II SA/Wr 731/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Władysław Kulon po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. N. w przedmiocie wezwania do dobrowolnego dokonania zapłaty należności postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 29 listopada 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęło oświadczenie skarżącego – Z. N. o jego stanie rodzinnym, majątkowym, dochodach i źródłach utrzymania, w którym wskazał, że w wyniku spadku uzyskał ½ udziału w prawie własności mieszkania o pow. 105 m², jest beneficjentem spadku w obligacjach o wartości 15.000, otrzymuje rentę inwalidzką w kwocie 710 zł oraz prowadzi "[...]". W związku z powyższym, pismem z dnia 16 grudnia 2013 r., doręczonym w dniu 23 grudnia 2013 r., referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwał skarżącego o sprecyzowanie żądania, a w przypadku, gdy jego intencją jest przyznanie prawa pomocy pouczył o trybie składnia w tym przedmiocie wniosku. Jednocześnie przesyłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w celu jego wypełnienia, podpisania i złożenia w terminie 7 dni wskazując przy tym jakie dokumenty należy do niego załączyć. Ponadto, pouczył Z.N., że ubiegając się o przyznanie prawa pomocy powinien sprecyzować i udokumentować dane dotyczące aktualnej wysokości uzyskiwanego dochodu oraz miesięcznych niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu. W dniu 27 grudnia 2013 r. skarżący złożył wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy podając, że żąda przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W jego treści powtórzył twierdzenia zawarte uprzednio w przedłożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym, dochodach i źródłach utrzymania. Ponadto, poinformował, że prowadzi punkt schroniskowy dla psów i kotów, ponosi koszty leczenia siebie i ww. inwentarza oraz osiąga niskie zyski z prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazał także, że aktualna wartość posiadanych przez niego obligacji wynosi 1.800 zł. Z załączonych dokumentów wynika, że skarżący objął udział w składnikach majątkowych należących do spadku po swoich rodzicach i bracie. Do wniosku dołączono dowody wypłaty z rachunku bankowego kwoty 710 zł z dnia 5 listopada 2013 r. i kwoty 810 zł z dnia 4 grudnia 2013 r., jak też obliczenie podatku przez organ rentowy za rok 2012. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2014 r., doręczonym stronie w dniu 22 stycznia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W przewidzianym prawem terminie skarżący złożył skutecznie sprzeciw w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. W jego treści ponownie wskazał na swoją trudną sytuację finansową. Podał, że przyznaną mu rentę inwalidzką otrzymują osoby, które są niezdolne do pracy oraz zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, jak również nie mogą być posiadaczami nieruchomości i ruchomości. Wyjaśnił także, że w styczniu 2014 r. poniósł znaczne -jak na swoje możliwości - wydatki na gaśnicę i telefon komórkowy w kwocie 40 i 65 zł. Przesłał również dowód potwierdzenia uiszczonej w dniu 27 stycznia 2014 r., opłaty sądowej w kwocie 100 zł., a także dowód wypłaty w dniu 4 października 2013 r. z rachunku bankowego kwoty 710 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a. (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe regulacje Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z postanowieniami art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów postępowania. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Odnosząc się do wniosku Z. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku strona nie wskazała udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożyła także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. W realiach niniejszej sprawy, podniesione przez wnioskodawcę okoliczności, na których oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy zostały w istocie jedynie zasygnalizowane, ale nie wykazane, czyli, dowiedzione, udokumentowane, udowodnione (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 189/11, Lex 948866). Wnioskodawca przede wszystkim nie przedłożył wyciągu z rachunku bankowego, który przedstawiałby jego aktualną sytuację finansową, a jedynie ograniczył się tylko do załączenia pojedynczych dowodów wypłat, jakie miały miejsce w październiku, listopadzie i grudniu 2013 r. Nie wskazał także jaki osiąga dochód z tytułu prowadzonej działalności ("[...]"), poprzestając jedynie na przedłożeniu obliczenia podatku przez organ rentowy za rok 2012. Nie wyjaśnił również czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej. Nie wyjaśnił także precyzyjnie jakiej ostatecznie wartości i rodzaju są obligacje, które uzyskał w wyniku spadkobrania (we wstępnym wniosku wskazywał, że ok. 15.000 zł, a we wniosku złożonym na urzędowym formularzu - 1.800 zł). Wreszcie podkreślić należy, że wnioskodawca nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków, w tym również tych związanych z utrzymaniem posiadanego przez niego inwentarza. Ponadto należy nadmienić, że skarżący w dniu 27 stycznia 2014 r. uiścił opłatę sądową w kwocie 100 zł., co też poddaje pod wątpliwość podnoszone przez niego twierdzenia w zakresie braku możliwości uiszczenia kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący zaniechanie udokumentowania sytuacji finansowej i majątkowej uniemożliwia Sądowi weryfikację twierdzeń skarżącego podnoszonych w złożonym oświadczeniu i wniosku o przyznanie prawa pomocy, a ponadto wskazuje, że wnioskodawca nie dopełnił obowiązku współdziałania z sądem administracyjnym, czego następstwem była niemożność ustalenia stanu faktycznego sprawy wpadkowej. Tym samym strona niejako sama zrezygnowała z umożliwienia Sądowi rzetelnej oceny swojej sytuacji majątkowej. Tymczasem zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w sposób niebudzący wątpliwości zostanie wykazane przez stronę, że jej sytuacja życiowa uzasadnia odstąpienie od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Sąd nie może w tym względzie opierać się wyłącznie na twierdzeniach strony, nie popartych żadnymi dokumentami źródłowymi, tym bardziej, że przepis art. 255 p.p.s.a. umożliwia sądowi nałożenie na stronę obowiązku udzielenia szczegółowych wyjaśnień co do jej sytuacji materialnej i życiowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FPP 1/13, LEX nr 1361212). W związku z tym przyjąć należy, że przesłanki uzasadniające przyznanie prawo pomocy w zakresie całkowitym nie zostały przez skarżącego wykazane, co tez nie pozwalało na uwzględnienie niniejszego wniosku. Mając zatem powyższe na względzie, stosownie do postanowień art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji postanowienia.