych). Jednym z tych przepisów dotychczasowych jest art. 37, zgodnie z którym obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce po stwierdzeniu (art. 37 ust. 1 pkt 2), że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Kolejny przepis, art. 38 ust. 2 ustanawia rozbiórkę z mocy prawa obiektów tymczasowych wybudowanych legalnie, po upływie czasu oznaczonego w pozwoleniu na budowę. W odniesieniu do budynku drewnianego, wybudowanego jak twierdzi skarżący przez jego ojca L. Z. za zgodą zarządcy nieruchomości z 1986 r. jako pomieszczenie dla przechowywania materiałów budowlanych dla potrzeb budowy prowadzonej przez skarżącego, organ nadzoru budowlanego powinien ustalić, że był to obiekt wymagający pozwolenia na budowę, że pozwolenia tego nie wydano oraz, że obiekt wywołuje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia. Wówczas nakaz jego rozbiórki byłby zgodny z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy 1974 r. Adresatem nakazu mógł był zgodnie z art. 38 ust. 1 aktualny właściciel obiektu. W ocenie Sądu organ niesprzecznie z zebranym materiałem procesowym ustalił i ocenił wskazane przesłanki nakazu rozbiórki. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 stosowanej ustawy wszelkie roboty budowlane wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Wyjątki od tej zasady ustanawiało w szczególności rozporządzenie wykonawcze przewidziane w art. 28 ust. 4 z dnia 20 lutego 1975 r. (Dz. U. Nr 8, poz. 48), czyli to w sposób wyrażony, czy to poprzez wymienienie konkretnych robót budowlanych wymagających pozwolenia (pozostałe roboty byłyby wówczas zwolnione). Zgodnie z § 44 ust. 1 tego rozporządzenia pozwolenia na budowę wymagało wykonanie stałych i tymczasowych budynków. Nawet zatem w przypadku uznania, że opisany w ocenie technicznej oraz protokole oględzin budynek drewniany był budynkiem tymczasowym, wymagał pozwolenia na budowę. Skarżący nie twierdził, że pozwolenie takie zostało wydane. Przekonywał jedynie, że budynek został wykonany legalnie, gdyż za zgodą zarządcy nieruchomości. Trafnie argumentował organ, że zgoda taka mogłaby być przesłanką uzyskania pozwolenia na budowę, lecz wymaganej decyzji nie mogła zastąpić. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja budowy prowadzonej legalnie przez skarżącego. Budynek drewniany został wzniesiony dla potrzeb tej budowy, jako zaplecze magazynowe. Jednak nie był to obiekt objęty pozwoleniem na budowę. Nie było więc przesłanek stosowania art. 38 ust. 2 ustawy, czyli wszczęcia egzekucji obowiązku rozbiórki bez wydawania decyzji o rozbiórce. W treści oceny technicznej oraz protokołu oględzin przedstawiono charakterystykę tego obiektu budowlanego jako budynku. Dokumenty te uzasadniały ustalenie organu, że budynek ten zagraża bezpieczeństwu pożarowemu. Prawidłowa była więc ocena, że obiekt ten wywołuje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia. Usunięcie tego niebezpieczeństwa wymaga albo nakazania rozbiórki obiektu, albo wykonania określonych robót budowlanych w budynku sąsiednim. Organ trafnie przyjął, że nie był władny do nakazania skarżącemu wykonania robót budowlanych w sąsiednim budynku. Nieuniknione było więc wydanie nakazu rozbiórki. Zarzuty skarżącego okazały się bezzasadne. Jak wynika z akt sprawy, czego nie kwestionuje skarżący, postępowanie w sprawie samowolnego wybudowania budynku zostało wszczęte z urzędu. Nie miało znaczenia, czy impuls do tego pochodził od innej strony, czy raczej stanowił zalecenie organu odwoławczego. Istotne było jedyne, czy organ prawidłowo ustalił przesłanki stosowania art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. Przesłanki te skarżący kwestionuje bezpodstawnie. Wykonanie budynku drewnianego nie było zgodne z przepisami prawa budowlanego, o ile nawet zgodę na jego wybudowanie wyraził ówczesny właściciel nieruchomości. Popełnienie samowoli budowlanej nie musi być wykazane dokumentem. Z dokonanych i przytoczonych przez organ, nie budzących wątpliwości ustaleń faktycznych wynikało, że budynek ten nie był objęty pozwoleniem na budowę z 1987 r., a ponadto że według oświadczenia skarżącego nie został wybudowany na podstawie odrębnego pozwolenia na budowę. Skarżący pozostawał bowiem w błędnym przeświadczeniu, że wykonanie budynku drewnianego nie wymagało pozwolenia na budowę. Z ustaleń tych wynikało niewątpliwie, że budynek drewniany nie miał pozwolenia na budowę. Nie było również możliwości zalegalizowania tej samowoli budowlanej. Nie było więc podstaw do uwzględnienia skargi (art. 151 p.p.s.a.). PM 19.05.2011 r.