II SA/Wr 674/12
WyrokWSA we Wrocławiu2013-01-17
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Ireneusz Dukiel, Władysław Kulon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zawieszona w czynnościach proboszcza, która złożyła rekurs hierarchiczny, posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym rozbiórki samowoli budowlanej na terenie parafii?Ratio decidendi
Osoba zawieszona w czynnościach proboszcza, nawet po złożeniu rekursu hierarchicznego, nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym rozbiórki samowoli budowlanej na terenie parafii, jeśli w okresie prowadzenia postępowania administracyjnego i wydawania decyzji przez organy nadzoru budowlanego, parafia była reprezentowana przez ustanowionego administratora lub nowego proboszcza. Status strony wynika z prawa materialnego, a nie z samego faktu doręczenia decyzji czy interesu faktycznego.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę wiaty gospodarczej wybudowanej bez wymaganego zgłoszenia. Po bezskutecznym wezwaniu do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, organ wydał decyzję nakazującą rozbiórkę. Odwołanie od tej decyzji złożył ks. M. S., który twierdził, że jest przedstawicielem parafii. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że ks. M. S. nie posiada statusu strony, gdyż został zawieszony w czynnościach proboszcza. Skarżący złożył skargę do WSA, kwestionując wadliwe doręczenie decyzji i swój brak statusu strony, powołując się na toczący się proces w Watykanie dotyczący jego odwołania z funkcji proboszcza.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel - sprawozdawca Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant: Marta Klimczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 30 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji nakazującej rozbiórkę wiaty gospodarczej oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. G. (dalej jako organ I instancji lub w skrócie PINB) decyzją Nr [...] z dnia 11 czerwca 2012 r., działając na podstawie art. 49b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej w skrócie u.p.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., dalej w skrócie k.p.a.) nakazał Parafii [...] w K., właścicielowi działki nr [...] w K., rozbiórkę, położonej na tej działce, wiaty gospodarczej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia PINB wskazał, że podczas wszczętego postępowania administracyjnego ustalono, że opisana wiata gospodarcza została wykonana ok. 2008 r. przez ówczesnego proboszcza M. S. bez dokonania skutecznego zgłoszenia w organie administracji architektoniczno - budowlanej wymaganego zapisami art. 30 ust. 1 pkt 1 u.p.b. Organ I instancji wskazał, że parafia jest pełnoprawnym podmiotem obrotu prawnego, a przedstawicielem parafii jest proboszcz, który samowolnie wybudowała wiatę. W celu umożliwienia legalizacji wykonanych robót budowlanych postanowieniem Nr [...] z dnia 10 kwietnia 2012 r. nałożono na Parafię [...] w K., właściciela działki nr [...] w K., obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia: zaświadczenia wójta o zgodności wykonanego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; odpowiednich szkiców lub rysunków; projektu zagospodarowania terenu. (postanowienie adresowane do administratora parafii- ks. E. J. na adres parafii w K. odebrała w dniu 11 kwietnia 2012 r. gospodyni, zaś adresowane do ks. M. S., również na adres parafii, osobiście odebrał adresat w dniu 20 kwietnia 2012r.)
W wyznaczonym tym postanowieniem terminie nie przedłożono w/w dokumentów. W tym stanie sprawy PINB przyjął, że w sprawie ma zastosowanie art. 49b ust. 1 u.p.b., zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. (decyzja adresowana do administratora parafii- ks. E. J., na adres parafii w K. nie została podjęta- awizowano powtórnie w dniu 21 czerwca 2012 r., natomiast adresowana do ks. M.S. na adres parafii w K. została osobiście odebrana przez adresata w dniu 13 czerwca 2012 r.)
