II SA/Wr 679/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienia D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia .... w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na nakazie wykonania robót związanych z usunięciem nieprawidłowości w stanie technicznym komina przylegającego do ściany szczytowej budynku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, skarżący wystąpił o zwolnienie go z kosztów sądowych i "przydzielenie pomocy prawnej" albowiem wskazał, że jest "rencistą" z dochodem w wysokości 781,26 zł. W piśmie z dnia 27 listopada 2012 r. dodał, że wpis w wysokości 100 zł jest dla niego "sporą kwotą", którą musiał pożyczyć. We wniosku złożonym w dniu 28 stycznia 2013 r. na urzędowym formularzu skarżący zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest "rencistą I grupy, bez możliwości pracy" oraz dodał, że "po zakupie lekarstw brakuje mu pieniędzy". Nadto poinformował, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, której dochód z tytułu świadczenia rentowego wynosi 1.080 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił "mieszkanie o pow. 60 m2 w 5%". Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania, w szczególności, że sam skarżący w dniu 6 listopada 2012 r. wyżej wymieniony wpis zapłacił. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca- mimo wezwania Sądu z dnia 17 stycznia 2013 r. -nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez siebie i inne osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe; nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej; nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie wskazał z jakiego źródła czerpał środki na pokrycie wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie; nie wyjaśnił także dlaczego nie likwiduje (tylko zawiesił) działalność gospodarczą pod firmą "...." (zajmująca się m.in.: ....) i nie wskazał co się stało ze składnikami majątkowymi używanymi przy prowadzeniu ww. działalności; nadto- nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Nie zrozumiała jest również informacja zawarta we wniosku dotycząca posiadanego majątku- nie wiadomo co oznacza wskazane przy mieszkaniu 5%, czy jest to udział wnioskodawcy w prawie własności tej nieruchomości czy może oznacza to coś innego. Skarżący nie wyjaśnił dlaczego nie wskazał wśród osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe swoich dzieci: Radosława i Darię (współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości), nie poinformował czy ww. zstępni partycypują w kosztach utrzymania mieszkania i dlaczego-jeśli według twierdzeń wnioskodawcy znajdują się w niedostatku- nie występuje do dwójki swoich dorosłych dzieci o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.]). Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl/). Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje prawo pomocy w żądanym przez niego zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jego inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.