II SA/Wr 724/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 marca 2015 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości B. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 257 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta O. przeniósł na rzecz M. Sp. z o.o. decyzję Starosty O. z dnia [...] r. Nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą B. Sp. z o.o. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego TYP JL-1 wraz z wewnętrzną linią zasilania elektroenergetycznego na działce nr 19/19, AM-24, obręb J., gmina J.-L.. Decyzja ta została doręczona Spółce B. w dniu 28 kwietnia 2014 r. oraz pełnomocnikowi Spółki M. w dniu 22 kwietnia 2014 r.. Od powyższej decyzji odwołanie, pismem z dnia 23 maja 2014 r., wniósł T.Z., Syndyk masy upadłości B. Sp. z o.o., wskazując m.in., że jeżeli została ogłoszona upadłość obejmująca likwidację majątku upadłego postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Odwołujący wskazał również, że zaskarżona decyzja została mu doręczona w dniu 12 maja 2014 r.. Do odwołania tego dołączono kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla W.-F. z dnia 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt [...]. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewoda D. wydał na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", postanowienie z dnia [...] r. Nr [...], którym stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył art. 129 ust. 2 i art. 134 kpa oraz wskazał, że kwestionowana w odwołaniu decyzja została doręczona pełnomocnikowi M. Sp. z o.o. w dniu 22 kwietnia 2014 r., a B. sp. z o.o. w dniu 28 kwietnia 2014 r.. Podnosząc, że postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W.-F. ogłosił upadłość B. sp. z o.o. obejmującą likwidację majątku dłużnika i wyznaczył syndyka masy upadłości w osobie T.Z., które to postanowienie zostało obwieszczone w dniu 22 kwietnia 2014 r. w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr [...], Wojewoda przywołał art. 52, art. 60¹ oraz art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.) i wywiódł, że postępowanie zakończone decyzją Starosty O. z dnia [...] r. Nr [...] (a więc wydaną po ogłoszeniu upadłości B. Sp. z o.o.) powinno być prowadzone dalej między tymi samymi stronami, jednak spółka B. Sp. z o.o. jako upadły powinna zostać oznaczona "B. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej", a pisma do niej kierowane powinny być doręczane na adres Syndyka masy upadłości – T.Z.. Zgodnie bowiem z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Tymczasem decyzja Starosty O. Nr [...] została dostarczona w dniu 28 kwietnia 2014 r. na adres spółki B. Sp. z o.o. sprzed ogłoszenia upadłości. W związku z czym zakwestionowana decyzja Starosty O. nie została skutecznie doręczona B. Sp. z o.o.. Wojewoda wskazał dalej, że w sytuacji, w której podmiot pominięty w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a posiadający przymiot strony, dowiedział się o decyzji przysługuje mu prawo do wniesienia od niej odwołania. Ustawodawca nie określił terminu jaki przysługuje "pominiętej" stronie na wniesienie odwołania. Z orzeczeń sądów wynika jednak jednoznacznie, że stronie, która nie brała udziału w postępowaniu, przysługuje prawo do wniesienia odwołania wówczas, gdy podmiot, któremu organ nie doręczył ani nie ogłosił decyzji, wnosi odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania rozpoczyna się w pierwszym dniu, w którym odwołanie może wnieść strona, której doręczono decyzję jako pierwszej, a kończy w ostatnim dniu terminu na wniesienie dla strony, której decyzję doręczono jako ostatniej. Decyzja Starosty O. Nr [...] została prawidłowo doręczona tylko jednej stronie postępowania – M. Sp. z o.o. reprezentowanej przez K.G.-K. w dniu 22 kwietnia 2014 r.. W związku z tym termin do wniesienia odwołania dla strony, której decyzja nie została doręczona, upłynął dnia 6 maja 2014 r.. Odwołanie Syndyka masy upadłości B. Sp. z o.o. zostało wniesione dnia 26 maja 2014 r., a zatem z uchybieniem terminu. Na marginesie organ wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. A zatem pominięcie Syndyka masy upadłości B. Sp. z o.o. w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty O. Nr [...] mogłoby stanowić podstawę do weryfikacji decyzji w trybie nadzwyczajnym. Inicjatywa wszczęcia takie postępowania leży jednak po stronie podmiotu pominiętego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego we Wrocławiu na powyższe postanowienie wniósł Syndyka masy upadłości B. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, zarzucając temu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 129 § 2 w zw. z art. 28 i 40 § 1 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że odwołanie skarżącego od decyzji Starosty O. z dnia [...] r. Nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu, a skarżący został uznany przez organ za stronę "pominiętą", podczas gdy skarżący bezsprzecznie był i jest stroną toczącego się postępowania, a odwołanie zostało wniesione przez niego w ustawowym terminie 14 dni, licząc od dnia doręczenia skarżącemu decyzji w dniu 12 maja 2014 r.; b) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienia kwestii doręczenia skarżącemu decyzji Starosty O. z dnia [...] r. Nr [...], podczas gdy organ po dokonaniu analizy materiału winien był wziąć pod uwagę bezsprzeczny fakt doręczenia skarżącemu decyzji Starosty O. w dniu 12 maja 2014 r.; c) art. 8 k.p.a. polegające na prowadzeniu przez organ administracji publicznej postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników, podczas gdy organ winien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i wziąć pod uwagę fakt doręczenia skarżącemu decyzji Starosty O. z dnia [...] r. Nr [...], a nie negować zaistniałe zdarzenie i twierdzić, że doręczenie skarżącemu tej decyzji w ogóle nie miało miejsca. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zostało ponadto podniesione, że w piśmie z dnia 8 lipca 2014 r. skarżący udzielił szczegółowych wyjaśnień, ponownie podnosząc fakt otrzymania decyzji Starosty O. w dniu 12 maja 2014 r. za pośrednictwem InPost w S.. Potwierdza to fakt, że od decyzji Starosty O. skarżący wniósł odwołanie w przewidzianym ustawowo terminie. W związku z powyższym pozbawione jest jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego oraz niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym potraktowanie skarżącego przez organ w zaskarżonym postanowieniu jak "stronę pominiętą" oraz stwierdzenie uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania, bowiem termin do jego wniesienia upłynął w dniu 6 maja 2014 r., tj. w terminie przewidzianym dla wniesienia odwołania przez spółkę M. Sp. z o.o.. Dalej skarżący stwierdził, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., że w treści zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że w aktach sprawy znajdują się zwrotne poświadczenia odbioru decyzji Starosty O. przez B. Sp. z o.o. (na adres: ul. [...], [...] S.) w dniu 28 kwietnia 2014 r., jednak nie wynika z niej jednak kto w dniu 28 kwietnia 2014 r. odebrał w siedzibie Spółki tą decyzję, ani też czy był osobą do tego upoważnioną. Jednak fakt doręczenia skarżącemu przez InPost w S. w dniu 12 maja 2014 r. w przesyłce służbowej decyzji Starosty O. wraz z pozostałymi decyzjami Starosty O. również wydanymi w dniu [...] r., dowodzi, że najprawdopodobniej decyzja ta została przekierowana. Organ mimo podjętych przez niego prób wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, nie złożył nawet reklamacji pocztowej, zaś ewentualne wątpliwości pominął, przyjmując błędnie i niezgodne z rzeczywistym stanem, że skarżącemu decyzja Starosty O. nie została doręczona, podczas gdy w istocie skarżący przedmiotową decyzję otrzymał. Przy czym organ nie potrafił w sposób logiczny wyjaśnić w jaki sposób Syndyk miał zapoznać się z decyzją skoro ta nie została mu doręczona. Sposób prowadzenia przez organ postępowania nie budzi zaufania jego uczestników, a zatem narusza art. 8 k.p.a.. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem podlegała uwzględnieniu. Przedmiotem tej sprawy jest to, czy Syndyk masy upadłości B. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej złożył odwołanie od decyzji Starosty O. z dnia [...] r. Nr [...] w terminie. Przepis art. 129 § 2 k.p.a. stanowi, iż odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. W myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wedle art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Po myśli art. 40 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi (§ 1). Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika (§ 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.), jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu (ust. 1). Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2). Przepis art. 52 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze stanowi, że data wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości jest datą upadłości. W przypadku wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości po ponownym rozpoznaniu sprawy w następstwie uchylenia postanowienia przez sąd drugiej instancji za datę upadłości uważa się datę wydania pierwszego postanowienia o ogłoszeniu upadłości. W myśl art. 60¹ ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze po ogłoszeniu upadłości przedsiębiorca występuje w obrocie pod dotychczasową firmą z dodaniem oznaczenia "w upadłości likwidacyjnej" albo "w upadłości układowej". Mając na uwadze treść przytoczonych wyżej unormowań ustawowych należy dojść do wniosku, że w rozpatrywanej sprawie Wojewoda słusznie stwierdził, że decyzja Starosty O. z dnia [...] r. nie została skutecznie doręczona spółce B., gdyż decyzję tę należało doręczyć syndykowi. Nie negując stanowiska organu II instancji, że w sytuacji, w której podmiot pominięty w postępowaniu pierwszoinstancyjnym posiadający przymiot strony dowiedział się o decyzji, przysługuje mu prawo do wniesienia od niej odwołania, jednak stronie, która nie brała udziału w postępowaniu, przysługuje prawo do wniesienia odwołania wówczas, gdy podmiot, któremu organ nie doręczył ani nie ogłosił decyzji, wnosi odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono, podkreślić trzeba, że w niniejszej sprawie spółka B. uczestniczyła w przedmiotowym postępowaniu, a jedynie nieprawidłowo doręczono jej decyzję. W rozpatrywanej sprawie nie jest bowiem tak, że syndyk był stroną pominiętą w postępowaniu, gdyż stroną była spółka B., a syndyk jest jedynie podmiotem, któremu należało doręczyć decyzję. Zauważyć wypada, że Sąd Rejonowy dla W.-F. ogłosił upadłość B. sp. z o.o. obejmującą likwidację majątku dłużnika i wyznaczył syndyka masy upadłości w osobie T.Z. postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2014 r., a przedmiotowa decyzja została podjęta w dniu 16 kwietnia 2014 r. Art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ma zastosowanie w sytuacji, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, nie zaś wówczas, gdy w postępowaniu tym strona brała udział, lecz nie doręczono jej prawidłowo decyzji. W niniejszej sprawie nie zachodzą więc okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., lecz sytuacja, w której w postępowaniu uczestniczyły dwie strony, a decyzję kończącą postępowanie prawidłowo doręczono jedynie jednej z nich. Obowiązkiem organu było zatem prawidłowe doręczenie decyzji również drugiej ze stron uczestniczących w postępowaniu. Termin do wniesienia odwołania przez stronę, której nie doręczono prawidłowo decyzji rozpoczyna swój bieg od daty prawidłowego doręczenia jej decyzji, bowiem nieprawidłowe doręczenie nie wywołało żadnych skutków prawnych. Jeżeli jednak podmiot uprawniony do złożenia odwołania złożył ten środek zaskarżenia przed prawidłowym doręczeniem mu przedmiotowej decyzji, to – jak w szczególności trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 22 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 84/13 (LEX nr 1299604) – trudno kwalifikować uchybienie polegające na braku prawidłowego doręczenia wydanej decyzji jako przyczynę do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania (czy też – jak w niniejszej sprawie uczyniono – jako uchybienie terminu do wniesienia odwołania) w sytuacji, gdy konsekwencje owej nieprawidłowości zostały zniwelowane, gdyż mimo nieprawidłowości w doręczeniu decyzji, wniesiono od niej odwołanie. W takiej sytuacji, brak jest podstaw do przyjęcia, iż złożone przez uprawniony podmiot odwołanie jest przedwczesne. Zauważyć wypada, że przyjęcie, że nieprawidłowe doręczenie decyzji jednej ze stron eliminowałoby tę stronę z postępowania zakończonego tą decyzją, mogłoby prowadzić do poważnych nieprawidłowości i niemożliwych do zaakceptowania skutków. W taki bowiem sposób w sprawach, w których pomiędzy stronami zachodziłby konflikt, prawidłowe doręczenie decyzji tylko jednej ze stron – zadowolonej z rozstrzygnięcia – i brak prawidłowego doręczenia tejże decyzji stronie z niej niezadowolonej – powodowałoby, że sporna decyzja stałaby się ostateczna, a strona z niej niezadowolona mogłaby ją kwestionować jedynie w trybie nadzwyczajnym – wznowienia postępowania. Taki sposób prowadzenia postępowania administracyjnego godzi w podstawowe zasady obowiązujące w tym postępowaniu, to jest w zasadę praworządności (art. 6 i 7 k.p.a.) oraz w zasadę pogłębiania zaufania jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżone postanowienie zostało podjęte z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem także art. 129 § 2, art. 134, art. 30 § 4 i art. 40 § 1 k.p.a. w związku z art. 144 ust. 1 i 2, art. 52 i art. 60¹ ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze. Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.