Odwołanie od powyższej decyzji złożył ks. M. S., który wskazując stronę skarżącą jako Parafię [...] w K., reprezentowaną przez proboszcza, wnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne wydanie postanowienia nakładającego na przedstawiciela parafii w K. obowiązek przedstawienia wymaganych dokumentów celem umożliwienia legalizacji wiaty gospodarczej, podnosząc zarzut naruszenia art. 40 § 1 w zw. z art. 109 k.p.a. poprzez wadliwe doręczenie decyzji - osobie, która nie jest przedstawicielem skarżącego.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono w pierwszej kolejności, że ks. M. S. dekretem biskupim z dnia 23 lutego 2012 r. został odwołany ze stanowiska proboszcza Parafii Karpniki, po czym decyzja ta została uchylona po wniesieniu rekursu hierarchicznego, a następnie ponowną decyzją Biskupa L. ksiądz ten został zawieszony w czynnościach proboszcza. Dalej wskazano, że na wizji lokalnej w dniu 22 marca 2012 r. przedstawicielem skarżącej był ks. M. S.. Po nałożeniu obowiązku przedstawienia dokumentów ks. M. S. kontaktował się z pracownikami PINB w J. G. w sprawie wykonania tego postanowienia uzyskując informację, iż nie jest osobą upoważnioną do reprezentowania skarżącej. Zatem ks. M. S. nie wiedział czy jego czynności będą skuteczne i czy nie zostanie posądzony o działanie na niekorzyść Parafii w K.. W dniu 12 czerwca 2012 r. ks. M. S. odebrał skarżoną decyzję. Inspektor uznał go za osobę reprezentującą skarżącą, skoro jako adresat tej decyzji wskazany był ks. M. S.. Zdaniem piszącego przekazywane mu informacje są sprzeczne, skoro najpierw nie może on reprezentować skarżącej, a następnie doręczona jest mu decyzja, która została wydana w konsekwencji niedochowania terminu wskazanego w postanowieniu z dnia 10 kwietnia 2012 r., z którego ks. M. S. jak najbardziej chciał się wywiązać.
D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako organ odwoławczy lub w skrócie DWINB) rozpoznając złożone odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzył postępowanie odwoławcze. Podstawę rozstrzygnięcia w tym zakresie stanowiło ustalenie, że odwołujący nie ma przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. DWINB wyjaśnił, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 49b u.p.b. ma na celu umożliwienie legalizacji wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia obiektu budowlanego. Obowiązki orzekane w tym trybie mogą być nakładane na podmioty wymienione w art. 52 u.p.b., t.j. na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. DWINB wskazał, że ks. M. S., który jak sam przyznaje w odwołaniu został zawieszony decyzją Biskupa L. w czynnościach Proboszcza Parafii [...] w K. nie może być podmiotem praw i obowiązków orzeczonych w postępowaniu, w ramach którego została wydana skarżona przez niego decyzja PINB z dnia 11 czerwca 2012 r. Z tej przyczyny, w ocenie DWINB, nie posiada statusu strony postępowania wynikającego z art. 28 k.p.a., wobec czego powołane w jego odwołaniu argumenty odnoszące się merytorycznie do ww. decyzji nie mogą zostać zweryfikowane w postępowaniu odwoławczym. DWINB przyjął również, że umieszczenie ks. S. w rozdzielniku decyzji I instancji nie nadaje mu statusu strony, gdyż status taki może wynikać wyłącznie z przepisu prawa materialnego.
Od decyzji orzekającej o umorzeniu postępowania odwoławczego skarżący złożył skargę, podnosząc zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 40 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji osobie niemającej pełnomocnictwa do reprezentowania strony przed organami administracyjnymi I i II instancji, a w konsekwencji pozbawienie udziału strony bez jej winy na etapie prowadzonych w sprawie postępowań administracyjnych. Skarżący stwierdził, że zarówno decyzja organu I instancji, jak i decyzja organu II instancji zapadła z rażącym naruszeniem prawa procesowego. Podniósł następnie, iż zgodnie z art. 5 i art. 7 pkt 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską (Dz. U. z 1998 r., Nr 51, poz. 318, dalej jako konkordat) Państwo zapewnia Kościołowi Katolickiemu, m.in. wykonywanie jurysdykcji, zarządzanie i administrowanie jego sprawami na podstawie prawa kanonicznego, również na podstawie kodeksu prawa kanonicznego urzędy obsadza kompetentna władza kościelna. Wskazał także, iż w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 ze zm., dalej w skrócie u.s.P.K.K) wymieniono osoby prawne o charakterze jednostek terytorialnych, m.in. parafie (pkt 5) i ich organy, którymi dla parafii są proboszczowie (ust. 3 pkt 5). Przepisy tego rozdziału ani pozostałe nie określają zakresu kompetencji proboszczów, dlatego też taki zakres wskazują przepisy zawarte w Kodeksie Prawa Kanonicznego (ogłoszonego dekretem Sacrae disciplinare leges, promulogowanego w Acta Apostolicae Sedis w 1983 r., dekret Prymasa Polski Nr 48/84/P, dalej w skrócie jako k.p.kan.). Dalej wyjaśnił, że już na etapie postępowania przed organem I instancji pojawiła się kwestia właściwej reprezentacji skarżącej, bowiem zaniechano zbadania czy skarżąca nadal posiada pełnomocnika w osobie ks. M. S. oraz czy postanowienie z dnia 10 kwietnia 2012 r., zostało stronie doręczone, by ta mogła je wykonać. Zarzucono, iż ani organ I instancji, ani organ II instancji nie zapoznał się z Kodeksem Prawa Kanonicznego, nie wezwał skarżącej do zajęcia stanowiska w niniejszej sprawie. Nadmieniono także, że ważność dokonanych przez proboszcza czynności przekraczających granice i sposób zwyczajnego zarządzania, określonych w statucie lub stosownym akcie biskupa diecezjalnego, zależy od uprzedniego pisemnego upoważnienia ordynariusza.
W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Organ odwoławczy podniósł, że zarzuty skarżącego są chybione, gdyż on sam przyznał w odwołaniu, iż został zawieszony decyzją Biskupa L. w czynnościach Proboszcza Parafii [...] w K.. Ze złożonego odwołania nie wynikało, aby występował w sprawie jako pełnomocnik Parafii [...] w K.. Swoje uprawnienie do złożenia odwołania skarżący wywodził z faktu doręczenia mu decyzji PINB z dnia 11 czerwca 2012 r., co miało oznaczać nadanie mu przymiotu strony przez organ I instancji. DWINB podniósł, iż ponieważ skarżący został zawieszony w pełnieniu funkcji proboszcza w tej parafii, a z treści odwołania nie sposób wywieść, że zostało złożone przez pełnomocnika strony, to należało umorzyć postępowanie odwoławcze.
Na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 r. Sąd zobowiązał skarżącego do złożenia w terminie 10 dni, pod rygorem skutków prawnych, pisemnego oświadczenia czy w niniejszym postępowaniu skarży decyzję DWINB z dnia 30 lipca 2012 r., jako organ kościelnej osoby prawnej, tj. proboszcz parafii, czy też w charakterze osoby fizycznej. W przypadku wniesienia skargi jako organ parafii zobowiązano skarżącego, w tym samym terminie, do złożenia dokumentów poświadczających istnienie, na dzień złożenia skargi tj. 5 września 2012 r., jak też na dzień sporządzenia tego oświadczenia, uprawnienia do reprezentowania Parafii [...] w K., tj. sprawowania urzędu proboszczowskiego lub administratora parafii. Ponadto nakazano sporządzić kserokopię skargi z dnia 4 września 2012 r. i doręczyć ją uczestnikowi postępowania Parafii [...] w K. zobowiązując jednocześnie do złożenia w terminie 10 dni oświadczenia co do treści skargi, a zwłaszcza czy administrator parafii podtrzymuje skargę w imieniu parafii.
Pismem z dnia 17 grudnia 2012 r. skarżący wskazał, że został ustanowiony proboszczem w K. po rekursie do Stolicy Apostolskiej z dnia 28 września 2011 r. i przywrócony na stanowisko Proboszcza w dniu 23 stycznia 2012 r. Oświadczył również, że od dekretu z dnia 23 lutego 2012 r. złożył rekurs do Biskupa i rekurs hierarchiczny do Stolicy Apostolskiej. W wyniku tego odwołania w Stolicy Apostolskiej rozpoczęto proces, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie w przedmiocie zasadności pozbawienia skarżącego urzędu proboszcza w K. (sygn. Akt Prot. N. [...]). Skarżący podkreślił, że w prawie kościelnym rekurs i proces zawieszają wszelkie dekrety do czasu rozstrzygnięcia. Jakkolwiek od 2012 r. istnieją dwa dekrety Biskupa, niemniej jednak do czasu wydania rozstrzygnięcia przez najwyższa władzę kościelną w Watykanie są one zawieszone i nie wywołują prawnie skutecznego skutku. Ponadto skarżący podniósł, że zgodnie z kanonem 1747 § 3 k.p.kan. podczas rekursu przeciw dekretowi usunięcia, biskup nie może mianować nowego proboszcza, ale na ten czas powinien ustanowić administratora parafialnego, czego nie uczynił do dnia dzisiejszego. W związku z ujawnieniem się nowych okoliczności mających istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy skarżący wniósł o zwrócenie się do Sygnatury Apostolskiej w Watykanie o potwierdzenie wszczętego postępowania, a także o dopuszczenie dowodu z wskazanych w piśmie procesowym dokumentów oraz zeznań świadków na okoliczność prawdziwości jego twierdzeń, w szczególności toczącego się przed Stolicą Apostolską procesu w związku ze złożonym rekursem hierarchicznym od decyzji Biskupa L. oraz faktu zawieszenia wszelkich decyzji biskupa do czasu rozstrzygnięcia sprawy w Watykanie.
W piśmie procesowym z dnia 18 grudnia 2012 r. ks. E. J. podniósł, że jako prawnie ustanowiony proboszcz parafii p.w. [...] w K., oświadcza że skarga nie została złożona w imieniu parafii, którą administruje. Piszący wskazał, iż autorem skargi był M. S. odwołany z funkcji proboszcza wymienionej parafii i nie posiadający żadnych podstaw prawnych do jej reprezentowania. Poinformował również, że wiata, która stanowi przedmiot sprawy, zgodnie z nakazem PINB została w asyście policji i mediów wyburzona w dniu 8 grudnia 2012 r. W związku z powyższym stwierdzono, że parafia nie podtrzymuje skargi i nie utożsamia się z nią, ponieważ nie została ona sformułowana przez jej prawnie ustanowionego proboszcza, który ma prawo do reprezentowania parafii.
Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. skarżący przedłożył do akt odpis pisma Congregatio pro Clericis z dnia 30 listopada 2012 r. na okoliczność, iż dotychczas nie rozpoznano rekursu hierarchicznego, zaś na pytanie Sądu oświadczył, że rekurs hierarchiczny dotyczy decyzji biskupa odnośnie nałożenia kary suspensy za odmowę opuszczenia plebanii i ma bezpośredni związek z procedurą odwołania z urzędu proboszcza.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.
Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. w skrócie u.p.p.s.a).
Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 u.p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.
W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja DWINB we Wrocławiu z dnia 30 lipca 2012 r. nie narusza prawa.
Na wstępie rozważań należy podkreślić, że przedmiotem sprawy jest kwestia spełnienia przesłanki podmiotowej, jako warunku dopuszczalności odwołania.
W niniejszej sprawie DWINB we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze przyjmując, że odwołującemu się ks. M. S. nie przysługuje status strony postępowania w sprawie, w której wydana została decyzja PINB w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty gospodarczej, gdyż został zawieszony decyzją Biskupa L. w czynnościach proboszcza Parafii [...] w K..
Skarżący nie zgodził się z tym stanowiskiem twierdząc, iż nadal reprezentuje parafię, gdyż w związku ze złożeniem rekursu hierarchicznego rozpoczęto w Stolicy Apostolskiej proces, którego przedmiotem jest zasadność pozbawienia go urzędu proboszcza, co oznacza, że do czasu wydania rozstrzygnięcia przez najwyższą władzę kościelną w Watykanie dekrety biskupa są zawieszone i nie wywołują prawnie skutecznego skutku.
W tym kontekście wskazać trzeba, iż przesłanką podmiotową jest złożenie odwołania przez legitymowany do tego podmiot, czyli innym słowem stronę postępowania w sprawie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 15 lipca 1999 r., sygn. akt I SA 1620/98,LEX nr 48567, uchwała NSA w Warszawie z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, ONSA 1999/4/119).
Pojęcie strony definiuje przepis art. 28 k.p.a. stanowiąc, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie "interesu prawnego" nie zostało co prawda normatywnie zdefiniowane, jednakże w piśmiennictwie i judykaturze przeważa pogląd, że interes prawny występuje wówczas, gdy strona – w rozumieniu procesowym – może lub powinna, na podstawie obowiązującego prawa, uzyskać konkretną korzyść albo może lub powinna być obarczona powinnością określonego zachowania, jednakże po skonkretyzowaniu tego aktem (lub czynnością) organu administracji publicznej. To zaś oznacza, że o tym, czy strona ma interes prawny decyduje odpowiedź na pytanie, czy jej żądanie znajduje podstawę w materialnym przepisie prawa publicznego, a w szczególności prawa administracyjnego. Chodzi tu o unormowanie, które daje osobie zainteresowanej możność określonego zachowania się, a zatem stwarza na rzecz tej osoby podmiotowe prawo publiczne. O istnieniu interesu prawnego decyduje ostatecznie istnienie przepisu prawa administracyjnego, na podstawie którego organ administracji publicznej mógłby ukształtować prawa i obowiązki określonego podmiotu. W orzecznictwie i doktrynie zwraca się uwagę, że interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego, jaki może mieć skarżący w wyeliminowaniu z obrotu prawnego określonego aktu administracji publicznej. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć bowiem każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej, każdy, o czyjej sytuacji faktycznej dany akt w jakiś sposób przesądza. Pojęcie "interesu prawnego" trzeba natomiast wiązać ze sferą indywidualnych praw i obowiązków, wynikających z określonych norm prawa materialnego, w której zaskarżony akt wywiera skutki. Jak podkreśla się, interes prawny powinien mieć zatem charakter bezpośredni, konkretny i indywidualny – a więc jest uwarunkowany istnieniem normy prawnej, nakładającej na dany podmiot obowiązki lub określającej prawa (uprawnienia), których dotyczy zaskarżony akt. Ustalenie zatem interesu prawnego sprowadza się do wykazania związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2000r., sygn. akt III SA 1876/99). Jeżeli dana sprawa dotyczy dwóch lub więcej podmiotów, to interes prawny mają tylko te z nich, których sytuacja prawna wprost wynika z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Nie można zatem wyprowadzać własnego interesu prawnego z okoliczności istnienia interesu prawnego innego podmiotu.
Z powyższego wywodu wynika bezsprzecznie, iż art. 28 k.p.a. musi być wobec tego interpretowany w związku z normami prawa materialnego zawartymi w przepisach szczególnych, a ponieważ sprawa dotyczy nakazu rozbiórki samowoli budowlanej to należy się odnieść do uregulowań zawartych w u.p.b.
Zgodnie z art. 49b ust. 1 u.p.b. właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Samowola budowlana co do zasady skutkuje nakazem rozbiórki, jednakże nie jest on orzekany bezwzględnie, gdyż od daty wejścia w życie nowelizacji u.p.b., t.j. od dnia 11 lipca 2003 r., nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy nie ma prawnych możliwości jego legalizacji. Co również istotne procedura legalizacyjna nie ma charakteru obligatoryjnego, gdyż jest alternatywą wobec bezwzględnego nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego (rozbudowanego, przebudowanego) obiektu budowlanego.
Adresatem decyzji wydanych w trybie art. 49b u.p.b., a zatem i stroną w toczącym się postępowaniu administracyjnym, może być, stosownie do regulacji zawartej w art. 52 u.p.b., inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Jak słusznie zwrócił na to uwagę NSA w wyroku z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 158/07, "nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. Kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 u.p.b. podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji."
W niniejszym postępowaniu skarżący nie podnosił, iż jest inwestorem lub właścicielem działki, na której zlokalizowano samowolę budowlaną w postaci wiaty gospodarczej, a jedynie powoływał się w istocie na okoliczność, że jest proboszczem parafii, która jest właścicielem działki nr [...] w K., przy czym jednocześnie nie zaprzeczał, że będąc proboszczem kilka lat wcześniej bez wymaganego zgłoszenia wybudował tę wiatę, która w jego przekonaniu jest obiektem tymczasowym i nie jest trwale związana z gruntem.
Prowadząc dalej rozważania wskazać trzeba, iż w sprawie prawidłowo ustalono adresata decyzji rozbiórkowej, poprzedzonej postanowieniem legalizacyjnym, jako Parafii [...] w K. (pełna nazwa- [...] p.w. [...] w K.) będącej inwestorem przedmiotowej samowoli budowlanej, a zarazem i właścicielem nieruchomości, na której zlokalizowano ten obiekt, a zatem trafnie organ odwoławczy uznał, iż skarżącemu, występującemu w imieniu własnym, nie przysługuje status strony tego postępowania.
Odpowiedzieć natomiast należało na pytanie, czy w istocie skarżący, czego zresztą się domagał, nie występował w sprawie jako przedstawiciel osoby prawnej, jaką jest parafia, bądź to w charakterze jej organu, bądź też jako jej pełnomocnik.
Z racji tej, iż skarżący powoływał się na swój urząd proboszczowski jako tytuł do reprezentowania parafii to uznać należało, iż nie mieliśmy do czynienia z koniecznością rozważenia kwestii istnienia ewentualnego pełnomocnictwa do reprezentowania parafii w postępowaniu administracyjnym.
Przystępując zatem do sedna sprawy wypada przypomnieć, iż zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 i ust. 3 u.s.P.K.K. dla parafii, będącą jedną z osób prawnych terytorialnych jednostek organizacyjnych Kościoła, organem jest proboszcz lub administrator parafii. Stosownie zaś do kanonu 1740 k.p.kan. (zawartego w części V Kodeksu Prawa Kanonicznego- Sposób postępowania w rekursach administracyjnych oraz przy usuwaniu lub przenoszeniu proboszczów) gdy posługiwanie jakiegoś proboszcza, na skutek jakiejś przyczyny, nawet bez jego poważnej winy, staje się szkodliwe lub przynajmniej nieskuteczne, może on zostać usunięty przez biskupa diecezjalnego. Dalszy kan. 1747 k.p.kan. w § 1 stanowi, że usunięty proboszcz powinien się powstrzymać od wykonywania zadań proboszcza, jak najszybciej pozostawić wolny dom parafialny i wszystko, co należy do parafii, przekazać temu, komu biskup parafię powierzył, a w § 3 mówi, że podczas rekursu przeciw dekretowi usunięcia, biskup nie może mianować nowego proboszcza, ale na ten czas powinien zaradzić, ustanawiając administratora parafialnego.
Z przywołanych powyżej przepisów wynika niezbicie, że jedynym organem władnym do reprezentowania parafii na zewnątrz w toku postępowania wewnątrzkościelnego tzw. rekursu przeciw dekretowi usunięcia jest ustanowiony przez biskupa administrator parafialny, który na mocy kan. 540 § 1 k.p.kan. ma te same obowiązki i posiada te same uprawnienia co proboszcz, chyba że biskup diecezjalny inaczej postanowi. W przedmiotowej sprawie jak wynika, z odpisu dekretu Biskupa L. z dnia 23 lutego 2012 r., [...] , ks. E. J.i został na mocy kan. 539 k.p.kan. z dniem 1 marca 2012 r. ustanowiony administratorem parafii pw. [...] w K. i udzielono mu potrzebnych uprawnień z prawem błogosławienia małżeństw. Z przywołanego dekretu nie wynika zatem, aby zakres czynności administratora został w jakikolwiek stopniu ograniczony w porównaniu z uprawnieniami proboszcza, w tym również odnoszących się do występowania w imieniu parafii zgodnie z przepisami prawa (kan. 532 k.p.kan.). W aktach sprawy administracyjnej, jak też w aktach sądowych, brak jest dowodów świadczących o tym, aby do 24 maja 2012 r. powyższy dekret został odwołany, uchylony lub w inny sposób unieważniony, zaś od tej daty, na mocy kan. 523 k.p.kan., dekretem Biskupa L. z dnia 24 maja 2012 r., [...] , ks. E. J. został mianowany proboszczem parafii pw. [...] w K. z równoczesnym odwołaniem z pełnionej wcześniej funkcji administratora tejże parafii. Sąd administracyjny, a tym bardziej organy administracji, nie są uprawnione do weryfikacji czy tez oceny prawidłowości decyzji nominacyjnych władz kościelnych, gdyż w myśl art. 7 konkordatu urzędy kościelne obsadza kompetentna władza kościelna zgodnie z przepisami prawa kanonicznego. Nie ulega zatem wątpliwości, iż jedyną uprawnioną osobą do reprezentowania przedmiotowej parafii w K. od dnia 1 marca 2012 r. był ks. E. J., wpierw jako administrator parafialny (m.in. w trakcie przeprowadzania wizji w terenie w dniu 22 marca 2012 r.), a następnie już od dnia 24 maja 2012 r. jako proboszcz parafii (m.in. w datach wydania decyzji przez oba organy nadzoru budowlanego).
Znamienne w sprawie jest i to, że aktualny proboszcz parafii w piśmie procesowym z dnia 13 grudnia 2012 r. oświadczył, że niniejsza skarga nie została złożona w imieniu parafii, którą administruje, parafia nie podtrzymuje skargi i nie utożsamia się z nią, ponieważ nie została sformułowana przez jej prawnie ustanowionego proboszcza, który ma prawo do reprezentowania parafii.
Na marginesie rozważań wspomnieć można, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy miały podawane przez skarżącego okoliczności związane z nierozpoznaniem rekursu hierarchicznego, o którym mowa była w piśmie Kongregacji ds. Duchowieństwa (Congregatio pro Clericis) z dnia 30 listopada 2012 r., bowiem po pierwsze, o czym mowa była już wyżej, podczas rekursu przeciw dekretowi usunięcia obowiązki i uprawnienia proboszcza sprawuje administrator parafialny, a po drugie- w piśmie tym rzecz jest nie o rekursie przeciw dekretowi usunięcia, ale o rekursie hierarchicznym przeciwko nałożeniu na skarżącego kary suspensy za odmowę opuszczenia plebanii.
Sąd na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. w trybie art. 106 § 3 u.p.p.s.a. odmówił dopuszczenia dowodów zawartych w piśmie procesowym skarżącego z dnia 17 grudnia 2012 r., gdyż przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów z uwagi na zgłaszaną tezę dowodową (fakty prowadzenia w Stolicy Apostolskiej procesu związanego ze złożonym rekursem hierarchicznym i zawieszenia wszelkich decyzji biskupa do czasu rozstrzygnięcia sprawy w Watykanie) nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, zaś przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków w procedurze sądowoadministracyjnej jest niedopuszczalne.
Z przedstawionych powodów, uznawszy za prawidłowe stanowisko organu odwoławczego, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przyjęcia, iż skarżący jest osoba legitymowaną do wniesienia odwołania od rzeczonej decyzji, należało na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło