II SA/Wr 713/09

WyrokWSA we Wrocławiu2010-04-07

Skład orzekający: Zygmunt Wiśniewski, Andrzej Cisek, Mieczysław Górkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego zbiornika wody opadowej może zostać wydana, jeśli inwestor nie przedstawił ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, która była wymagana w dniu wszczęcia postępowania legalizacyjnego, a która wygasła przed terminem wyznaczonym przez organ?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja nakazująca rozbiórkę była przedwczesna. Organ I instancji błędnie przyjął, że inwestor nie miał możliwości przedstawienia ważnej decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ wezwanie do przedłożenia decyzji ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania (która wygasła) nastąpiło w roku 2007, podczas gdy postępowanie wszczęto w 2001 r. Ponadto, organ I instancji nie uwzględnił orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność wymogu przedłożenia decyzji ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania i nie wezwał inwestora do przedstawienia aktualnej decyzji. W związku z tym, sprawa wymaga ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. wybudowała zbiornik wody opadowej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę obiektu. Po odwołaniu strony, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na błędy organu I instancji dotyczące wymogu przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy. Spółka B wniosła skargę na decyzję WINB, zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 2 kpa i inne naruszenia. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że decyzja WINB była prawidłowa.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Cisek Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi Spółki A we W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki zbiornika wody opadowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. na podstawie art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa nakazał spółce A sp. z o.o. z siedzibą przy ul. [...] w O. – inwestorowi samowolnych robót budowlanych rozbiórkę zbiornika wody opadowej, posadowionego na nieruchomości przy ul. [...] we W. (dz. Nr 12/18, AM-1, obręb P.) bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu tej decyzji organ ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 6 listopada 2001r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. otrzymał skargę Przedsiębiorstwa B z siedzibą przy ul. [...] we W. na roboty budowlane związane z rozbudową betoniarni, prowadzone na działce sąsiadującej, przy ul. [...] (aktualnie [...]) we W. (dz. nr 12/18, AM-1, obręb P.). Po przeprowadzeniu przez pracowników tut. organu, w dniu 12 grudnia 200lr. dowodu z oględzin, ustalono, iż na przedmiotowej działce posadowiono bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę sześć obiektów budowlanych, a jednym z nich był stanowiący przedmiot niniejszego postępowania zbiornik wody opadowej. Wskutek podjęcia przez organy nadzoru budowlanego zarówno pierwszej jak i drugiej instancji szeregu rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie - w dniu 4 listopada 2004r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. wydał, na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, postanowienie nr 56-V/04. Rzeczonym postanowieniem tut. organ wstrzymał roboty budowlane związane z posadowieniem na działce przy ul. [...] we W. zbiornika wody opadowej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a ponadto nałożył na inwestora przedmiotowych robót – Spółka A - obowiązek zabezpieczenia budowy oraz przedłożenia: ■ czterech egzemplarzy projektu budowlanego w formie dokumentacji powykonawczej z wymaganymi przepisami prawa opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami oraz zaświadczeniami o przynależności do izby zawodowej projektanta i sprawdzającego, ■ oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele * budowlane. W dniu 22 grudnia 2004r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. otrzymał żądane cztery egzemplarze dokumentacji budowlanej powykonawczej wraz z oświadczeniem inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowieniem nr 315-W07 z dnia 21 lutego 2007r. (wydanym w trybie art. 77 § 1 K.p.a.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. uzupełnił własne postanowienie nr 56-W04 z dnia 4 listopada 2004r. o nałożony na inwestora obowiązek przedłożenia zaświadczenia Prezydenta W. o zgodności przedmiotowych robót budowlanych z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w terminie do 31 marca 2007r., przy czym inwestor rzeczonego obowiązku nie wykonał. W dniu 2 marca 2009r. pracownicy tut. organu przeprowadzili dowód z oględzin przedmiotowego obiektu budowlanego, w trakcie których ustalono, iż obiekt ten nadal istnieje i służy do gromadzenia popłuczyn i wód opadowych z terenu przedmiotowej działki. Jego średnica wynosi około 3,5m natomiast wysokość około 4m. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie oraz umożliwieniu stronom postępowania przed wydaniem niniejszej decyzji -stosownie do dyspozycji art. 10 K.p.a. - wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. stwierdził, co następuje. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Od powyższej zasady ustawodawca przewidział jednak wyjątek polegający ma możliwości zalegalizowania rzeczonych robót budowlanych, polegających na samowolnej budowie obiektu budowlanego lub jego części, w przypadku wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, mianowicie w sytuacji, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ponadto nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W przypadku wystąpienia powyższych przesłanek, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych, a w postanowieniu tym, stosownie do art. 48 ust. 3 cytowanej ustawy ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego a także dokumentów, 0 których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 ustawy Prawo budowlane, mianowicie czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniami osób wykonujących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego. Zgodnie z art. 48 ust. 5 ustawy Prawo budowlane przedłożenie w wyznaczonym terminie wyszczególnionych wyżej dokumentów traktuje się jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona, natomiast w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, stosuje się - zgodnie z art. 48 ust. 4 tejże ustawy - art. 48 ust. 1, mianowicie nakazuje się rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. W przypadku zbiornika wód opadowych posadowionego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę na nieruchomości przy ul. [...] we W., zastosowanie ma dyspozycja wynikająca z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, z uwagi na fakt, iż inwestor nie przedkładając żądanego zaświadczenia właściwego organu o zgodności przedmiotowej budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, nie wypełnił obowiązku wynikającego z postanowienia tut. organu nr 56-W04 z dnia 4 listopada 2004r. (uzupełnionego postanowieniem tut. organu nr 315-V/07 z dnia 21 lutego 2007r.), a okoliczność ta niweczy postępowanie legalizacyjne. Wyjaśnić bowiem należy, iż nakaz rozbiórki obiektu budowlanego może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym, że oczywiście legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem a uprawnieniem inwestora (zob.: wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009r. sygn. akt II OSK 1879/07), co przejawia się w tym, że to właśnie inwestor (a uściślając jego działanie lub zaniechanie) decyduje o skuteczności procedury legalizacyjnej. W rozpatrywanym przypadku warunkiem koniecznym do podjęcia dalszych kroków zmierzających do skutecznego zakończenia procedury legalizacji samowoli budowlanej polegającej na posadowieniu zbiornika wody opadowej na nieruchomości przy ul. [...] we W. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, było wypełnienie przez inwestora przedmiotowych robót budowlanych wspomnianego obowiązku, wynikającego z postanowienia tut. organu nr 56-V/04 z dnia 4 listopada 2004r., uzupełnionego postanowieniem tut. organu nr 315-W07 z dnia 21 lutego 2007r. Jego niezrealizowane pociąga za sobą natomiast konieczność zastosowania przez tut. organ dyspozycji, wynikającej z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, który odsyła do art. 48 ust. 1. Reasumując, z uwagi na fakt, iż inwestor nie wypełnił obowiązków nałożonych na niego postanowieniem tut. organu wydanym na podstawie art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane - zasadnym jest nakazanie rozbiórki przedmiotowego zbiornika wody opadowej -stosownie do dyspozycji art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 przywołanej ustawy. Od tej decyzji odwołanie wniosła strona – Spółka A w O., wnosząc o jej uchylenie. Decyzją z dnia [...] października 2009r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy ustalił, co następuje: Zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa co skutkuje koniecznością jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady zawiera art. 29 ww. ustawy, który wylicza w sposób enumeratywny rodzaje budów i robót budowlanych, które nie wymagają pozwolenia na budowę. Unormowanie powyższe uzupełnia art. 30 określający rodzaje robót budowlanych, których prowadzenie wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Realizacja obiektu budowlanego z naruszeniem dyspozycji art. 28 ustawy Prawo budowlane, czyli bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, stanowi samowolę budowlaną sankcjonowaną przepisem art. 48 ustawy Prawo budowlane. PINB działając zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili wydawania postanowienia nr 53-V/04 z dnia 4 listopada 2004r. i uzupełniającego postanowienia nr 314A//07 z dnia 21 lutego 2007r. właściwie nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego w formie dokumentacji powykonawczej z wymaganymi przepisami prawa opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami oraz zaświadczeniami o przynależności do izby zawodowej projektanta i sprawdzającego, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zaświadczenia Prezydenta Wrocławia o zgodności przedmiotowych robót budowlanych z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Nie ulega żadnym wątpliwościom, że dokonać legalizacji przedmiotowego obiektu można dopiero po przedłożeniu przez inwestora ważnej ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją inwestor nie miał jednak możliwości jej przedłożenia przy jednoczesnym wypełnieniu warunków postanowienia nr 56-A//04 z dnia 4 listopada 2004r. (uzupełnionego postanowieniem nr 315-V/07 z dnia 21 lutego 2007r.), którym zażądano od niego ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, bowiem postępowanie w sprawie zostało wszczęte w 2001 roku, a wezwanie do przedłożenia ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, której okres ważności jest ograniczony czasowo (do 31 grudnia 2002r.), nastąpiło w roku 2007. Wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji nie wziął pod uwagę orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007r. sygn. akt P 37/06, w którym stwierdzono niekonstytucyjność przepisu art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo Budowlane w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" i nie wezwał inwestora do przedłożenia ważnej ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, przez co naruszył uprawnienie inwestora co do możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej. W związku z powyższym należy wskazać, iż decyzja PINB dla miasta W. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., którą nakazano rozbiórkę zbiornika wody opadowej, posadowionego na nieruchomości przy ul. [...] we W. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, jest przedwczesna, w konsekwencji czego należało orzec jak w sentencji. Skargę na powyższą decyzję wniosło PPF B we W. zarzucając: 1. naruszenie przepisu art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000, nr 98, poz. 1071, dalej "kpa") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające jest niewystarczające do rozstrzygnięcia sprawy; 2. naruszenie przepisu art. 48 ust 3 pkt 1 prawa budowlanego przez uznanie, iż na organie I instancji spoczywa obowiązek ponownego wezwania do przedstawienia aktualnej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w sytuacji, kiedy inwestor na wezwanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. zawarte w postanowieniu nr 315-V/07 z dnia 21 lutego 2007r. wydanym w toku procedury legalizacyjnej samowoli budowlanej przedstawił decyzję nieważną, tj. taką, która obowiązywała do dnia 31.12.2002r. i nie czynił żadnych starań dla pozyskania, co można uczynić w każdym czasie, nowej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; 3. naruszenie przepisów art. 6-10 kpa poprzez ich błędną wykładnię oraz nie wskazanie jakich konkretnie zasad nie przestrzegał organ I instancji, a jedynie gołosłowne twierdzenie, iż prowadził on postępowanie z naruszeniem fundamentalnych zasad procedury administracyjnej i nie rozpoznał sprawy z obowiązującym porządkiem prawnym; 4. naruszenie art. 7 kpa w poprzez nie uwzględnienie słusznego interesu Skarżącej, promowanie zaskarżoną decyzją inwestora, w sytuacji kiedy jego działalność, będąca bardzo uciążliwa dla sąsiadujących zakładów (farmaceutycznego i piekarniczego) prowadzona jest w znacznej części bez wymaganych prawem pozwoleń; 5. naruszenie art. 35 § 1 kpa poprzez błędne przyjęcie, że na wynik rozstrzygnięcia Organu I instancji miał wpływ fakt, iż organ nie rozpoznał sprawy zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym i prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Na tej podstawie strona wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji: W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając niniejszą sprawę zasadnym jest na wstępie wskazanie, że stosownie do postanowień art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006r., nr 156, poz. 1118 ze zm.) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach art. 29, który wylicza enumeratywnie obiekty i roboty budowlane, których realizacja, co prawda nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, ale nakłada na inwestora obowiązek zgłoszenia zamiaru ich wykonania właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Rozpatrując powyższą skargę w kontekście wskazanych wyżej uregulowań należy uznać, iż zgodnie z przepisem art. 28 Prawa budowlanego istnieje swoiste domniemanie, iż rozpoczęcie robót budowlanych wymaga - co do zasady -legitymowania się przez inwestora ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od powyższej zasady wprowadził ustawodawca w przepisie art. 29 powoływanej ustawy, tworząc katalog zamknięty robót budowlanych niewymagających takiego pozwolenia na budowę. Z kolei w przepisie art. 30 Prawa budowlanego określono w jakich przypadkach wykonywanie robót budowlanych nie wymaga co prawda uzyskania pozwolenia na budowę ale konieczne jest zgłoszenie określonych w tym przepisie robót budowlanych właściwemu organowi. Również wyliczenie owych robót podlegających zgłoszeniu ma charakter zamknięty. Konsekwencje zaś zaniechania uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę określono w art. 48 powyżej ustawy. W ust. 1 tegoż przepisu wskazano bowiem, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub w jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie zaś z ust. 2 powyższego przepisu jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. W postanowieniu tym ustala się nadto wymagania dotyczące zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie wskazanym prawem dokumentów. Przedłożenie dokumentów traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Natomiast zaniechanie w tej kwestii skutkuje podjęciem decyzji w przedmiocie rozbiórki. Z powyższych regulacji normatywnych wynika więc, że ustawodawca stwarza podmiotowi, który nie legitymuje się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę możliwość legalizacji budowy po spełnieniu przewidzianych prawem warunków. Dopuszczalność wszak legalizacji samowolnych robót uzależniono od ich zgodności z przepisami o zagospodarowani przestrzennym oraz od wykazania, że nie naruszają przepisów, w tym przepisów techniczno - budowlanych, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jak nadto wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r. (sygn. akt II OSK 1879/07), podzielonym przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę "z brzmienia przepisów ustawy Prawo budowlane wynika, że ustawodawca zobowiązał organ nadzoru do badania, czy budowa realizowana bez wymaganego pozwolenia jest zgodna z przepisami, w szczególności o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i czy umożliwia doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Tak więc, nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym że oczywiście legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora". Zważyć zatem należy, że z powyższych regulacji normatywnych wynika, że w toku postępowania legalizacyjnego konieczna jest wszechstronna ocena zgodności inwestycji z porządkiem planistycznym na obszarze, na którym została zrealizowana bez stosownego pozwolenia, w szczególności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a przypadku jego braku ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jak nadto wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. (sygn. akt P 37/06) decydujące znaczenie w procesie legalizacji samowoli winno mieć ustalenie, że obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę nie narusza przepisów prawa, normujących kwestie planowania przestrzennego, a możliwość takiej oceny powinna istnieć również po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest to, że inwestor nie legitymuje się decyzją o pozwoleniu na budowę oraz to, że postanowieniem z dnia 21 lutego 2007r. został wezwany do przedstawienia terminie do 31 marca 2007r. zaświadczenia Prezydenta miasta W. o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czego inwestor nie wykonał. Nie do przyjęcia jest jednak stanowisko organu I instancji, iż w rozpoznawanej sprawie zasadnym jest wydanie nakazu rozbiórki z uwagi na fakt, iż inwestor nie zrealizował wszystkich nałożonych w/w postanowieniem na niego obowiązków, a dokładniej nie przedstawił decyzji o lokalizacyjnej . Słusznie bowiem zauważył organ odwoławczy, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, inwestor nie miał możliwości przedłożenia ważnej, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przy jednoczesnym wypełnieniu warunków w/w postanowienia, którym zażądano od niego ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Postępowanie bowiem w sprawie zostało wszczęte w 2001 roku, a wezwanie do przedłożenia ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, której okres ważności jest ograniczony czasowo (do 31 grudnia 2002 r.), nastąpiło w roku 2007. Co więcej, w chwili orzekania organ I instancji winien mieć na względzie powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w którym uznano, iż niezgodne z zasadami konstytucyjnymi jest żądanie w toku postępowania legalizacyjnego decyzji o warunkach zabudowy, która byłaby ostateczna już w dniu wszczęcia tegoż postępowania. Nadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 września 2008 r. (sygn. akt II OSK 300/08), podzielonym przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę "nie może mieć znaczenia termin uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, bo ma ona charakter wyłącznie informacyjny i sama przez się nie kształtuje praw, ani obowiązków inwestora, wynikających wprost z ustaw. Decydujące znaczenie w procesie legalizacji samowoli budowlanej winno mieć ustalenie, że obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę nie narusza przepisów prawa - w tym regulujących kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego". Mając zatem na względzie powyższe poglądy judykatury wskazać należy, iż w toku prowadzonego postępowania legalizacyjnego niezbędnym jest należyte ustalenie okoliczności stanu faktycznego, w tym wszechstronne ustalenie, że samowolnie wybudowany obiekt budowlany nie narusza aktualnych regulacji związanych z planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym. Wbrew zatem twierdzeniom strony skarżącej - przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające jest niewystarczające do podjęcia decyzji w przedmiocie rozbiórki i wymaga ponownego rozpoznania. Organ bowiem I instancji podjął rozstrzygnięcie z błędnym przekonaniem o braku możliwości okazania przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Nie wezwał już jednak inwestora do przedstawienia aktualnej decyzji lokalizacyjnej. Wyjaśnić nadto należy, że nie do przyjęcia jest pogląd, iż nieuzyskanie przez inwestora reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika nowej decyzji lokalizacyjnej wskazuje, iż spółka nie przejawiała woli skorzystania z możliwości legalizacji przeprowadzonych robót. To bowiem na organie spoczywa obowiązek zebrania materiału dowodowego. Zaniechanie w niniejszej sprawie dokładnego wyjaśnienia istnienia czy też nie przesłanek uprawniających do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego oraz brak wezwania inwestora do przedstawienia aktualnej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu stanowiło - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - naruszenie przepisów postępowania, a dokładniej art. 7, 8 i 77 KPA. Celem bowiem tychże regulacji prawnych jest nałożenie na organ administracji publicznej obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez zobligowanie organu prowadzącego postępowanie administracyjne nie tylko do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale również do podjęcia czynności mających na celu zebranie tegoż materiału. W doktrynie podkreśla się, iż uzyskanie pełnego materiału dowodowego, to zebranie dowodów odnoszących się do wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy okoliczności. Nadto nałożony na organy obowiązek przeprowadzenia całego postępowania dowodowego co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. W sytuacji jednak gdy strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 402-405). Wskazać także i należy, że tak przeprowadzone postępowanie naruszało nadto art. 6 KPA, stanowiący, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co obejmuje ustalenie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego mających zastosowanie przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Postępowanie administracyjne jest więc zorganizowanym procesem stosowania prawa, który obejmuje: ustalenie jaka norma obowiązuje w znaczeniu dostatecznie określonym dla potrzeb podjęcia rozstrzygnięcia, uznanie za udowodniony fakt na podstawie określonych materiałów i przyjętej teorii dowodów, subsumcję faktu uznanego za udowodniony, pod stosowaną normę prawną, ustalenie następstw prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie zastosowanej normy prawnej (por. B. Adamiak, J. Borkowski...op. cit, s. 56). W rozpoznawanej sprawie zaniechanie należytego ustalenia okoliczności stanu faktycznego skutkowało nienależytym zastosowaniem norm prawa materialnego. Orzeczona decyzja nakazująca rozbiórkę została podjęta przedwcześnie i sprzecznie tak z wymogami prawidłowego postępowania jak i niewłaściwą wykładnią postanowień Prawa budowlanego. Wobec tego zasadnym jest oddalenie niniejszej skargi, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji uchylającej rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia. Odnosząc się z kolei do zarzutów zawartych w skardze, a dotyczących uciążliwości związanych z działalnością betoniarni, zaniechaniem jej modernizacji oraz uznaniem jej szkodliwości dla środowiska, wskazać należy, iż skarżąca spółka, będzie mogła powyższe argumenty powołać w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w którym ponownie zostanie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające. Rozpoznając ponownie sprawę organ nadzoru stopnia powiatowego powinien przeprowadzić postępowanie legalizacyjne w oparciu o przepis z art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, a nadto mając na względzie treść cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. oraz wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Wobec powyższego i kierując się dyspozycją z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak sentencji. H.B. 30.04.2010r.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło