II SA/Wr 789/12
WyrokWSA we Wrocławiu2013-02-19
Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Władysław Kulon, Ireneusz Dukiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może nałożyć grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki pawilonu handlowego, jeśli zobowiązany twierdzi, że obowiązek stał się bezprzedmiotowy z uwagi na nabycie sąsiedniej działki i usunięcie wcześniejszych niezgodności z przepisami?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności ani wymagalności obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej, która podlega przymusowemu wykonaniu. Wszelkie argumenty kwestionujące prawidłowość tej decyzji, w tym twierdzenie o bezprzedmiotowości obowiązku, nie mogą być uwzględnione w postępowaniu egzekucyjnym ani w kontroli sądowej tego postępowania. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji obowiązku, a nie ocena jego zasadności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Z.P. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. nakładające grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki pawilonu handlowego. Obowiązek ten wynikał z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. Skarżący twierdził, że obowiązek stał się bezprzedmiotowy, ponieważ nabył sąsiednią działkę i usunął wcześniejsze niezgodności z przepisami. Organy administracji obu instancji uznały, że obowiązek nie stał się bezprzedmiotowy i prawidłowo nałożyły grzywnę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak - sprawozdawca Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Protokolant Edyta Forysiak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Z.P. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki pawilonu handlowego branży ogólnospożywczej wraz z urządzeniami technicznie z nim związanymi oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 52 i art. 83 ust. 1 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa nakazał Z.P. – inwestorowi wykonanych robót budowlanych, dokonanie na koszt własny rozbiórki pawilonu handlowego branży ogólnospożywczej wraz z urządzeniami technicznie z nim związanymi, wybudowanych na działce nr 71/1 AM-2 przy ul. [...] w B. oraz złożenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w S. informacji o wykonaniu powyższego obowiązku.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. utrzymał tę decyzję w mocy.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 163/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę na powyższą decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Upomnieniem z dnia 5 stycznia 2010 r. nr [...] na podstawie art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wezwał Z.P. do wykonania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego upomnienia, obowiązku dokonania na koszt własny rozbiórki pawilonu handlowego branży ogólnospożywczej wraz z urządzeniami technicznie z nim związanymi, wybudowanych na działce nr 71/1 AM-2 przy ul. [...] w B. oraz złożenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w S. informacji o wykonaniu powyższego obowiązku, zaznaczając, że obowiązek ten wynika z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] i stał się wymagalny dnia 9 listopada 2009 r.
W dniu 21 maja 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu w S. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] na Z.P., wskazując, iż treść obowiązku to: 1) dokonanie na koszt własny rozbiórki pawilonu handlowego branży ogólnospożywczej wraz z urządzeniami technicznie z nim związanymi, wybudowanych na działce nr 71/1 AM-2 przy ul. [...] w B., 2) złożenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w S. informacji o wykonaniu obowiązku wynikającego z pkt 1.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 22 § 5 pkt 2, art. 64a § 1 pkt 1, art. 1a pkt 12 lit. b, art. 119, art. 121 § 2 i 4 oraz art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożył na zobowiązanego Z.P. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 6000 zł z powodu uchylenia się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku określonego w wystawionym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. tytule wykonawczym nr [...] z dnia 21 lipca 2009 r.
Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 608/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Z.P. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia jako bezzasadnych zarzutów zobowiązanego na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 22 § 5 pkt 2, art. 64a § 1 pkt 1, art. 1a pkt 12 lit. b, art. 119, art. 121 § 5 i art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożył na zobowiązanego Z.P. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 195.126 zł z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku określonego w wystawionym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. tytule wykonawczym nr [...] z dnia 21 lipca 2009 r., doręczonym w dniu 25 maja 2010 r.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wskazał, że wyliczenie kwoty grzywny zostało dokonane w ten sposób, że powierzchnia zabudowy pawilonu handlowego objętego nakazem przymusowej rozbiórki wynosi 15,30 m x 15,44 m = 236,23 m², cena powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2012 r. ogłoszona w Komunikacie Prezesa GUS z dnia 23 maja 2012 r. (Dz.Urz.GUS.2012.24) to 4.130 zł, stąd kwota grzywny wynosi: 236,23 x 1/5 x 4.130 zł = 195.126 zł. Wzywając do wpłacenia powyższej grzywny i opłaty w wysokości 68 zł w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia i informując, że w przypadku nieuiszczenia grzywny i opłaty egzekucyjnej w wyznaczonym terminie zostaną one przymusowo ściągnięte w trybie przewidzianym dla egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, organ I instancji wezwał zobowiązanego do wykonania w terminie do dnia 31 grudnia 2012 r. obowiązku wymienionego w wyżej wskazanym tytule wykonawczym, a wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., polegającego na: 1) dokonaniu na koszt własny rozbiórki pawilonu handlowego branży ogólnospożywczej wraz z urządzeniami technicznie z nim związanymi, wybudowanych na działce nr 71/1 AM-2 przy ul. [...] w B.; 2) złożeniu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w S. informacji o wykonaniu powyższego obowiązku. Zaznaczono, że o wykonaniu obowiązku należy niezwłocznie zawiadomić organ egzekucyjny oraz że w razie nie wykonania obowiązku we wskazanym terminie orzeczone będzie wykonanie zastępcze.
W uzasadnieniu organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy i podkreślił, że postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując w uzasadnieniu, że jakkolwiek organ I instancji miał prawo zastosować środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia, ale grzywnę tę wymierzył w sposób nieprawidłowy, opierając się na niewłaściwym przepisie. Skoro bowiem obowiązek rozbiórki dotyczy pawilonu handlowego, a więc budynku, to nałożona grzywna winna być wymierzona w trybie art. 121 § 5, a nie art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zaznaczając, że toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji w przedmiocie rozbiórki pawilonu handlowego branży ogólnospożywczej wraz z urządzeniami technicznie z nim związanymi, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, iż zasadą prawa administracyjnego jest, że w przypadku niewykonania obowiązków nałożonych ostateczną decyzją administracyjną, właściwy organ jest zobowiązany do działań prawnych zmierzających do przymusowego wykonania przez zobowiązanego nałożonych na niego obowiązków. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja administracyjna, nałożony nią obowiązek podlega bezwzględnemu wykonaniu, a organ egzekucyjny prowadzący egzekucję administracyjną na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego podejmuje wszelkie czynności zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka przymusu w celu doprowadzenia do wykonania tego obowiązku przez stronę zobowiązaną. W takim przypadku wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie art. 155 kpa nie ma żadnego przełożenia na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania okoliczności mogących wpłynąć na prawdopodobieństwo wzruszenia decyzji stanowiącej podstawę nałożenia obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, bowiem okoliczności te w żadnym wypadku nie mogą być traktowane jako przesłanka do wstrzymania czynności egzekucyjnych.
Uwzględniając powyższe Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wskazał, że stosownie do treści art. 1a pkt 12 lit. b) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, środkami egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym są: grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni. Powiatowy Inspektor uznał, że przy egzekucji dotyczącej spełnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, z uwagi na charakter tego postępowania, organ egzekucyjny ma możliwość zastosowania jednego z dwóch środków egzekucyjnych, to jest grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego.
Przywołując treść unormowań zawartych w art. 119 i w art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. podał, że zdecydował się na zastosowanie grzywny w celu przymuszenia, to znaczy środka przymusu wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 21 maja 2010 r., gdyż środek ten będzie mniej uciążliwy dla zobowiązanego niż wykonanie zastępcze, tym bardziej, że na mocy art. 122 § 2 in fine ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zastępcze wykonanie obowiązku powinno być poprzedzone nałożeniem grzywny w celu przymuszenia.
Powołując się na treść postanowienia D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] organ egzekucyjny wskazał, że w sprawie tej do wyliczenia prawidłowej wysokości grzywny ma zastosowanie przepis art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Biorąc pod uwagę powierzchnię zabudowy pawilonu handlowego objętego nakazem przymusowej rozbiórki oraz cenę powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2012 r. ogłoszoną w Komunikacie Prezesa GUS z dnia 23 maja 2012 r. i treść art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ dokonał wyliczenia kwoty grzywny w wysokości 195.126 zł.
W zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie skarżący Z.P. wniósł o jego uchylenie, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, to jest art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego mimo faktu, że egzekwowany obowiązek o charakterze niepieniężnym stał się bezprzedmiotowy.
Uzasadniając zażalenie skarżący podał, że u podstaw wydania decyzji nr 56/2008 z dnia 1 października 2008 r. legły rażące naruszenia przepisów prawa budowlanego dotyczące m.in. nieprawidłowego zlokalizowania dojazdu i dojścia do pawilonu handlowego od strony drogi publicznej, nie odpowiedniej przestrzeni dzielącej pawilon handlowy z sąsiadującym budynkiem mieszkalnym i związanym z tym brakiem odpowiedniego dostępu do zbiornika nieczystości stałych, a także nieprawidłowości w zakresie odległości pomiędzy pokrywami zbiornika na nieczystości stałe a oknami i pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi. Zdaniem skarżącego, nałożenie przedmiotowej grzywny winno być uznane za niedopuszczalne albowiem egzekwowany obowiązek stał się bezprzedmiotowy, ponieważ w dniu 5 stycznia 2012 r. nabył działkę graniczącą z działką, na której znajduje się przedmiotowy pawilon przeznaczony do rozbiórki. Skarżący stał się więc jednoczesnym właścicielem obydwu działek i obecnie brak jest sprzeczności w zakresie zgodności przedmiotowej inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi, a powstałe wcześniej rozbieżności, które legły u podstaw wydania decyzji o nakazaniu rozbiórki pawilonu zostały przez skarżącego usunięte i obecnie nie istnieje żadna z nich. Jednocześnie z uwagi na fakt, iż prowadzone przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. postępowanie w zakresie uchylenia decyzji ostatecznej zostało zawieszone, pełnomocnik skarżącego wystąpił w dniu 5 lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o rozważenie możliwości uchylenia decyzji nr [...] z powodu zmiany powyższych okoliczności.
Niezależnie od powyższego skarżący zarzucił, że organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę starań zobowiązanego zmierzających do legalizacji zmodernizowanego pawilonu handlowego, w oparciu o wskazania i przesłanki odzwierciedlone w decyzji nakazującej jego rozbiórkę. Zdaniem skarżącego, brak jest na obecnym etapie uzasadnionego przypuszczenia, że zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
Wywodząc, iż w niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek przesłanek do stosowania względem zobowiązanego jakiegokolwiek środka egzekucyjnego zmierzającego do przymuszenia go do rozbiórki pawilonu handlowego, skarżący zarzucił, że powierzchnia przedmiotowego pawilonu wskazana w treści zaskarżonego postanowienia jest zawyżona, albowiem pawilon ten ma powierzchnię nie większą niż 212 m².
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...].
W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiwszy dotychczasowy przebieg postępowania podniósł, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Zgodnie z art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Działania te mają na celu doprowadzenie do wykonania obowiązków przez zobowiązanego. Organ egzekucyjny nie jest władny uchylać, zmieniać bądź w inny sposób weryfikować decyzji administracyjnej, która w przypadku uzyskania statusu decyzji ostatecznej podlega przymusowemu wykonaniu. W przypadku egzekucji obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego organ egzekucyjny ma do dyspozycji tylko dwa środki egzekucyjne: grzywnę w celu przymuszenia i wykonanie zastępcze. Przywołując unormowania zawarte w art. 7 § 2 oraz 125 i art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wywiódł, że grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym od wykonania zastępczego, gdyż zobowiązany może uchylić się od poniesienia kosztów zastosowania tego środka, w przeciwieństwie do wykonania zastępczego.
Wskazując, że obowiązek rozbiórki pawilonu handlowego branży ogólnospożywczej wraz z urządzeniami technicznie z nim związanymi został nałożony decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] utrzymaną w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r. nr [...], organ II instancji podał, że ponieważ w sprawie mamy do czynienia z budynkiem organ powiatowy wyliczył grzywnę na podstawie art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przywołując treść tego przepisu oraz wskazując, że cena 1 m² powierzchni budynku mieszkalnego przyjęta przez organ I instancji ustalona została zgodnie z Komunikatem Prezesa GUS z dnia 23 maja 2012 r., a powierzchnia zabudowy pawilonu handlowego objętego nakazem przymusowej rozbiórki została wyliczona na podstawie ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego, D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że grzywna w celu przymuszenia została wymierzona zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Na powyższe postanowienie Z.P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Skarżący zarzucił kwestionowanemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego, a to art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego mimo faktu, że egzekwowany obowiązek o charakterze niepieniężnym stał się bezprzedmiotowy. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o zasądzenie na jego rzecz od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Z.P. powtórzył argumentację zawartą w motywach zażalenia złożonego na postanowienie organu I instancji wywodząc, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pominął zarzuty stawiane przez skarżącego postanowieniu o nałożeniu grzywny oraz że organ wydający przedmiotowe postanowienie nie wziął pod uwagę nowych okoliczności, jakie zaszły od dnia wszczęcia postępowania w zakresie uchylenia decyzji ostatecznej, której dalsze obowiązywanie nie jest przez skarżącego kwestionowane.
W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wywody prawne zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona.
Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest ocena zgodności z prawem postanowienia D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] zapadłego w kwestii nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku, a więc podjętego w postępowaniu egzekucyjnym.
Nie jest natomiast przedmiotem tej sprawy kontrola decyzji podlegającej wykonaniu w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym.
Zgodnie z art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.jedn. – w czasie podejmowania zaskarżonego postanowienia Dz.U z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.; obecnie – Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.), w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
Stosownie do art. 29 ust. 1 tej ustawy, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Wedle art. 33 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Przepis art. 119 cytowanej ustawy stanowi, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2).
W myśl art. 121 § 1 wyżej wymienionej ustawy, grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4.
Zgodnie z § 4 tego artykułu, jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa.
Przepis art. 125 cytowanej ustawy stanowi, iż w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (§ 1). Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie (§ 2).
Zgodnie z art. 126 omawianej ustawy, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75 % lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia.
W myśl art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy.
Podkreślić trzeba, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków, wynikających z ostatecznej decyzji administracyjnej. Organ egzekucyjny nie jest władny uchylać, zmieniać bądź w inny sposób weryfikować decyzji administracyjnej, która stając się decyzją ostateczną i nie będąc dobrowolnie wykonana podlega przymusowemu wykonaniu. Skoro zatem w postępowaniu egzekucyjnym nie ma możliwości dokonywania oceny prawidłowości ostatecznej decyzji podlegającej wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej, wszelkie argumenty skarżącego kwestionujące zasadność nałożonego na niego ostateczną decyzją obowiązku nie mogły zostać uwzględnione zarówno w postępowaniu przed organami obu instancji, jak i w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest fakt prawomocności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...], utrzymanej w mocy przez D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...]. Nie budzi też wątpliwości to, że skarżący nie wykonał obowiązku wynikającego ze wskazanej wyżej decyzji, a zatem organ egzekucyjny wobec nieskuteczności upomnienia miał prawo – zgodnie z unormowaniami zawartymi w przepisach rozdziału 2 działu III ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – nałożyć na niego grzywnę w celu przymuszenia.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, w niniejszej sprawie decyzja nakazująca mu dokonanie na koszt własny rozbiórki pawilonu handlowego branży ogólnospożywczej wraz z urządzeniami technicznie z nim związanymi oraz złożenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w S. informacji o wykonaniu powyższego obowiązku, nie stała się bezprzedmiotowa z uwagi na fakt, że w dniu 5 stycznia 2012 r. skarżący nabył działkę graniczącą z działką, na której znajduje się przedmiotowy pawilon przeznaczony do rozbiórki, stając się jednoczesnym właścicielem obydwu działek. Ocena, czy obecnie – jak twierdzi skarżący – brak jest sprzeczności w zakresie zgodności przedmiotowej inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi, a powstałe wcześniej rozbieżności, które legły u podstaw wydania decyzji o nakazaniu rozbiórki pawilonu zostały przez skarżącego usunięte i obecnie nie istnieje żadna z nich, jest w istocie oceną prawidłowości ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...]. Nie może zatem być dokonana w toku postępowania egzekucyjnego mającego na celu jej wykonanie.
W rozpatrywanej sprawie istotne jest to, że decyzja nakładająca na skarżącego konkretne obowiązki jest ostateczna i podlega wykonaniu, nie wzruszono jej w trybie nadzwyczajnym, został wystawiony tytuł wykonawczy oraz że obowiązek wynikający z ostatecznej i wykonalnej decyzji nie został w całości wykonany.
W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji prawidłowo zastosowały przywołane wyżej przepisy, w tym art. 121 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Obliczając wysokość grzywny, stosownie do art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organy te należycie wykazały, z jakich przyczyn przyjęły konkretne wartości, wskazując w szczególności, że powierzchnia zabudowy pawilonu handlowego objętego nakazem przymusowej rozbiórki wynosi 236,23 m², gdyż przedmiotowy pawilon handlowy to budynek o wymiarach 15,30 m x 15,44 m. Zauważyć wypada, że takie właśnie wymiary tego obiektu zostały podane w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] (s. 3 – 5 i 6 linia od dołu) oraz w decyzji D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] (s. 3 – 7 lina od góry). Zarzut, że powierzchnia przedmiotowego pawilonu położonego we wsi B. została zawyżona, gdyż faktycznie wynosi 212 m², nie jest więc uzasadniony.
Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające jej postanowienie organu I instancji zostały podjęte zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podnoszone zaś w skardze zarzuty, jak już wyżej zaznaczono, w istocie nie odnoszą się do tych rozstrzygnięć, lecz do prawidłowości nałożonego ostateczną decyzją obowiązku, a więc pozostają poza kontrolą Sądu w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło