II SA/Wr 729/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.K. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia [...] r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę przyłącza gazowego wraz z wewnętrzną instalacją gazową postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy odmówił skarżącej stronie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu referendarz wyjaśnił, iż skarżący w uzasadnieniu swojego żądania wskazał, że nie posiada oszczędności złotówkowych i dewizowych, akcji i obligacji. Ze złożonego zaś oświadczenia wnioskodawcy o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wspólne gospodarstwo prowadzi z żoną, z którą pozostaje w separacji, i jest właścicielem nieukończonego pawilonu o powierzchni 88,80 m². W toku postepowania referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku przez przedłożenie w terminie siedmiu dni dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Na niniejsze wezwanie skarżący nie zareagował. Natomiast w treści pisma procesowego z dnia 22 stycznia 2018 r. oświadczył, że przedstawia do akt wyciąg z jedynego swojego rachunku bankowego. Nadmienił, że nie może przesłać kserokopii zeznania podatkowego za rok 2016 z załącznikami, gdyż stanowi ono tajemnice skarbową i nie korzysta z pomocy społecznej. Z przedłożonego wyciągu rachunku bankowego skarżącego wynika, że w październiku, listopadzie i grudniu 2017 r. jedyną operacją przeprowadzaną na tym rachunku było jego obciążenie z tytułu prowizji za obsługę rachunku. Oceniając zasadność niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad, referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Złożone przez stronę skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oraz wyciąg z rachunku bankowego nie zawierają bowiem dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku skarżący ograniczył się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o braku dochodów na ponoszenie jakichkolwiek kosztów postępowania. Uchylił się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu. Szczególne znaczenie miało przedłożenie dokumentów, z których wynikałyby informacje o dochodach wnioskodawcy w dłuższym okresie czasu oraz o aktualnym źródle jego utrzymania. W tym stanie rzeczy uzasadnione jest – zdaniem referendarza - stwierdzenie, że na obecnym etapie po-stępowania strona skarżąca nie wykazała podstaw do przyznania prawa pomocy. Od zapadłego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw wywodząc, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi realizację prawa do sądu. Nadto powtórzył, że w chwili obecnej nie posiada oszczędności złotówkowych i dewizowych, akcji i obligacji, które pozwoliłyby mu na uiszczenie wpisu oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nadmienił też, iż to "z winy tut. Sądu – od 1997 roku do chwili obecnej, tj. 21 lat" prowadzi ponad 50 spraw sądowoadministracyjnych dotyczących nielegalnego wybudowania spornego pawilonu handlowego. Na sprawy te wydał wszystkie posiadane oszczędności, a także stracił zdrowie i "być może straci życie". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 art. 245 p.p.s.a.). Przepisy art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę przywołane uregulowania, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku wnioskodawca nie wskazał udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożył także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. W realiach niniejszej sprawy, podniesione przez wnioskodawcę okoliczności, na których oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy zostały w istocie jedynie zasygnalizowane, ale nie wykazane, czyli dowiedzione, udokumentowane, udowodnione (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 189/11, Lex 948866). Tymczasem aby Sąd mógł uwzględnić wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca musi dowieść, że jego stan majątkowy nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych, co oczywiście nieodzownie wiąże się z obowiązkiem należytego uzasadnienia i uprawdopodobnienia okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uwzględniając powyższe należało uznać za prawidłowe postanowienie referendarza sądowego i na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. utrzymać je w mocy. Stąd orzeczono jak w sentencji.