II SA/Wr 761/12

WyrokWSA we Wrocławiu2013-03-07

Skład orzekający: Anna Siedlecka, Olga Białek, Władysław Kulon

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ opiniujący (burmistrz) jest zobowiązany do weryfikacji, czy grunt objęty wnioskiem o zmianę terminu rekultywacji podlega przepisom ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w szczególności w kontekście wyłączenia stosowania przepisów do gruntów rolnych stanowiących użytki rolne położonych w granicach administracyjnych miast?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ opiniujący (burmistrz) ma obowiązek zweryfikować, czy grunt objęty wnioskiem o zmianę terminu rekultywacji podlega przepisom ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zwłaszcza w świetle art. 5b tej ustawy, który wyłącza stosowanie przepisów do gruntów rolnych stanowiących użytki rolne położonych w granicach administracyjnych miast. Brak przeprowadzenia takich ustaleń stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi F.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., które utrzymało w mocy negatywną opinię Burmistrza P. dotyczącą zmiany terminu zakończenia rekultywacji wyrobiska. Starosta P. pierwotnie ustalił termin rekultywacji do 21 maja 2007 r., a następnie decyzją z 5 sierpnia 2008 r. przedłużył go do 21 maja 2012 r. F.G. wnioskował o dalsze przedłużenie terminu do 31 grudnia 2017 r. Burmistrz P. negatywnie zaopiniował zmianę terminu, wskazując na brak uzasadnienia i interes gminy. SKO w L. utrzymało tę opinię w mocy. Skarżący zarzucił organom brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oraz nieuwzględnienie istotnych okoliczności faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza P. i orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek (sprawozdawca) Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant Małgorzata Boaro po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi F. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 3 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie negatywnego zaopiniowania zmiany terminu zakończenia rekultywacji wyrobiska I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Starosta P. – po rozpatrzeniu wniosku F.G. - decyzją z dnia 31 lipca 2003 r. ustalił rolny kierunek rekultywacji wyrobiska znajdującego się na działce nr [...] położnej w P. D. określając termin zakończenia rekultywacji na dzień 21 maja 2007 r. W decyzji uzgodniono również warunki rekultywacji zgodne z przedłożonym "projektem rekultywacji wyrobiska na działce nr [...] w P. D.". W uzasadnieniu podano, że teren przewidziany do rekultywacji to wykop wykonany w trakcie budowy stawu rybnego nr VI przez poprzedniego właściciela działki, który na jego wykonanie uzyskał w 1998 r. pozwolenie wodnoprawne. Wobec znacznego przegłębienia stawu Starosta P. decyzją z dnia 21 maja 2005 r. ograniczył ww. pozwolenie w części dotyczącej wykonana urządzeń wodnych związanych z budową przedmiotowego stawu rybnego, bez odszkodowania. F.G. nabył działkę wraz z wyrobiskiem po wydaniu tej decyzji i rezygnując z budowy stawu wystąpił do organu o ustalenie kierunku jej rekultywacji. Ponieważ skarżący w wyznaczonym terminie nie zakończył rekultywacji, w dniu 30 stycznia 2008 r. zawnioskował o wydanie decyzji określającej nowy termin. Decyzją z dnia 5 sierpnia 2008 r. Starosta P. na podstawie art. 20 ust. 4 oraz art. 22 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych określił termin zakończenia rekultywacji wyrobiska na terenie działki nr [...], obręb 4 miasta P. na dzień 21 maja 2012 r. Decyzja ta stała się ostateczna. W dniu 23 kwietnia 2012 r. F.G. wystąpił do Starosty P. z wnioskiem o wydanie "zmiany decyzji ustalającej termin zakończenia rekultywacji do dnia 31 grudnia 2017 r". Pismem z dnia 25 kwietnia 2012 r. Starosta P. na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wystąpił do Burmistrza P. o wydanie opinii w sprawie zmiany decyzji z dnia 5 sierpnia 2008 r. w zakresie terminu zakończenia rekultywacji wyrobiska na działce [...] w P. do dnia 31 grudnia 2017r. Burmistrz P. postanowieniem z dnia 7 maja 2012 r. zaopiniował negatywnie wskazaną zmianę terminu, jednakże na skutek zażalenia skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. postanowieniem z dnia 21 czerwca 2012 r. ([...]uchyliło to postanowienie przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji ze względu na brak właściwego umotywowania stanowiska i brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Burmistrz P. postanowieniem z dnia 10 lipca 2012 r. ([...]), wydanym na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz art. 106 § 3 k.p.a. ponownie negatywnie zaopiniował zmianę terminu zakończenia rekultywacji wyrobiska na dzień 31 grudnia 2017 r. Z uzasadnienia wynika, że wyrażając negatywną opinię, organ brał pod uwagę, to iż skarżący po raz kolejny występuje o zmianę terminu rekultywacji nie dochowując uprzednio wyznaczonego na dzień 12 maja 2012 r. dodatkowego terminu. Organ powołał się też na ustalenia wizji przeprowadzonej przez Starostę P. w dniu 18 lutego 2009r. przy udziale skarżącego i Gminy, podczas której stwierdzono, że wyrobisko zostało wypełnione w 70% oraz, że postęp prac i zgromadzony materiał pozwala na zakończenie rekultywacji w terminie wskazanym w decyzji z dnia 5 sierpnia 2008 r. Uczestnicy wizji nie wnieśli w tym zakresie żadnych zastrzeżeń. W tych okolicznościach – w ocenie Burmistrza - nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja wnioskodawcy, że tempo wykonania rekultywacji uzależnione jest od ilości prac budowlanych prowadzonych przez jego firmę. To, że uzgodnienie warunków rekultywacji w decyzji z dnia 31 lipca 2003 r. obejmowało wypełnienie wyrobiska ziemią z wykopów pochodzących z placów budów prowadzonych przez firmę wnioskodawcy, nie ogranicza go – według organu – w podejmowaniu czynności pozwalających na pozyskanie brakującej ilości materiału z innych źródeł na potrzeby wykonania rekultywacji w wyznaczonym terminie. W przeciwnym wypadku, w sytuacji zaprzestania prowadzania przez niego działalności budowlanej, prace rekultywacyjne nie zostałyby nigdy zakończone. W kontekście uwag podnoszonych przez stronę Burmistrz zaznaczył również, że na jego stanowisko nie ma wpływu fakt, że według sporządzonego w dniu 22 września 2011r. przez Starostę P. protokołu z oględzin (w których Gmina nie brała udziału), wyrobisko wypełnione jest w 75 %. Okoliczność ta nie wnosi bowiem niczego nowego sprawy. Podano nadto, że nieruchomość podlegająca rekultywacji położona jest w granicach administracyjnych miasta P.. Mając na uwadze obowiązek dbania o prawidłowe zagospodarowanie terenu oraz o rozwój przestrzenny gminy – co leży w interesie wszystkich mieszkańców gminy – Burmistrz stwierdził, że zabiegi rekultywacyjne należy wykonać bez zbędnej zwłoki i brak jest uzasadnienia do jego przedłużenia do 2017 r. W ocenie organu przemawia za tym fakt, że w sąsiedztwie działki znajdują się tereny zabudowy mieszkaniowej przez które odbywa się dojazd do wyrobiska ciężkim sprzętem w bezpośrednim sąsiedztwie stadionu sportowego Orlik. Działka objęta rekultywacją graniczy z działką przeznaczoną pod cmentarz, zieleń publiczną i tereny rekreacyjne. Teren ten stanowi strefę publiczną dla powstającego obszaru tzw. N. P., gdzie sprzedawane są działki pod zabudowę mieszkaniową. W zażaleniu na powyższe postanowienie F.G. zakwestionował argumentację organu gminy stanowiącą podstawę wyrażenia negatywnej opinii. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. – po rozpatrzeniu zażalenia - zaskarżonym obecnie postanowieniem utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. Kolegium wskazało, że w myśl art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych decyzja właściwego starosty odnosząca się do kierunku i terminu rekultywacji powinna być poprzedzona opinią wójta (burmistrza, prezydenta). Burmistrz P. występuje zatem w niniejszej sprawie jako organ współdziałający a do wydania przedmiotowej opinii zobowiązuje go przepis art. 22 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy. Kolegium podkreśliło, że organ współdziałający bierze udział w załatwieniu sprawy poprzez wyrażenie swojego stanowiska w zakresie swojej właściwości, jednakże jego stanowisko nie rozstrzyga o istocie sprawy ani nie kończy jej w instancji administracyjnej. Postępowanie przed organem współdziałającym ma w istocie swojej charakter pomocniczego stadium postępowania w sprawie załatwianej przez inny organ. Oznacza to, że ani przedmiot tego postępowania ani też rozstrzygnięcia w nim podjęte nie mają samodzielnego bytu prawnego. Jest ono jednakże istotnym elementem rozstrzygnięcia w sprawie o wydanie decyzji, niejednokrotnie determinującym jej wynik, dlatego ważne jest aby było wyczerpujące i odzwierciedlało rzeczywisty stan okoliczności sprawy. Oceniając w tym kontekście zaskarżone postanowienie Kolegium wskazało, że w zakresie opiniowania terminu zakończenia rekultywacji ustawa nie zawiera konkretnych wymogów którymi ma się kierować organ opiniujący, co oznacza, że kierunek ten wyznaczają przede wszystkim zadania ustawowe tego organu w zakresie praw i obowiązków w sprawach istotnych dla społeczności lokalnej. Zdaniem Kolegium organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyczerpująco odniósł się do tych aspektów sprawy, które wiążą się z zadaniami własnymi gminy, w tym w zakresie podejmowanych działań na rzecz zagospodarowania terenu pozostającego w zgodzie z interesami mieszkańców gminy. Za istotną uznało również Kolegium okoliczność, że termin rekultywacji był już przedłużany, jednakże rekultywacja w wyznaczonym dodatkowym terminie nie została zakończona. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ stwierdził, że stanowi ono w istocie polemikę z motywami rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Strona nie wskazała natomiast nowych okoliczności które mogłyby mieć istotne znaczenie w sprawie. Nie godząc się z tym stanowiskiem F.G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako naruszającego prawo i interes strony, o wstrzymanie jego wykonalności oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w zażaleniu na postanowienie Burmistrza podniesione zostały nowe okoliczności które uniemożliwiają stronie wykonanie inwestycji polegającej na zasypaniu dołów i zakończeniu rekultywacji. Przesunięcie terminu wypełnienia wyrobiska nastąpiło bowiem uwagi na brak materiałów którymi mógłby je wypełnić, co zresztą może czynić tylko w okresach letnich. Jest to istotna w sprawie okoliczność. W konsekwencji skarżący nie zgodził się z Kolegium, że w przedmiocie terminu wykonania rekultywacji gruntów, ustawodawca daje organowi opiniującemu możliwość wyrażenia opinii bez ustawowych wymogów jakim organ ten ma się kierować. Skarżący uważa, że obiektywne stanowisko w tej sprawie powinien zająć biegły w formie opinii, która uwzględniałaby jego możliwości wypełniania gruzem i ziemią wyrobiska, mając na uwadze zaawansowany postęp prac. Autor skargi zarzucił, że organy nie przeprowadziły dowodu z takiej opinii biegłego a także, że przy rozpatrywaniu sprawy nie wzięto pod uwagę faktu istnienia protokołu z oględzin z dnia 22 września 2009 r. w którym stwierdzono, że wyrobisko wypełnione jest w 75% i prace wykonywane są zgodnie z projektem, nie zgadzając się z twierdzeniem, że fakt istnienia tego protokołu nie wpływa na stanowisko organu I instancji. W końcowej części skargi podkreślono, że umiejscowienie działki z wyrobiskiem w granicach administracyjnych miasta nie powoduje negatywnego wpływu na nieruchomości sąsiednie, czy też te, które wskazuje organ w postanowieniu. W sąsiedztwie przedmiotowej działki znajdują się wyłącznie pola i lasy. Stadion Orlik oddalony jest o 800 m, zabudowa mieszkaniowa o 1000 m a centrum P. o 4 km. Brak zatem zagrożeń na otaczające środowisko i krajobraz ze strony terenu poddanego rekultywacji. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 przywołanej wyżej ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych uchybiających prawu materialnemu - jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dna 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – zwana dalej "u.p.p.s.a.") - jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego przepisu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c ww. przepisu). Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 u.p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza, to między innymi, że nie musi w ocenie legalności zaskarżonego aktu ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić także z urzędu. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie podjęte w trybie współdziałania organów - opiniujące termin zakończenia rekultywacji - które zapadło w sprawie głównej dotyczącej zmiany decyzji ustalającej termin zakończenia tej rekultywacji. Zgodnie z art. 106 k.p.a. jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ – między innymi poprzez wyrażenie opinii, decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Zajęcie stanowiska przez organ współdziałający następuje w drodze postanowienia na które stronie służy zażalenie. Procedurę współdziałania organów przy wydawaniu decyzji inicjuje czynność zwrócenia się przez organ administracji publicznej załatwiający sprawę do innego organu o zajęcie stanowiska. z art. 106 k.p.a. Przywołany przepis nie stanowi jednak podstawy współdziałania organów, gdyż dotyczy jedynie kwestii proceduralnych i określa zasady oraz tryb współdziałania organów. Podstawę taką stanowią natomiast przepisy prawa materialnego, które uzależniają wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ. To te przepisy z jednej strony, zobowiązują organ prowadzący postępowanie w danej sprawie do uzyskania stanowiska innego organu przed wydaniem decyzji, z drugiej zaś, zobowiązują ten inny organ do zajęcia stanowiska w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed organem właściwym do jej załatwienia. Przedstawiając stanowisko w danej sprawie organ współdziałający jest ograniczony przedmiotem sprawy wskazanym w wystąpieniu organu właściwego do jej załatwienia oraz zakresem swoich kompetencji. Opinia musi więc dotyczyć tylko tych aspektów, które wiążą się z zakresem jego kompetencji. Organ współdziałający ocenia zatem dopuszczalność rozstrzygnięcia sprawy głównej co do jej istoty, mając na uwadze jedynie niektóre jej aspekty - wynikające z jego kompetencji. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że postępowanie przed Starostą P. prowadzone jest w sprawie zmiany decyzji ostatecznej, ustalającej termin zakończenia rekultywacji wyrobiska znajdującego się na działce nr [...] położonej w granicach administracyjnych miasta P., prowadzonej w kierunku rolnym. Procedurę współdziałania zainicjowało pismo Starosty z dnia 25 kwietnia 2012r. o wydanie opinii w sprawie zmiany decyzji Starosty P. z dnia 5 sierpnia 2008 r. w zakresie zmiany terminu zakończenia rekultywacji ww. wyrobiska do dnia 31 grudnia 2017r. Tym samym określony został przedmiot opinii i jego granice. Starosta inicjując czynności współdziałania jako podstawę wskazał przepis art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1266 z późn.zm. – dalej u.o.g.r.l). Przywołana ustawa, zgodnie z jej art. 1 reguluje zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji i poprawy wartości użytkowej gruntów. Wyjaśnienia wymaga, że ustawa ta stanowi jeden z odrębnych elementów tworzących system ochrony środowiska jako, że odnosi się wyłącznie do gruntów rolnych i leśnych. Wszelkie postępowania administracyjne prowadzone na podstawie omawianych przepisów mogą więc dotyczyć tylko tych gruntów, które w jej rozumieniu stanowią grunty rolne i leśne i które nie zostały wyłączone spod zakresu ich działania. Nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowań i orzekanie na podstawie przepisów tej ustawy w stosunku do gruntów nie objętych jej zakresem przedmiotowym. Tym samym, organ podejmujący, na podstawie tego aktu, działania w postępowaniu jurysdykcyjnym - głównym czy też wpadkowym - w każdym przypadku zobowiązany jest do analizy stanu faktycznego sprawy dla zbadania tej podstawowej kwestii. W kontekście powyższych uwag, fakt wystąpienia w niniejszej sprawie przez organ prowadzący postępowanie w sprawie głównej (Starosty P.) o wydanie opinii, nie zwalniał organu opiniującego (Burmistrza P.) od sprawdzenia czy przepisy prawa materialnego wymagają od niego zajęcia stanowiska w trybie art. 106 k.p.a. i czy w świetle tych przepisów zajęcie stanowiska w ogóle jest dopuszczalne. Obowiązek ten wypływa choćby z zasady praworządności nakazującej organom działać w granicach i na podstawie prawa i przestrzegać z urzędu swojej właściwości miejscowej rzeczowej i instancyjnej. Wskazany przez Starostę przepis art. 22 ust. 2 pkt 3 u.o.g.r.l nakazuje mu zasięgnięcie opinii wójta (burmistrza prezydenta) przed wydaniem decyzji w sprawach rekultywacji i zagospodarowania: 1/ określających stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów; 2/ osobę obowiązaną do rekultywacji; 3/ kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów; 4/ uznania rekultywacji za zakończoną (art. 22 ust.1). Z art. 22 ust. 1 ustawy wynika zatem zakres przedmiotowy rozstrzygnięć podejmowanych w sprawach rekultywacji w których wymagana jest opinia wójta, przy czym ustawodawca nie przesądził jaka ma być liczba decyzji wydanych sprawach rekultywacji. W orzecznictwie przyjmuje się, że skoro ustawodawca definiując rekultywację (art. 4 pkt 18) na plan pierwszy wysuwa cel rekultywacji a nie a działania które ku niemu prowadzą, to w szczególności w zakresie "kierunku i terminu rekultywacji" możliwie jest wydanie kilku rozstrzygnięć odnoszących się do różnych kwestii mieszczących się w ww. zakresie, jeżeli wymagają tego okoliczności konkretnej sprawy (NSA w wyroku z dnia 17 listopada 2006 r. II OSK 1388/05, LEX nr 321531). Nie ulega również wątpliwości, że choć przepisy dotyczące rekultywacji zawarte w art. 20 i art. 22 u.o.g.r.l używają pojęcia "gruntów" bez dodatkowego określenia to dotyczą gruntów rolnych i leśnych, co potwierdza wprost art. 4 pkt 1 zgodnie z którym, ilekroć w ustawie mowa jest o gruntach bez bliższego określenia należy przez to rozumieć grunty rolne i leśne. W stanie faktycznym niniejszej sprawy istotny również jest przepis art. 5b analizowanego aktu, zgodnie z którym, przepisów ustawy – w tym również art. 22 ust. 2 pt 3 - nie stosuje się do gruntów rolnych stanowiących użytki rolne położone w granicach administracyjnych miast. Przepis ten wprowadzony został ustawą z dnia 18 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 237, poz. 1657) i obowiązuje od dnia 1 styczna 2009 r. Przywołany przepis wyłącza jednak spod działania ustawy tylko te grunty rolne, które położone są w granicach administracyjnych miast i zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy określone zostały w ewidencji gruntów jako użytki rolne. Pozostałe grunty rolne wymienione w art. 2 ust.1 pkt 2-10 ustawy oraz grunty leśne położone na terenach miast, objęte są nadal regulacjami ustawy. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika, że działka objęta rekultywacją której dotyczy postanowienie opiniujące, w chwili gdy wydawana była decyzja ustalająca jej rolny kierunek rekultywacji (tj. w dniu 31 lipca 2003r.) znajdowała się w obrębie P. Dolne w gminie P.. Jednak od dnia 1 stycznia 2005r. w związku ze zmianą granic administracyjnych miasta P. włączona została do obszaru miasta (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie ustalenia granic, zmiany nazw i siedzib niektórych władz gmin i miast oraz nadania miejscowości statusu miasta – Dz.U. Nr 169, poz. 1767). Położenie działki z wyrobiskiem objętym rekultywacją w granicach administracyjnych miasta P. akcentowane jest również przez organ opiniujący. Wnioskując o wydanie opinii Starosta nie wskazał wprost w jakim trybie wszczęte zostało postępowanie w sprawie głównej jednak zaznaczył, że prowadzone jest ono w sprawie zmiany decyzji z dnia 5 sierpnia 2008 r. w zakresie zmiany terminu zakończenia rekultywacji. Skoro postępowanie prowadzone jest w sprawie zmiany decyzji ostatecznej, to zastosowanie powinien znaleźć tryb art. 155 k.p.a. Postępowanie prowadzone na podstawie ww. przepisu jest nowym postępowaniem, samodzielnym i odrębnym od postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Jego przedmiotem jest ustalenie czy w sprawie nie zachodzi któraś z określonych w tym przepisie przesłanek przemawiających za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. W takiej sytuacji możliwość zajęcia stanowiska przez Burmistrza na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy przez wyrażenie opinii w sprawie dotyczącej zmiany decyzji w zakresie zmiany terminu rekultywacji uzależniona była od tego, czy grunty stanowiące przedmiot postępowania, stanowiły grunty rolne co do których nie zostało wyłączone stosowanie przepisów ustawy. W świetle art. 5 b u.o.g.r.l pozytywne ustalenie w tym zakresie (grunty rolne będące użytkiem rolnym) wyłączałoby możliwość stosowania przepisów ustawy, a więc również przepisu wymagającego od Burmistrza wyrażenia opinii w sprawie rekultywacji. Organ opiniujący jest bowiem zobowiązany i uprawniony zarazem do wyrażenia stanowiska na zasadzie współdziałania gdy stanowi tak przepis prawa materialnego. Jeżeli więc przedmiotowe grunty stanowiłyby użytki rolne położone w granicach administracyjnych miasta, to brak jest podstaw do wydawania postanowienia opiniującego. Opinia taka może bowiem być wydana w stosunku do gruntu rolnego objętego ochroną na podstawie przepisów u.o.g.r.l. Zgodnie z art. 106 § 4 k.p.a. organ zobowiązany do zajęcia stanowiska, również przez wyrażenie opinii może w razie potrzeby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, dotyczące tych okoliczności których wyjaśnienie jest niezbędne dla zajęcia stanowiska. W niniejszej sprawie organy nie dokonały jednak wyczerpujących ustaleń w zakresie charakterystyki gruntu objętego wnioskiem o zmianę decyzji w zakresie zmiany terminu rekultywacji, co było konieczne w związku ze nowelizacją od dnia 1 stycznia 2009 r. przepisów ustawy powodujących ograniczenie zakresu jej stosowania wobec gruntów rolnych stanowiących użytki rolne położone w granicach administracyjnych miast. W świetle art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.g.r.l. pojęcie użytków rolnych ma charakter ewidencyjny (formalny). Grunt jest użytkiem rolnym, gdy tak został określony w ewidencji gruntów. Zgodnie natomiast z § 68 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów (Dz.U. Nr 38, poz. 454) użytki rolne dzielą się na: grunty orne (R), sady (S), łąki trwałe (Ł), pastwiska trwałe (PS), grunty rolne zabudowane (np. B-R), grunty pod stawami (Wsr), rowy (W). Żaden z orzekających w sprawie organów nie odniósł się do powyższej kwestii i nie przeprowadził koniecznych ustaleń faktycznych co do tego, czy przedmiotowy grunt położony przecież w granicach administracyjnych miasta w chwili orzekania stanowił grunt rolny do którego zastosowanie znajdują przepisy omawianej ustawy. W szczególności, brak w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji informacji jak przedmiotowy grunt został sklasyfikowany w ewidencji gruntów jak też stosowanych rozważań oceniających czy podlega on w ogóle przepisom ustawy. Taki stan zaakceptowany został przez organ II instancji, co oznacza, że również przez ten organ kwestie te zostały zupełnie pominięte. Nadto w przedstawionej Sądowi dokumentacji brak jest aktualnego na dzień orzekania organu wypisu z ewidencji gruntów. Tymczasem od ustalenia jaki jest aktualny stan ewidencyjny gruntu co do którego wystąpiono o opinię uzależnione było uprawnienie organu gminy do zajęcia stanowiska w sprawie. Ze względu na nieaktualność, wystarczającego dowodu w tym zakresie nie mógł stanowić zalegający w aktach wypis z ewidencji gruntów z 2001 r., jak też przez nikogo nie podpisany wydruk danych z ewidencji gruntów z 2009 r. - nie mający charakteru dokumentu urzędowego. Zresztą nawet pobieżna analiza tych dokumentów wskazuje na różnice w zapisach ewidencyjnych (w 2001 r. w skład działki wchodziły grunty opisane w ewidencji jako użytki rolne R V i R VI a w 2009 r. jako R V, RVI oraz W/R), co tym bardziej wymagało wyjaśnia w oparciu o aktualne i wiarygodne źródła. Reasumując stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie istotną kwestia było dokonanie prawidłowej kwalifikacji gruntów stanowiących przedmiot opinii. Ustalenia faktyczne w tym zakresie stanowią bowiem podstawę dla oceny, czy istnieje przedmiot postępowania wymagający od organu gminy współdziałania przez wyrażenie opinii na podstawie u.o.g.r.l. Jedynie w sytuacji, gdy organ współdziałający ustali, że przedmiotowy grunt jest gruntem rolnym objętym ochroną wynikającą z ustawy może wydać postanowienie opiniujące na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3. W przeciwnym wypadku przepisy ustawy nie znajdują do niego zastosowania. Brak właściwych ustaleń w powyższym zakresie stanowił istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 106 § 4 k.p.a., co uzasadniało – niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze – uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I Instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c u.p.p.s.a. Na podstawie art. 152 u.p.p.s.a Sąd zobowiązany był stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono zaś zgodnie z art. 200 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło