II SA/Wr 755/15

WyrokWSA we Wrocławiu2016-01-21

Skład orzekający: Halina Kremis, Władysław Kulon, Andrzej Wawrzyniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy postanowienie odmawiające dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym, mimo że organ pierwszej instancji oparł odmowę na braku interesu społecznego, a organ odwoławczy na braku celu statutowego, nie odnosząc się do argumentacji strony?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło zasady postępowania administracyjnego, utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, opierając się na odmiennej przesłance (brak celu statutowego) niż organ pierwszej instancji (brak interesu społecznego) i nie odnosząc się do argumentacji strony w zażaleniu. Brak należytej staranności i właściwej relacji między uzasadnieniami organów obu instancji dyskwalifikuje zaskarżone postanowienie.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie "A." złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wójt Gminy odmówił dopuszczenia, uznając brak interesu społecznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta, wskazując na ogólność celów statutowych Stowarzyszenia. Stowarzyszenie zaskarżyło postanowienie SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i Konstytucji.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i zasądzono zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon (sprawozdawca) Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "A." na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wywiedzionej przez Stowarzyszenie "A." z siedzibą w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., (dalej – SKO) z dnia [...] r., nr [...]. Wskazanym postanowieniem SKO w W. przyjmując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U z 2013 r., poz. 267 - dalej k.p.a.), utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy W. z dnia [...] r., nr [...] odmawiające dopuszczenia Stowarzyszenia "A." z siedzibą w W. do udziału postępowaniu w sprawie wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego dla zadania inwestycyjnego pod nazwą "Budowa wodociągu tranzytowego [...], część etap IV w Z., gmina W." przewidzianym do realizacji na części działki nr 92 w obrębie wsi Z.. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że stan faktyczny i prawny sprawy, w której zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie kształtuje się następująco. Wnioskiem z dnia 18 maja 2015 r. (data wpływu do organu 21 maja 2015 r.) B. Sp. z o.o. w D. wystąpiła do Wójta Gminy W. o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie wodociągu tranzytowego [...]. Wójt Gminy W. zawiadomieniem z dnia 11 czerwca 2015 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie zainicjowanej wyżej wskazanym wnioskiem. Jednocześnie odnośnie wszczęcia przedmiotowego postępowania zostało sporządzone stosowne obwieszczenie, które jak wynika z pisma z dnia 1 lipca 2015 r., o znaku [...] zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w Ś. oraz na tablicy ogłoszeń we wsi L. w dniach 16 - 30 czerwca 2015 r. W dniu 17 czerwca 2015 r. do Urzędu Gminy w W. wpłynął wniosek Stowarzyszenia "A." opatrzony datą 17 czerwca 2015 r. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony. Na uzasadnienie wniosku podano, że Stowarzyszenie jest organizacją społeczną mającą na celu podejmowanie działań w zakresie ochrony środowiska naturalnego i właściwego jego użytkowania, a także czuwanie nad przestrzeganiem przepisów prawa. Nadto zdaniem wnioskodawcy interes społeczny przemawiający za uczestnictwem Stowarzyszenia w postępowaniu wyraża się w tym, że działa ono na rzecz ochrony przyrody i krajobrazu, zaś inwestycja ma być zlokalizowana w sąsiedztwie Obszaru Natura 2000 - [...]. Rozpoznając powyższy wniosek Wójt Gminy W. w dniu [...] r. wydał postanowienie nr [...], którym na podstawie art. 123 § 1 oraz art. 31 § 2 k.p.a. odmówił dopuszczenia organizacji społecznej - Stowarzyszenia "A." do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony w sprawie wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego dla zadnia inwestycyjnego pn: "Budowa wodociągu tranzytowego [...], część Etap IV w Z., gmina W." przewidzianego do realizacji na części działki nr 92 w obrębie wsi Z., gmina W.. W postanowieniu organ I instancji podał w szczególności, że uzasadnienie wniosku Stowarzyszenia jest zbyt lapidarne i nie wypełnia normy prawnej zawartej w art. 31 § 1 k.p.a., gdyż udział organizacji społecznej musi być poparty celami statutowymi tej organizacji oraz interesem społecznym. Zgodnie z tą normą obie przesłanki muszą występować łącznie. Wobec braku definicji interesu społecznego ocena w tym zakresie dokonywana jest przez organ orzekający. Stowarzyszenie we wniosku wskazało na oddziaływanie planowanej inwestycji w sposób trwały na walory przyrodnicze oraz krajobrazowe tego obszaru oraz stanowi zagrożenie życia i zdrowia ludzi oraz mienia o znacznych rozmiarach (posadowione budynki mieszkalne na wskazanej magistrali, brak stref ochronnych zniszczona morfologia gleby) a także, obecne posadowienie Stacji Uzdatniania Wody L. jako budowli stanowiącej całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami m.in. sieć uzbrojenia terenu powoduje, że zbiornik retencyjny jakim jest jezioro B. nie spełnia w chwili obecnej żadnych norm retencyjności. Wójt Gminy W. odnosząc się do wskazanych przez Stowarzyszenie celów statutowych tj. działania na rzecz ochrony przyrody, działań zwianych z budownictwem i planowaniem przestrzennym uznał, że dopuszczenie do udziału w postępowaniu uniemożliwia brak uzasadnienia naruszenia interesu społecznego. Z twierdzeń wnioskodawcy wynika, że magistrala sieci wodociągowej, której część jest przedmiotem postępowania Wójta Gminy W. w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego narusza interes społeczny poprzez to, że przebiega po terenach, gdzie zlokalizowane są budynki mieszkalne, co zagraża życiu i zdrowiu ludzi. Natomiast przedmiotem postępowania jest część magistrali zlokalizowana w pasie drogi powiatowej nr [...], czyli nie przebiega przez prywatne tereny. Oceniając argumentację wniosku uznano, że naruszany jest interes prywatny właścicieli tych nieruchomości, a nie interes społeczny. W treści uzasadnienia postanowienia podano również, iż Spółka B. przed złożeniem wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego wystąpiła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedmiotowego przedsięwzięcia zaś Wójt Gminy Ś. decyzją z dnia [...] r., nr [...] stwierdził brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko pomimo tego, ze inwestycja przewidziana jest jako mogąca potencjalnie zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2010 r., nr 213 poz. 1397 ze zm.). Następnie odwołano się do opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. wskazującej, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko, w oparciu o co uznano, iż argumentacja Stowarzyszenia jest sprzeczna z rozstrzygnięciem prawomocnej decyzji Wójta Gminy Ś.. Ponadto stwierdzono, że wobec braku dowodów o negatywnym wpływie budowy wodociągu na środowisko zarzuty Stowarzyszenia są nieprawdziwe. W złożonym zażaleniu Stowarzyszenie "A." wskazując na naruszenie przepisów procedury administracyjnej, Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz dyrektyw Rady Wspólnoty Europejskiej wniosło o uchylenie postanowienia. W szerokiej argumentacji zamieszczonej w środku odwoławczym zakwestionowano możliwość oceny uprawnień Stowarzyszenia do udziału w postepowaniu z zastosowaniem argumentacji związanej z decyzją z dnia [...], ponieważ decyzja ta nie jest ostateczna i zostało złożone od niej odwołanie. Dodatkowo wskazano nieprawidłowości istniejące zdaniem Stowarzyszenia w tej decyzji, a nawet opisano okoliczności złożenia ,,nieprawdziwego oświadczenia". Twierdzenia autora zażalenia związane były również z okolicznościami dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na gruncie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz celami statutowymi tej organizacji, które w niniejszej sprawie uzasadniają pozytywne dla Stowarzyszenia rozpoznanie wniosku. Z kolei sama inwestycja została szczegółowo scharakteryzowana poprzez jej opisanie z uwzględnieniem usytuowania obiektu w odpowiednich odległościach z punktu widzenia zasad bezpieczeństwa dla zdrowia i życia ludzi. W tym kontekście zamieszczono twierdzenia związane z wykazaniem przez Stowarzyszenie działania w ochronie interesu społecznego, który ma wynikać z działania w porozumieniu ze społecznością lokalną. Stowarzyszenie wskazało również w zażaleniu na pozostające w dyspozycji organu opracowania związane z zagrożeniami toksykologicznymi, a także posiadaniem przezeń materiału dowodowego dowodzącego naruszenia interesu społecznego. Z wielowątkowej treści zażalenia odwołującego się do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Konwencji w Aarhus wywiedziono uniemożliwienie Stowarzyszeniu wniesienie uwag i dowodów istotnych w postępowaniu. SKO w W. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Po przedstawieniu treści wniosku o dopuszczenie Stowarzyszenia "A." do udziału w postępowaniu oraz istotnych elementów rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego organ II instancji zwrócił uwagę na regulacje wynikające z art. 31 § 1 k.p.a., dotyczące dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu oraz art. 5 § 2 pkt. 2 k.p.a. Na tle wskazanych normatywów podkreślony został wymóg zaistnienia przesłanek umożliwiających dopuszczenie do udziału w postępowaniu w postaci istnienia statutowego celu działalności organizacji i interesu społecznego. Kolegium uznało, że organizacja społeczna, żądając dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby powinna wykazać istnienie związku pomiędzy swoimi celami statutowymi a materialnoprawnym przedmiotem sprawy, pomiędzy którymi musi istnieć prawny związek w tym znaczeniu, że cele statutowe mogą mieć wpływ na sposób załatwienia sprawy, w szczególności na treść rozstrzygnięcia sprawy. Uznając, że postanowienie organu I instancji odpowiada prawu wskazano na cele zawarte w statucie Stowarzyszenia i wyrażono pogląd, iż nie uzasadniają one dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przedmiotowego zadania inwestycyjnego. Argumentując zajęte stanowisko organ odwoławczy odwołał się do regulacji zawartych w art. 50 ust. 1, art. 53 ust. 3 i art. 54 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2012 r., poz. 647) dotyczących lokalizacji inwestycji celu publicznego. W świetle przywołanych przepisów uznano, że określają one związek celów statutowych organizacji społecznej z przedmiotem postępowania administracyjnego, natomiast w rozpoznawanej sprawie cele statutowe Stowarzyszenia nie pozwalają na wykazanie tego związku. Zapisy statutu określono jako bardzo ogólne, gdyż podejmowanie działań w zakresie ochrony środowiska naturalnego i właściwego jego użytkowania, czuwanie nad przestrzeganiem przepisów prawa i prowadzenie działań obejmujących planowanie przestrzenne i budownictwo, na które to przesłanki powołuje się Stowarzyszenie "A.", nie mogą uzasadniać dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym, którego istotą jest określenie min. warunków i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikających z przepisów odrębnych. Jako niedopuszczalne wskazało SKO przekształcenie postępowania w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego w postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Oceniając zaistnienie w sprawie drugiej ustawowej przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w postaci zgodności żądania z interesem społecznym zaprezentowano pogląd, iż udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć partykularnym interesom organizacji lecz musi odpowiadać racjonalnej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych, a udział organizacji społecznej w postępowaniu dotyczącym innej osoby nie może naruszać sfery jej prywatności. Sama realizacja inwestycji oceniona została jako realizowana w szeroko pojętym interesie społecznym, natomiast jako przesłankę odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu podano brak celu statutowego. Na koniec w uzasadnieniu postanowienia drugoinstancyjnego, odwołując się do zarzutu zażalenia dotyczącego naruszania interesu prywatnego, wykluczono taką możliwość ze względu na fakt, że planowana inwestycji ma być realizowana w pasie drogowym. Jako nie leżące w szeroko rozumianym interesie społecznym uznano torpedowanie istotnego dla społeczności lokalnej postępowania, zaś jako znany Kolegium z urzędu określony został spór niektórych członków Stowarzyszenia z Gminą W. dotyczący inwestycji wodociągowej. W tym zakresie w wątpliwość poddano złożenie wniosku jako podyktowanego interesem społecznym. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez Stowarzyszenie "A." na powyższe postanowienie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz dopuszczenie dowodów z akt sądowoadministracyjnych w sprawach o sygn. akt II SA/Wr 456/15 i II SA/Wr 457/15. Na uzasadnienie skargi, podobnie jak miało to miejsce w zażaleniu, podniesiono zarzut naruszenia przepisów procedury administracyjnej, Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, dyrektyw Rady Wspólnoty Europejskiej i Konwencji z Aarhus. Nie godząc się ze stanowiskiem organów Stowarzyszenie przedstawiło szeroką argumentację zmierzającą do wykazania działania w interesie społecznym. W uzasadnieniu skargi zamieszczone zostały twierdzenia uzasadniające uznanie inwestycji za zagrażającą środowisku. W istocie treść samej skargi sprowadza się do przedstawienia poszczególnych etapów zamierzenia i podania w oparciu o opracowania, testy a nawet charakterystykę poszczególnych związków chemicznych, negatywnych wpływów inwestycji na środowisko i zdrowie. Skarżące Stowarzyszenie zanegowało działanie w interesie własnym twierdząc, że działa dla ogółu społeczeństwa gmin Ś. i D., czego ma dowodzić zaskarżenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedmiotowej inwestycji. W odpowiedzi na skargę SKO w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu z jednoczesnym uznaniem zarzutów skargi za nietrafne i niezasługujące na uwzględnienie. Uczestnik postępowania B. Sp. z o.o. z siedzibą w D. w piśmie procesowym z dnia 23 grudnia 2015 r. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu stanowiska wskazano na bezzasadność skargi i brak wpływu inwestycji na nieruchomość skarżącego. Na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. Sąd postanowił dopuścić wnioskowany dowód z akt sądowoadministracyjnych o sygn. II SA/Wr 456/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270), zwanej dalej jako p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzenia nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie SKO w W. z dnia [...] r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy W. z dnia [...] r., nr [...]odmawiające dopuszczenia Stowarzyszenia "A." z siedzibą w W. do udziału postępowaniu w sprawie wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego dla zadania inwestycyjnego pod nazwą "Budowa wodociągu tranzytowego [...], część etap IV w Z., gmina W." przewidzianym do realizacji na części działki nr 92 w obrębie wsi Z.. Analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy, w której zapadły kwestionowane rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania przepisu, w obrębie którego organy administracyjne obu instancji rozpoznawały wniosek Stowarzyszenia "A.". Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innej osoby posiada uprawnienia dotyczące żądania wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. Ustawodawca ograniczył jednak dowolność organizacji społecznej do samego inicjowania postępowania czy też czynnego w nim udziału, poprzez uzależnienia skuteczności wniosku od konieczności wykazania istnienia celu statutowego tej organizacji związanego z przedmiotem samego postępowania oraz zaistnienia interesu społecznego, który przemawiał by za udziałem organizacji w postępowaniu. Istotne również jest to, że wykazanie ziszczenia się przesłanek, o których mowa spoczywa na wnioskodawcy, zaś organ administracyjny niejako potwierdza lub wyklucza ich istnienie. Dodatkowo obie przesłanki w postaci istnienia celu statutowego i interesu społecznego winny zaistnieć kumulatywnie, bowiem w innym przypadku wniosek musi zostać uznany za niezasadny. Na tle wskazanych wyżej przesłanek, charakteryzowanych zresztą w uzasadnieniach rozstrzygnięć obu instancji, zarówno Wójt Gminy W. jak też SKO w W. nie dopatrzyły się możliwości dopuszczenia Stowarzyszenia do postępowania. Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcie organu II instancji związane jest z zaistnieniem istotnych mankamentów natury procesowej na etapie postępowania zażaleniowego, które dyskwalifikują zaskarżone postanowienie. Nieprawidłowości, o których mowa niżej nie wynikają bynajmniej z treści skargi, jednakże mocą art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sama skarga zasługuje jednak na uwzględnienie z innych powodów niż w niej podane. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z rozstrzygnięciem organu II instancji, którego treścią jest utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OSK 1305/10) wyraził pogląd, że - zwrot "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) ma charakter skrótu wyrażającego zasadę, że nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu pierwszej instancji (organu ponownie rozpatrującego sprawę). Ten skrót myślowy oznacza zatem, iż organ drugiej instancji (bądź organ ponownie rozpatrujący sprawę) doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do takiej samej konkluzji, jak organ pierwszej instancji, czy też organ ponownie rozpatrujący sprawę" – por. LEX nr 969436. Jakkolwiek wskazane orzeczenie związane jest z postępowaniem dotyczącym odwołania od decyzji, wyrażony w nim pogląd nie traci na aktualności w przypadku postępowania prowadzonego przez organ II instancji na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie. W realiach niniejszej sprawy SKO w W. utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji podaje w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wprost, że ,,...w ocenie Kolegium orzeczenie organu I instancji odpowiada prawu". W takim przypadku oczekiwać należy, że organ II instancji podzieli nie tylko prawidłowość sentencji wydanego rozstrzygnięcia, ale także zaakceptuje w całej rozciągłości zastosowaną przez organ I instancji kwalifikację prawną i tok rozumowania organu I instancji prowadzący ostatecznie ów organ do rozpoznania sprawy. Faktycznie jednak między rozstrzygnięciami organów obu instancji dostrzegalna jest poważna rozbieżność. W sprawie istotne jest to, że organ I instancji odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu z tej przyczyny, że ,,W ocenie organu Stowarzyszenie jakkolwiek w celach statutowych przewiduje działania na rzecz ochrony przyrody i działań związanych z budownictwem i planowaniem przestrzennym to brak jest uzasadnienia interesu społecznego". Z treści uzasadnienia postanowienia Wójta Gminy W. wynika zatem, że odmowa dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu opierała się na braku w niniejszej sprawie elementu wynikającego z art. 31 § 1 ust. 2 k.p.a. w postaci braku interesu społecznego, jaki legitymował by Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu. Wobec treści uzasadnienia pierwszoinstancyjnego, tj. przy uznaniu przez Wójta Gminy W. istnienia celu statutowego, w złożonym zażaleniu Stowarzyszenie usiłowało wykazać, że działa w celu ochrony interesu społecznego podając m.in., że działa w porozumieniu ze społecznością lokalną, inwestycja będzie zlokalizowana w obszarze Natura 2000, zostaną zakłócone stosunki wodne, w związku z inwestycją dokonana będzie wycinka drzew, wskazuje też na opracowania naukowe, a nawet przedstawia analizę zagadnienia niedookreśloności pojęcia interesu społecznego. Zatem w zażaleniu pominięto niekwestionowane przez organ I instancji istnienie jednej z przesłanek podejmując próbę wykazania tej, która legła u podstaw negatywnego rozpoznania wniosku. Przy takim kształcie postanowienia pierwszoinstancyjnego i treści zażalenia SKO w W. w swoim postanowieniu z dnia [...] r., mimo wskazanego już uznania, że postanowienie Wójta Gminy W. odpowiada prawu, jako przyczynę odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu podaje że ,,zapisy statutu są bardzo ogólne i należy przyjąć, że podejmowanie działań w zakresie ochrony środowiska naturalnego i właściwego jego użytkowania, czuwanie nad przestrzeganiem przepisów prawa i prowadzenie działań obejmujących planowanie przestrzenne i budownictwo nie mogą uzasadniać dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowania". Zatem ewidentnie treść uzasadnienia SKO w W. wskazuje na przyjęcie przez organ II instancji innej przesłanki na jakiej odparto się odmawiając dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, a mianowicie braku celu statutowego. W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że mimo utrzymania w mocy postanowienia pierwszoinstancyjnego, co należy rozumieć jako podzielenie przez organ odwoławczy poprawności tego rozstrzygnięcia pod względem zastosowanych przepisów, oceny stanu faktycznego i właściwego uargumentowania stanowiska w jego uzasadnieniu, SKO faktycznie odmiennie oceniło przedmiotowy stan faktyczny. Oczywiście formalnie możliwość taka istnieje bowiem organ II instancji może utrzymać w mocy rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne jeżeli rozstrzygnięcie jest w jego ocenie właściwe i w toku postepowania odwoławczego (tu zażaleniowego) można dokonać właściwej wykładni przepisów i oceny stanu faktycznego. W niniejsze sprawie tak jednak się nie stało. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia organu II instancji odnosząc się do oceny drugiej przesłanki, o której mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2 k.p.a. tj. – zgodności żądania wnioskodawcy z interesem społecznym SKO stwierdza, że planowana inwestycja realizowana ma być w pasie drogowym, co oznacza, że postępowanie nie narusza podnoszonego w zażaleniu interesu prywatnego. Dalej wskazuje się na torpedowanie postępowania dotyczącego zagadnienia istotnego dla społeczności lokalnej, co nie leży w szeroko rozumianym interesie społecznym. Zatem organ II instancji nie potwierdził wskazanego przez Wójta Gminy W. braku przesłanki w postaci interesu społecznego, a nawet kwestii tej nie poddał formalnej ocenie. Swoje stanowisko oparł na zgoła odmiennej przesłance, nie odnosząc się do oceny poglądów, twierdzeń i argumentacji organu I instancji. Zdaniem Sądu organ odwoławczy w istocie nie odniósł się również do twierdzeń zamieszczonych w złożonym środku odwoławczym dotyczących próby wykazania działania Stowarzyszenia w interesie społecznym poprzestając na podaniu, że znany mu jest fakt sporu członków Stowarzyszenia z Gminą W., co budzi wątpliwości co do złożenia samego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu ze względu na interes osobisty, a nie społeczny. Przy takim kształcie sentencji rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego brak jest w ocenie Sądu prawidłowej relacji między argumentacją zawartą w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji, a stanowiskiem organu odwoławczego. SKO co do zasady nie potwierdziło ani też nie zaprzeczyło istnienia przesłanki na jakiej oparł się organ I instancji przy czym jednocześnie utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W realiach niniejszej sprawy Sąd w składzie orzekającym dopatrzył się nieprawidłowości na etapie postępowania zażaleniowego, które dyskwalifikują oprotestowane postanowienie. Organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne opierając się na odmiennej przesłance, a nadto nie zweryfikował w istocie przesłanki, na której oparł się organ I instancji. Dodatkowo w uzasadnieniu rozstrzygnięcia brak jest odniesienia się do twierdzeń zażalenia, gdzie Stowarzyszenie podjęło się próby wykazania działania w interesie społecznym. W tych okolicznościach w toku postępowania zażaleniowego nie dochowano należytej staranności przy zastosowaniu zasad procesowych wynikających z art. 7 i 8 k.p.a. Treść uzasadnienia postanowienia drugoinstancyjnego budzi również uzasadnione wątpliwości, co do właściwego zastosowania art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Powyższe nieprawidłowości przesądziły o konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.. Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy organ II instancji uwzględniając uwagi Sądu w toku postępowania zażaleniowego winien podjąć działania ukierunkowane na zbadanie istnienia obu przesłanek, o jakich mowa w art. 31 k.p.a. warunkujących możliwość dopuszczenia skarżącego Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło