II SA/Wr 798/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 marca 2026 r. sprawy ze skargi Rzymskokatolickiej Parafii pw. [...] we W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 sierpnia 2025 r. Nr 879/2025 w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku kościoła I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 2 454 zł (słownie: dwa tysiące czterysta pięćdziesiąt cztery) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Rzymskokatolicka Parafia pw. [...] we W. (dalej: strona skarżąca) zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ odwoławczy) z dnia 22 sierpnia 2025 r. (Nr 879/2025), którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej: PINB, organ I instancji) z dnia 4 lipca 2025 r. (Nr 1434/2025) nakazującą stronie skarżącej usunięcie nieprawidłowości budynku kościoła przy ul. [...] we W., poprzez: 1. naprawę uszkodzonej izolacji przewodu zasilającego w strefie cokołowej przy wieży zachodniej; 2. uzupełnienie brakujących balustrad i pomostów roboczych w obrębie budynku - w terminie 2 miesięcy od daty, kiedy rozstrzygnięcie w sprawie stanie się ostateczne, 3. wykonanie hydroizolacji fundamentów, w celu zabezpieczenia przed nadmiernym zawilgoceniem; 4. wzmocnienie lub wymianę (w zależności od stopnia zużycia oraz przyjętej technologii naprawczej) belek stalowych konstrukcji stropu nad piwnicą, o osłabionych parametrach wytrzymałościowych, a następnie zabezpieczenie belek i skorodowanych nadproży preparatem chroniącym przed korozją, po ich uprzednim oczyszczeniu; 5. wzmocnienie wychylonego od pionu trzonu kominowego w celu jego usztywnienia (wg przyjętej technologii naprawczej); 6. zszycie lub przemurowanie spękań ścian (w zależności od stopnia zużycia oraz przyjętej technologii naprawczej); 7. uzupełnienie ubytków materiału tworzącego ścian i gzymsów, oraz muru ceglanego schodów zewnętrznych do budynku, prowadzących do wejścia bocznego od strony wschodniej; 8. uzupełnienie lub wymianę (w zależności od przyjętej technologii naprawczej) uszkodzonych betonowych stopnic schodów zewnętrznych do budynku, do wejścia bocznego od strony wschodniej; 9. naprawę uszkodzonych balustrad i uzupełnienie braków balustrad schodów zewnętrznych przy wejściach do budynku, - w terminie 8 miesięcy od daty, kiedy rozstrzygnięcie w sprawie stanie się ostateczne, 10. wymianę lub naprawę (w zależności od stopnia zużycia) uszkodzonego, nieszczelnego pokrycia dachowego, w celu zapewnienia jego szczelności, wraz z uzupełnieniem brakujących elementów serwisowych (ław lub stopni kominiarskich), oraz uzupełnieniem brakujących części rur spustowych; 11. wymianę lub naprawę (w zależności od stopnia zużycia) uszkodzonej stolarki okiennej w obrębie dachu budynku oraz wieży wschodniej; 12. wymianę lub wzmocnienie (w zależności od stopnia zużycia oraz przyjętej technologii naprawczej) uszkodzonych elementów oraz uzupełnienie brakujących elementów więźby dachowej, a następnie zabezpieczenie elementów drewnianych konstrukcyjnych więźby preparatami chroniącymi przed korozją biologiczną; 13. wzmocnienie lub naprawę (w zależności od stopnia uszkodzenia) osłabionych połączeń i elementów konstrukcji dachu drewnianych i stalowych oraz konstrukcji wsporczej dzwonów, a następnie zabezpieczenie powłoką antykorozyjną ww. skorodowanych elementów stalowych; 14. zabezpieczenie preparatem chroniącym przed korozją skorodowanych, belek stalowych stropów wież kościoła, - w terminie 12 miesięcy od daty, kiedy rozstrzygnięcie w sprawie stanie się ostateczne. Decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W związku z pismem Prokuratora Prokuratury Okręgowej we W., [...] Wydziału Sądowego, w którym zwrócono się o udzielenie informacji na temat stanu technicznego budynku kościoła przy ul. [...] we W., PINB pismem z dnia 6 grudnia 2024 r. wezwał stronę skarżącą do dostarczenia informacji i dokumentów związanych z utrzymaniem tego budynku, przy czym w dniu 7 stycznia 2025 r. do PINB wpłynęło pismo właściciela budynku przekazujące dokumenty. Pismem z dnia 8 stycznia 2025 r. PINB wezwał właściciela budynku do usunięcia zagrożenia w obrębie budynku kościoła w związku z art. 70 ustawy Prawo budowlane, wskazanego w protokole z okresowej kontroli, przeprowadzonej w grudniu 2024 r. przez mgr inż. M. K. Dnia 3 lutego 2025 r. do PINB wpłynęło pismo, w którym poinformowano o częściowej realizacji nakazu wskazanego w wezwaniu PINB. Pismem z dnia 11 lutego 2025 r. PINB zawiadomił o terminie planowanej kontroli w sprawie stanu technicznego budynku kościoła przy ul. [...] we W. Dnia 26 lutego 2025 r. do PINB wpłynęło pismo, zawierające informację oraz fotografie wskazujące na wykonanie demontażu uszkodzonego zadaszenia nad wejściem od strony północnej, usunięcie luźnych, niestabilnych dachówek pokrycia dachowego, zabezpieczono przed upadkiem niestabilne elementu pokrycia dachowego m.in. od strony wschodniej budynku kościoła, poprzez osiatkowanie gzymsów i okapów budynku oraz wygrodzenie i oznakowanie terenu przyległego do budynku od strony uszkodzeń pokrycia oraz podstemplowano belki stropowe stropu odcinkowego nad magazynem. Pismem z dnia 6 marca 2025 r. PINB zawiadomił o nowym terminie planowanej kontroli. Dnia 2 kwietnia 2025 r. PINB przeprowadził kontrolę (z której sporządzono protokół Nr [...]) i stwierdził, że przy ul. [...] we W. istnieje budynek kościoła o konstrukcji murowanej z cegły, z elementami betonowymi, z dachem wielospadowym krytym dachówką ceramiczną na konstrukcji drewnianej, w obrębie dwóch wież od strony frontowej - krytym blachą, budynek jest częściowo podpiwniczony - m. in. od strony północno-wschodniej. W obrębie elewacji budynku widoczne są miejscowe zarysowania, spękania ścian, miejscowe ubytki materiału tworzącego ceglanego. Ww. uszkodzenia istnieją m. in. od strony wschodniej. Nad jednym z otworów okiennych, od tej strony, widoczne jest spękanie ściany przebiegające pionowo od otworu okiennego, pionowo przez ścianę i gzyms. Od wnętrza budynku widoczne jest spękanie w tej lokalizacji. Widoczne są ubytki gzymsów ceglanych w obrębie części budynku m. in. od strony wschodniej, gzymsy i okapy osiatkowano. W obrębie przegród zewnętrznych widoczne są miejscowe wykruszenia, ubytki cegieł. Schody zewnętrze do wejścia bocznego do zakrystii, od strony wschodniej posiadają ubytki betonowania, część ceglana na której są wsparte schody - posiada ubytki materiału tworzącego i wypłukania spoin między cegłami. Teren przy budynku od strony wschodniej, w tym schody zewnętrzne, wygrodzono. Pokrycie dachowe głównej bryły budynku posiada miejscowe ubytki i wysunięcia dachówek, w obrębie ww. dachówek brak oznak nadmiernego zużycia technicznego. Pokrycie części budynku zlokalizowanej od strony wschodniej posiada natomiast oznaki zużycia. Widoczne są przesunięcia, nieszczelności, zlasowanie dachówek, w części pokrycie jest porośnięte roślinnością. Brak jest zadaszenia nad wejściem do zakrystii. Trzon kominowy (pomieszczenia kotłowni) jest murowany, w części ponad dachem posiada widoczne wychylenie od pionu. Obróbki blacharskie budynku posiadają ślady korozji, zużycia. W obrębie pokrycia dachowego istnieją uszkodzenia szklenia okien, w obrębie części dachowej istnieje skażenie biologiczne (m. in. warstwa odchodów ptaków). Konstrukcja więźby dachowej jest drewniana z uzupełnieniami i wzmocnieniami elementami stalowymi. Do budynku przylega utwardzenie. Rynny i rury spustowe budynku posiadają ślady zużycia eksploatacyjnego, miejscowo istnieją braki dolnych części rur spustowych. Tynki wewnętrzne w budynku - cienkowarstwowe, od strony wschodniej – posiadają odparzenia, spękania, zarysowania, ślady po zawilgoceniach, przebarwienia. W budynku istnieją stropy drewniane i stropy ceglane na belkach stalowych. Belki stalowe konstrukcji stropu nad piwnicą (nad kotłownią i magazynem) są skorodowane powierzchniowo i wżerowo. W części, w której istnieją rozwarstwienia korozyjne belek i korozja wżerowa istnieje podstemplowanie stropu. W obrębie podpiwniczenia istnieje zawilgocenie, zastoiny wody, zlokalizowana jest pompa osuszająca. Pismem z dnia 10 kwietnia 2025 r. PINB poinformował Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny we W. o stwierdzeniu, podczas przeprowadzonej kontroli dnia 2 kwietnia 2025 r. znacznego skażenia biologicznego w obrębie poddasza. Pismem datowanym na dzień 10 kwietnia 2025 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego budynku kościoła przy ul. [...] we W., w związku z wnioskiem Prokuratury Okręgowej we W. oraz o włączeniu do akt sprawy pozyskanych materiałów od właściciela budynku oraz protokołu kontroli PINB Nr [...]. Ponadto poinformowano strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie oraz przeglądania zebranego materiału dowodowego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. poinformował PINB, pismem z 12 maja 2025 r., o zabezpieczeniu wieży budynku przed dostępem ptaków oraz usunięciu nieczystości z podłóg. Decyzją z dnia 4 lipca 2025 r. (Nr 1434/2025) nakazał stronie skarżącej - właścicielowi budynku kościoła przy ul. [...] we W. - usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym tego budynku oraz zagrożenia, poprzez wykonanie robót wskazanych w 14 punktach tejże decyzji opisanych na wstępie. Odwołanie od wskazanej decyzji złożyła strona skarżąca i wniosła o uchylenie decyzji PINB w całości. Jednocześnie do odwołania dołączono opinię architektoniczną dr inż. arch. M. M. oraz dr inż. arch. A. M. dot. prac zabezpieczających oraz stanu technicznego kościoła pw. [...] we W. przy ul. [...] i wniesiono o jej zaliczenie na poczet zebranego w sprawie materiału dowodowego. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, DWINB decyzją z dnia 22 sierpnia 2025 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Jak wskazano w uzasadnieniu, organ I instancji orzekając o stanie technicznym budynku kościoła przy ul. [...] we W. oparł swoje ustalenia na podstawie własnych obserwacji podczas kontroli dnia 2 kwietnia 2025 r., a także dostarczonych do PINB dokumentów związanych z utrzymaniem przedmiotowego budynku tj.: protokole okresowej kontroli przeprowadzanej co najmniej raz na rok i na pięć lat, sporządzonego w grudniu 2024 r. przez mgr inż. M. K., zawiadomienia M. K. z dnia 5 stycznia 2025 r. w zw. z art. 70 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, oświadczenia M. K. z dnia 25 lutego 2025 r. o wykonaniu robót w związku z ww. przepisem oraz na podstawie książki obiektu budowalnego. Jak jednak wskazano, ze zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności z przeprowadzonej przez PINB dnia 2 kwietnia 2025 r. kontroli wynika, że budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym, a w ocenie DWINB ujawnione nieprawidłowości i uszkodzenia stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia, gdyż niewątpliwie przyczyniają się do destrukcji elementów wykończeniowych przedmiotowego budynku. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że pokrycie dachowe głównej bryły budynku posiada miejscowe ubytki i wysunięcia dachówek, a pokrycie części budynku zlokalizowanej od strony wschodniej posiada oznaki zużycia technicznego – widoczne są przesunięcia, nieszczelności, zlasowanie dachówek (w części pokrycie jest porośnięte roślinnością). Występująca nieszczelność pokrycia dachowego i przenikanie wody opadowej bez wątpienia negatywnie oddziałuje na substancję budowlaną i prowadzi do jej degradacji, utraty parametrów wytrzymałościowych przez elementy konstrukcyjne tym bardziej, iż jak wskazał PINB, w obrębie budynku istnieją ślady po zawilgoceniach. Organ odwoławczy podzielił uwagi PINB, że powyższe może prowadzić w konsekwencji do zagrożenia bezpieczeństwa mienia i ludzi i konieczna jest wymiana (lub naprawa) uszkodzonego, nieszczelnego pokrycia dachu w celu zapewnienia jego szczelności, wraz z uzupełnieniem brakujących elementów serwisowych takich jak ławy lub stopnie kominiarskie. Ponadto zwrócono uwagę na ustalenia PINB, że w przedmiotowym budynku kościoła istnieją uszkodzenia stolarki okiennej w obrębie dachu budynku oraz wieży wschodniej. Jako słuszne DWINB określił stanowisko organu I instancji, że może to prowadzić do nadmiernego oddziaływania wilgoci na substancję budowlaną, a także powodować skażenie biologiczne związane z bytnością ptaków, a co za tym idzie, konieczna jest wymiana lub naprawa, w sposób trwały, uszkodzonej stolarki okiennej. Kolejno organ odwoławczy wskazał, że ustalenia PINB co do stanu więźby dachowej budynku. W ocenie DWINB bez wątpienia konieczna jest wymiana lub wzmocnienie uszkodzonych elementów, oraz uzupełnienie brakujących elementów, a następnie wykonanie powłok impregnacyjnych, chroniących przed korozją biologiczną (przeciwgrzybicznie) drewnianych elementów więźby. Jak zaznaczono, w dostarczonej dokumentacji przez właściciela obiektu wskazano również na osłabienie połączeń elementów konstrukcji dachu, w tym złączy stalowych, oraz konstrukcji wsporczej dzwonów, co może prowadzić do zagrożenia w przypadku braku ich sprawności. W związku z powyższym koniecznym jest wzmocnienie osłabionych, niesprawnych połączeń, a następnie należy zabezpieczyć powłoką antykorozyjną, po uprzednim oczyszczeniu skorodowanych stalowych elementów. W obrębie elewacji budynku ustalono, iż istnieją miejscowe zarysowania i spękania ścian, w tym widoczne zarówno od zewnątrz jak i od wewnątrz budynku, spękania i ubytki gzymsów, miejscowe ubytki i wykruszenia materiału ceglanego oraz uszkodzenia okapów. Jak wskazano, słusznie uznał PINB, iż uszkodzenia materiału tworzącego ściany mogą prowadzić do utraty przez nie parametrów wytrzymałościowych i powodować dalszą degradację substancji budowlanej, a w konsekwencji powodować zagrożenie dla ludzi i mienia. Bez wątpienia nakaz uzupełnienia ubytków materiału tworzącego ściany i gzymsów, a w razie konieczności przemurowanie uszkodzeń, zszycie lub przemurowanie spękań ścian jest uzasadnione i konieczne. Kolejno, schody zewnętrze do wejścia bocznego do zakrystii od strony wschodniej posiadają ubytki betonowania, część ceglana, na której są wsparte schody - posiada ubytki materiału tworzącego ceglanego i wypłukania spoin między cegłami. PINB ustalił także, iż trzon kominowy kotłowni (byłej) przedmiotowego budynku posiada znaczną smukłość i jest wychylony od pionu. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że pomimo, że w przedłożonej przez właściciela dokumentacji wskazano na brak utraty jego stabilności obecnie, jednakże w ocenie organu słusznie PINB przyjął, że dalsze jego wychylenie, utrata stabilności oraz upadek trzonu (np. w wyniku oddziaływania czynników atmosferycznych), może spowodować zagrożenie dla ludzi i mienia i w związku z powyższym zasadne jest zatem wzmocnienie tego trzonu w celu jego usztywnienia, np. za pomocą stalowych zastrzałów, co notabene zalecono w protokole okresowej kontroli budynku. Strop odcinkowy nad piwnicą - w części, nad pomieszczeniami magazynu, kotłowni i nad kanałem technicznym tj. belki stalowe stropu są znacznie skorodowane, w części - wżerowo, istnieją rozwarstwienia korozyjne belek. Zdaniem DWINB słusznie wskazał organ I instancji, że osłabienie parametrów wytrzymałościowych stropów stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia i w związku z tym, konieczne jest wzmocnienie lub wymiana belek stalowych konstrukcji stropu, o osłabionych parametrach wytrzymałościowych, a następnie zabezpieczenie belek i skorodowanych nadproży preparatem chroniącym przed korozją, po ich uprzednim oczyszczeniu. Ponadto, zabezpieczenia preparatem chroniącym przed korozją wymagają również skorodowane belki stalowe stropów wież kościoła. W podpiwniczeniu budynku, PINB wskazał, że istnieje znaczne zawilgocenie oraz zastoiny wody. W ocenie DWINB może prowadzić do degradacji parametrów wytrzymałościowych ścian, stropów (w tym belek stalowych stropów), fundamentów, a w następstwie wpływać negatywnie na schemat statyczny budynku oraz powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Zwrócono uwagę, że w dostarczonym protokole zalecono wykonanie hydroizolacji fundamentów. Odnośnie rynien i rur spustowych budynku PINB ustalił, że posiadają one ślady zużycia eksploatacyjnego, a miejscowo istnieją braki dolnych części rur spustowych, co bez wątpienia może się przyczyniać do nadmiernego zawilgocenia substancji budowlanej i zagrożenia, co najmniej mienia. DWINB zwrócił uwagę na niestabilne, posiadające braki elementy balustrad znajdujących się przy wejściach do budynku, które wymagają stabilnego zamocowania oraz uzupełnienia brakujących elementów. Organ odwoławczy przychylił się do twierdzeń PINB, że wady w ich obrębie mogą przyczyniać się do zaistnienia zagrożenia dla użytkowników. Organ odwoławczy wskazał, że istniejące wady bez wątpienia obniżają sprawność techniczną przedmiotowego obiektu, wpływają na bezpieczeństwo jego użytkowania i zmniejszają trwałość jego elementów – powodują zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia w związku z jego postępującą degradacją, a co za tym idzie, wymagają zatem wykonania robót naprawczych. Nadto wskazano, że wyznaczenie zbyt długiego terminu może doprowadzić do dalszej degradacji obiektu budowlanego i w konsekwencji powstania bądź pogłębienia niewłaściwego stanu technicznego obiektu. Kolejno organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 66 p.b., na podstawie którego została wydana zaskarżona decyzja, służy usunięciu nieprawidłowości (nieodpowiedniego stanu technicznego) powstałych w trakcie użytkowania obiektu. które są z reguły wynikiem zużycia technicznego obiektu budowlanego lub nagłych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania. DWINB podkreślił, że w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego nie bada się przyczyn, które doprowadziły obiekt do takiego stanu, bowiem prowadząc postępowanie w oparciu o unormowanie zawarte w art. 66 p.b. kwestią kluczową są skutki wynikające z niewłaściwego użytkowania obiektu budowlanego. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. DWINB wskazał, iż zarzut ten jest chybiony. Wbrew twierdzeniom Skarżącej strony, protokół PINB został sporządzony w sposób prawidłowy. Mianowicie, akta sprawy wskazują, iż przed planowaną kontrolą strony postępowania zostały o tejże kontroli należycie poinformowane. Protokół został sporządzony w sposób czytelny, zawiera dokumentację fotograficzną, a także został podpisany przez osoby biorące w niej udział tj. osobę przeprowadzającą kontrolę, a także uczestników kontroli - ks. K. M. oraz M. K. Ponadto, w protokole brak jest adnotacji o uczestnikach, którzy odmówili podpisania omawianego protokołu, czy też zawierające wyjaśnienia czy też ich oświadczenia, zatem w żaden sposób nie sposób przyjąć, iż strona nie miała możliwości co do wypowiedzenia się co do treści ww. protokołu i wniesienia ewentualnych uwag czy zastrzeżeń. Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem, iż PINB nie uwzględnił w zaskarżonej decyzji robót wykonanych przez stronę skarżącą do chwili jej wydania. Jak podniesiono akta sprawy wskazują, iż wprawdzie dnia 26 lutego 2025 r. do PINB wpłynęło pismo, zawierające informację oraz fotografie wskazujące na wykonanie demontażu uszkodzonego zadaszenia nad wejściem od strony północnej, usunięcie luźnych, niestabilnych dachówek pokrycia dachowego, zabezpieczono przed upadkiem niestabilne elementu pokrycia dachowego m.in. od strony wschodniej budynku kościoła, poprzez osiatkowanie gzymsów i okapów budynku oraz wygrodzenie i oznakowanie terenu przyległego do budynku od strony uszkodzeń pokrycia oraz podstemplowano belki stropowe stropu odcinkowego nad magazynem, jednakże analiza nałożonych obowiązków nie wskazuje, iż obowiązki te są powielone czy też tożsame. Nie podzielono również zarzutów odwołania odnośnie do błędnego wyznaczenia terminu na wypowiedzenie się co do zebranego materiału, co w ocenie strony skarżącej jest terminem nieproporcjonalnym na merytoryczne wypowiedzenie się strony w sprawie. Jak zauważono akta sprawy wskazują, że PINB zawiadomił stronę skarżącą o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz możliwości wypowiedzenia się pismem z dnia 10 kwietnia 2025 r. (pismo doręczone stronie skarżącej dnia 14 kwietnia 2025 r.). Następnie PINB wydał zaskarżoną decyzję dnia 4 lipca 2025 r., zatem praktycznie 3 miesiące od wystosowania zawiadomienia, co niewątpliwie stanowi wystarczający czas na możliwość uczestnictwa w sprawie, a ponadto jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik skarżącej strony tj. właściciela przedmiotowego obiektu, stawił się w siedzibie PINB, celem przeglądania akt sprawy dopiero dnia 10 lipca 2025 r. - zatem po wydaniu spornej decyzji. W ocenie organu odwoławczego powyższe nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Odnośnie do zarzutu nierealnego oraz niedostosowanego do okoliczności sprawy terminu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości organ odwoławczy wskazał, że realizując uprawnienie nadzorcze z art. 66 ust. 1 p.b., organ musiał określić minimalny standard wymagań adekwatny do wieku budynku i rozwiązań technicznych mając na uwadze naprawczy, a więc remontowy charakter nakładanych na właściciela obowiązków, a na aktualnym etapie ewentualna zmiana terminów nie jest w żaden sposób uzasadniona. W skardze na powyższą decyzję DWINB zarzucono naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418) – dalej: p.b. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji PINB w mocy i uznanie, że budynek kościoła jest w nieodpowiednim stanie technicznym, a stwierdzone nieprawidłowości zagrażają życiu, zdrowiu i mieniu, podczas gdy ustalony w sprawie stan faktyczny oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazują, że stwierdzone nieprawidłowości nie stwarzają zagrożenia dla dóbr prawnie chronionych, a ponadto nie jest możliwe utrzymanie zabytkowego budynku jakim jest kościół w pełnej sprawności w myśl obecnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych oraz że część nakazanych przez PINB robót budowlanych może doprowadzić do katastrofy budowlanej, m.in. poprzez ingerencję w fundamenty zabytkowego kościoła, a naruszył zasadę proporcjonalności poprzez nałożenie na stronę skarżącą obowiązków niewspółmiernych do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu niedopasowanych do okoliczności stanu faktycznego. 2. art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez: a. całkowite pominięcie przez organ złożonej wraz z odwołaniem z dnia 21 lipca 2025 r. - opinii dot. prac zabezpieczających oraz stanu technicznego kościoła pw. [...] we W. przy ul. [...] sporządzonej na zlecenie Skarżącej, której to autorami są wykwalifikowani architekci będący również odpowiedzialni za projekt prac remontowych obiektu z 2011 r. i znającymi szczegółowo specyfikę architektoniczno-budowlaną kościoła – której pominięcie stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ ma obowiązek "wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć" cały materiał dowodowy, niezależnie od tego, czy potwierdza dotychczasowe stanowisko organu, czy też zupełnie od niego odbiega. Skoro z odwołaniem strona skarżąca przedłożyła specjalistyczną opinię architektoniczną autorów odpowiedzialnych za projekt prac remontowych i znających bardzo dobrze obiekt pod względem architektoniczno-budowlanym, to jej całkowite pominięcie oznacza niewypełnienie tego obowiązku i dokonanie oceny w sposób wybiórczy, jedynie w stosunku do części zebranego w sprawie materiału dowodowego. b. bezpośrednie, bezrefleksyjne inkorporowanie do decyzji zaleceń wynikających z przeprowadzonej na zlecenie strony skarżącej kontroli, stwierdzonej Protokołem nr [...] z grudnia 2024 z kontroli 5-cio letniej (i jednorocznej) stanu konstrukcyjno-budowlanego budynku kościoła p.w. [...] we W. przy ul. [...] w sytuacji, gdzie opracowanie to nie zawierało wyczerpującego uzasadnienia wskazanych tam zaleceń oraz zaniechanie przez organ odniesienia zaleceń wynikających z protokołu kontroli do opinii architektonicznej, w konsekwencji organ nie dokonał oceny proporcjonalności zaleceń z perspektywy obowiązków możliwych do nałożenia w trybie art. 66 ust. 1 p.b. oraz przy uwzględnieniu cech charakterystycznych obiektu wynikających z jego sakralnej funkcji oraz historycznego kontekstu oraz faktycznych możliwości wykonania tych prac w zakreślonym terminie, co doprowadziło do nałożenia na stronę skarżącą w ramach zaskarżonej decyzji szeregu obowiązków nieproporcjonalnych i niemożliwych do wykonania zgodnie z treścią decyzji; c. brak rozpoznania całości odwołania strony skarżącej od decyzji PINB, poprzez nie odniesienie się w zaskarżonej decyzji do zarzutów strony skarżącej, m.in. pominięcie większości zarzutów dot. wadliwości przeprowadzonego przez PINB postępowania administracyjnego - tj. zarzutu dotyczącego wskazania dokładnych przepisów techniczno-budowlanych, które uzasadniałyby nałożenie na stronę skarżącą obowiązków (zarzut nr 5), zarzutu dotyczącego niewłaściwego prowadzenia akt postępowania (zarzut nr 6), czy zarzutu dotyczącego prowadzenia przez organ I stopnia kilku postępowań z pominięciem szeregu ustawowych obowiązków organu, w tym do zawiadomienia strony o jego wszczęciu, połączenia do wspólnego rozpoznania, czy jego zakończenia (zarzut nr 8); d. uznanie, że PINB w dniu 2 kwietnia 2025 r. przeprowadził kontrolę, a protokół z przeprowadzonej czynności został sporządzony prawidłowo, tj. został podpisany przez Proboszcza Parafii i M. K. oraz osobę przeprowadzającą kontrolę oraz oparcie ustaleń w sprawie na sporządzonym w sposób nie należyty i niegodny z przepisami procedury administracyjnej protokole kontroli z dnia 2 kwietnia 2025 r., którego wady dyskwalifikują go jako dopuszczalny środek dowodowy w sprawie podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności znajdującego się w aktach sprawy protokołu z kontroli jasno wynika, że kontrola przeprowadzona w dniu 2 kwietnia 2025 r. była istotnie wadliwa, ponieważ pod protokołem nie podpisały się wszystkie osoby przeprowadzające czynności w obiekcie (co organ sam przyznaje w zaskarżonej decyzji, ponieważ w uzasadnieniu na stronie 8 organ nie jest w stanie wskazać z imienia i nazwiska osobę przeprowadzającą czynności, natomiast wskazuje osobę przeprowadzającą kontrole, podczas gdy z treści protokołu wynika, że były to dwie osoby. Ponadto w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących na to, czy osoby ją przeprowadzające były do tego prawidłowo umocowane oraz uprawnione z uwagi na wymóg posiadania stosownych uprawnień budowlanych, a nawet nie wiadomo która z dwóch osób działających z ramienia organu I instancji złożyła podpis pod dokumentem, dodatkowo czynności kontrolne nie objęły wież, wnętrza i poddasza, a pomimo tego Organ odniósł się do ich stanu technicznego. W związku z tym oparcie decyzji przez PINB na Protokole kontroli było naruszeniem przepisów, co powinno skutkować wydaniem przez Organ decyzji uchylającą decyzje PINB; e. nieuwzględnienie w decyzji robót wykonanych do chwili jej wydania, m.in. co do których wykonania organ I stopnia został należycie zawiadomiony w piśmie z dnia 25 lutego 2025 r., a pomimo tego organ w drodze zaskarżonej decyzji utrzymał nałożone na stronę obowiązki, które w istocie zostały już wykonane, a w konsekwencji zignorował powyższe zawiadomienie wystosowane przez stronę, w efekcie czego dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wybiórczy; f. niezebranie w sposób wyczerpujący oraz nierozpatrzenie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie, co doprowadziło do błędnego przyjęcia przez organ, że nieprawidłowości w stanie technicznym kościoła są wtórne, tzn. powstały przez niewłaściwe użytkowanie kościoła lub utrzymania go w niewłaściwym stanie zużycia oraz traktowanie budynku kościoła jako obiektu nowego, wzniesionego współcześnie, w zupełnym oderwaniu od historycznego kontekstu tego obiektu, podczas gdy nieprawidłowości wskazane przez organ po części wynikają ze specyfiki obiektu i historycznych wydarzeń, które ukształtowały jego obecną formę, która sama w sobie stanowi żywy dowód historycznych wydarzeń i stanowi element dóbr kultury podlegających ścisłej ochronie prawnej, gdyż kościół jest obiektem zabytkowym, wpisanym do rejestru zabytków, zbudowanym w drugiej połowie XIX wieku oraz zniszczonym w trakcie trwających w mieście działań wojennych związanych z operacją "[...]" w około 60%, a następnie odbudowany, wobec czego stan techniczny budynku oraz jego widoczne "nieprawidłowości" mogły nie wynikać z wyżej opisanych przyczyn, natomiast wynikają z pierwotnej konstrukcji budynku kościoła i jego specyfiki w ujęciu historycznym oraz pominięcie przez organ faktu, iż przedmiotowy obiekt podlega bieżącym pracom konserwacyjnym i remontowym, w zasadzie bez przerwy, począwszy od 2013 r., co wprost wynika z Książki Obiektu Budowlanego, znajdującej się w materiale dowodowym zebranym w sprawie, co wyraźnie wskazuje na dokładanie wszelkich starań przez właściciela obiektu w celu utrzymania jego jak najlepszego stanu technicznego oraz daje wyraz temu, iż przywrócenie takiego obiektu do stanu zgodnego z przepisami technicznymi (nie wskazanymi przez organ) jest dalece długotrwałym procesem, niekiedy trwającym dekady, a przy tym zamierzeniem równie długotrwałym, co kosztownym; g. zaniechanie przez organ przeprowadzenia postępowania dowodowego, dowolną ocenę dowodową i poprzestanie na tezie, że ustalone przez organ wady obiektu zagrażają życiu, zdrowiu lub mieniu, bez jakiegokolwiek uzasadnienia stanowiska czy oparcia takiego stwierdzenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, do czego organ był zobowiązany - dopiero wówczas organ mógł wyciągnąć wnioski co do istnienia przesłanek z art. 66 p.b. - przy czym wszystkie powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby organ wziął pod uwagę wykonane już roboty, przedłożoną opinię architektoniczną, oraz/lub zlecił wykonanie dodatkowej opinii czy ekspertyzy potwierdzającej wątpliwości co do nienależytego stanu technicznego poszczególnych elementów kościoła, a przede wszystkim wziął pod uwagę specyfikę kościoła w ujęciu historycznym, sakralną funkcję obiektu, realizowane przez obiekt funkcje i potrzeby społeczne oraz dokonał kontroli w sposób należyty, niebudzący wątpliwości tak faktycznych, jak i prawnych - to wówczas nie nałożyłby obowiązków, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, tj. w sposób nieadekwatny do okoliczności faktycznych sprawy, które organ w istocie zignorował; 3. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a w zw. z art. 78 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa stronie skarżącej do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym i uznanie, że zarzut strony skarżącej dot. "nierealnego oraz niedostosowanego do okoliczności sprawy terminu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości" jest chybiony - ponieważ na etapie postępowania odwoławczego zmiana terminów nie była uzasadniona, a strona skarżąca może wystąpić o zmianę terminu na podstawie art. 155 k.p.a. w zakresie realizacji obowiązków, podczas gdy PINB nałożył na stronę skarżącą nierealne terminy na wykonanie robót budowlanych (kolejno 2, 8, 12 miesięcy), które wymagają uzgodnienia z organem konserwatorskim - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ winien był ocenić, czy organ I stopnia nałożył na stronę skarżącą terminy, których dochowanie byłoby możliwe, szczególnie przy uwzględnieniu ograniczeń wynikających z ochrony prawnej zabytków i przepisów prawa budowlanego - czego jednak nie uczynił stając na stanowisku, że strona skarżąca może wystąpić z wnioskiem o zmianę terminów na realizacje nałożonych na nią obowiązków. Ponadto organ stanął na stanowisku, że strona skarżąca może wystąpić do PINB o wyrażenie zgody na zmianę terminu na wykonanie nałożonego obowiązku na podstawie art. 155 k.p.a., natomiast nie wziął pod uwagę, że PINB może tej zgody nie udzielić - co wówczas będzie skutkowało nałożeniem na stronę skarżącą dotkliwych sankcji administracyjnych. Tym samym ziściła się przesłanka nieważności postępowania administracyjnego z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. - ponieważ organ wprost ograniczył prawo strony do dwuinstancyjności postępowania administracyjnego; 4. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP, w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 3 p.b. poprzez niewskazanie w decyzji oraz uzasadnieniu jakie konkretnie normy techniczno-budowlane, polskie normy lub inne obowiązujące przepisy prawa zostały naruszone oraz jakie przepisy techniczne dotyczące warunków użytkowania istniejących obiektów zostały przez organ zastosowane do oceny stanu technicznego obiektu, podczas gdy nakładanie przez organ określonych obowiązków, związanych z doprowadzeniem obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu technicznego na podstawie decyzji administracyjnych, musi wynikać ze ściśle określonej normy prawnej, w efekcie czego organ nałożył na stronę skarżącą szereg obowiązków, które nie wynikają wprost z przepisów prawa, co stanowiło rażące naruszenie prawa przez organ. Zgodnie z art. 7 ust. 3 p.b. "warunki techniczne użytkowania obiektów", a więc warunki techniczne dotyczące obiektów istniejących, określane są przez właściwych ministrów w drodze rozporządzenia - pomimo więc wyraźnego odesłania ustawowego do przepisów, które należy stosować, organ nie wskazał przepisów, na których oparł swoje ustalenia w sprawie, co stanowi rażące naruszenie prawa, determinujące nieważność zaskarżonej decyzji; 5. art. 5 ust. 2 p.b. w zw. z art. 61 ust. 1 p.b. w z art. 66 ust. 1 pkt. 3 p.b. poprzez przyjęcie, że właściciel lub zarządca budynku musi utrzymywać obiekt budowlany w stanie pełnej sprawności oraz w stanie idealnym, gdzie obiekt nie posiada jakichkolwiek uszkodzeń, podczas gdy nie jest możliwe utrzymanie zabytkowego budynku jakim jest kościół w pełnej sprawności w myśl obecnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych (jeżeli istnieją), a także błędną wykładnię przepisów prawa budowlanego, które dopuszczają pewien stopień zużycia obiektu budowlanego oraz nie jest wymagane utrzymywania obiektu budowalnego w stanie idealnym, nieposiadającym jakichkolwiek uszkodzeń - docelowo jak w stanie nowym, szczególnie gdy mowa jest o wielowiekowym, zabytkowym obiekcie sakralnym, jak w niniejszym przypadku; 6. art. 66 ust. 1 w zw. z art. 5 i 36 ustawy o ochronie zabytków oraz w zw. z art. 7 i art. 7b k.p.a., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że wystarczające będzie uzgodnienie przez stronę skarżącą zakresu prac z organem konserwatorskim na etapie przystąpienia do prowadzenia robót, podczas gdy obowiązkiem PINB i organu jest współdziałanie procesowe w ustaleniu stanu faktycznego z innymi organami, które posiadają informacje lub dokumenty, które są niezbędne do należytego załatwienia sprawy, wobec czego organ winien jakkolwiek uwzględnić znany mu fakt wpisu obiektu do rejestru zabytków i w ramach współdziałania procesowego organów administracyjnych zwrócić się do organu konserwatorskiego z prośbą o odniesienie się (opinie, zajęcie stanowiska) do nakładanego na stronę skarżącą zakresu prac, szczególnie w kontekście zakresu i sposobu ich wykonania – które w sposób oczywisty istotnie wpływają na terminy określone przez organ w zaskarżonej decyzji. Brak współdziałania ze strony organu z organem konserwatorskim (lub choćby powiadomienie go o fakcie i wynikach kontroli, tak aby miał szansę odnieść się do tych ustaleń) spowodowało wydanie decyzji wadliwej, tj. zakreślającej terminy wykonania obowiązków bez uwzględnienia znanych organowi ograniczeń wynikających z przepisów o ochronie i opiece nad zabytkami. Organ, wydając decyzję na podstawie art. 66 p.b., wskazał szczegółowy zakres robót i jedynie "odesłał" do uzgodnienia z konserwatorem, zamiast samodzielnie - przed rozstrzygnięciem - zweryfikować, czy zakres ten jest zgodny z ograniczeniami wynikającymi z ochrony zabytków oraz konieczny i uzasadniony z punktu widzenia bezpieczeństwa takich obiektów. Taki sposób działania narusza obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego rozstrzygania z poszanowaniem obu interesów (publicznego i właściciela zabytku). Równolegle obowiązują przepisy ustawy o ochronie zabytków, gdzie: art. 5 nakłada na właściciela obowiązek zachowania zabytku w jak najlepszym stanie (ochrona wartości historycznych/artystycznych), a art. 36 wymaga uzyskania pozwolenia konserwatorskiego na prace/roboty przy zabytku. Skoro nakaz dotyczy ingerencji w substancję zabytku, organ - zanim nakaże konkretne roboty - powinien zadbać o to, aby obowiązki które nakłada na stronę były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa lub w ogóle były możliwe do wykonania, w myśl przepisów u.o.z., zamiast przerzucać ten ciężar i ryzyko na stronę. W rezultacie wniesiono o: stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji w całości, ewentualnie o uchylenie decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji w całości; zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji w całości, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z 27 listopada 2025 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 marca 2026 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę, przy czym zmodyfikował wniosek o zasądzenie kosztów postępowania do wysokości 6-krotności stawki minimalnej Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2026 r. poz. 143 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlega opisana na wstępie decyzja DWINB z dnia 22 sierpnia 2025 r. (Nr 879/2025), którą utrzymano w mocy decyzję PINB z dnia 4 lipca 2025 r. (Nr 1434/2025) nakazującą stronie skarżącej usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku kościoła. Rozstrzygnięcie organu I instancji zostało wydane na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418) – dalej: p.b. Zgodnie z art. 66 ust. 1 p.b. w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Rzeczą organów było zatem przede wszystkim ustalenie prawnie relewantnych dla sprawy okoliczności: stanu technicznego budynku, a także szczegółowego rozważenia, czy ustalony stan techniczny jest ewentualnie nieodpowiedni. Do wydania decyzji, której podstawą jest art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b. niezbędne jest udowodnienie faktu zaistnienia stanu obiektu, o jakim mowa w tym przepisie. W tym celu organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające tak, aby ustalony stan nie budził żadnych wątpliwości. Przepis ten ma umożliwić bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem. Do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych w obiekcie budowlanym nieprawidłowości wystarczające jest stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu. Przytaczając treść art. 61 należy podnieść, że obowiązki nakładane na podstawie art. 66 P.b. obejmują sytuacje związane z nieprawidłową eksploatacją obiektu budowlanego, polegającą na zaniechaniu wykonywania obowiązków określonych w art. 61 oraz dalszych przepisach tego rozdziału ustawy. Zatem usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 P.b. może dotyczyć takich nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego, a więc związanych zazwyczaj z niewłaściwym jego użytkowaniem, doprowadzeniem do znacznego zużycia technicznego poprzez brak remontów, konserwacji spowodowanych biernością, niedbalstwem, brakiem kontroli właściciela lub zarządcy. W konsekwencji art. 66 ust. 1 P.b. nie może być wykorzystywany do usunięcia innych, niż przewidziane w nim, nieprawidłowości. Nakładane na jego podstawie obowiązki mają charakter naprawczy, ale zmierzają do przywrócenia obiektu do stanu używalności, zachowania substancji budowlanej w należytym stanie technicznym odpowiadającym jego funkcjom. Dalej trzeba powiedzieć, że przepisy ustawy wskazują jednoznacznie na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, jako podmioty zobowiązane do dbania o stan techniczny obiektu budowlanego. To właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest zobowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 P.b. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonując oceny materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji uznał, że jest on wystarczający dla akceptacji nałożonych obowiązków, wobec stwierdzenia nieprawidłowości w stanie technicznym budowli. Zdaniem sądu z takim wnioskiem nie można się zgodzić, bowiem jest on co najmniej przedwczesny i nie poprzedzony jednoznacznym ustaleniem stanu spornego obiektu. Trzeba wskazać ponadto, że przepisy Prawa budowlanego dają kompetencje i możliwość organom nadzoru budowlanego i administracji architektoniczno-budowlanej do nałożenia obowiązku wykonania ocen i ekspertyz technicznych na wszystkie działania podejmowane w ramach wykonywania zadań tych organów. Stosownie do treści art. 81c ustawy Prawo budowlane organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami Prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów: 1) związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego; organ administracji architektonicznobudowlanej lub nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z materiału aktowego, w tym zdjęć i ich pobieżna analiza, wskazuje niewątpliwie na nienajlepszy jego stan techniczny. Natomiast ostateczną odpowiedź na pytanie czy stan techniczny kościoła nie zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska; jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym;-może udzielić właśnie np. rzetelna i szczegółowa kontrola obiektu przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia, bądź np. ekspertyza techniczna. Można dodać, że użyte w art. 66 pkt 1 P. b. pojęcie "nieodpowiedni" jest określeniem nieostrym i brak jest jego legalnej definicji. Określenie "nieodpowiedni" stan techniczny budynku należy odnieść do sytuacji, w której ustalony stan techniczny obiektu narusza obowiązujące wymagania. Niewątpliwie okoliczność zaistnienia przesłanek obligujących organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji z art. 66 P. b., musi wynikać z ustaleń poczynionych przez ten organ w przeprowadzonym postępowaniu i następnie znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Trzeba bowiem pamiętać, że w przypadku stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego niewłaściwego stanu technicznego obiektu budowlanego zobowiązany jest on do wydania jednej z decyzji wymienionych w art. 66-68. Decyzje te mają na celu usunięcie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu przez wykonanie remontu, odbudowy czy nawet rozbiórki obiektu. Mając na względzie dotąd powiedziane można jeszcze dodać, że z art. 66 ust. 1 P.b. wynika ponadto, że w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego czy stanu zagrożenia dóbr chronionych, nie bada się przyczyn, które doprowadziły obiekt do takiego stanu (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2000 r., IV SA 1393/98). Faktycznie odpowiedzialność za stan obiektu nie jest powiązana wprost z prawem własności, lecz ze stanem władania i zarządzania danym obiektem. Przez zarządzanie obiektem budowlanym należy rozumieć w szczególności podejmowanie czynności w zakresie bieżącej konserwacji i utrzymania obiektu budowlanego. W okolicznościach sprawy organy w zasadniczej mierze oparły się na ustaleniach zawartych w protokole okresowej kontroli przeprowadzanej co najmniej raz na rok i na pięć lat, sporządzonym w grudniu 2024 r. przez mgr inż. M. K. oraz wynikach kontroli przeprowadzonej w dniu 2 kwietnia 2025 r. Należy pamiętać że nieodpowiedni stan techniczny siłą rzeczy wiąże się z zagrożeniami, których stopień powinien być ustalony indywidualnie w każdym przypadku (por. wyroki NSA z 18 maja 2023 r., II OSK 311/22, LEX nr 3557325; z 5 maja 2022 r., II OSK 1363/19, LEX nr 3365635). Nadto, nie od rzeczy będzie także przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2024 r. II OSK946/23 - "Posłużenie się w art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 2 oraz w art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego określeniem o należytym lub odpowiednim stanie technicznym, uzasadnia odwołanie się do obowiązujących w systemie prawnym przepisów technicznych powszechnie obowiązujących, istotnych w materii rozstrzyganej w danej sprawie. Można zatem stwierdzić, że obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, kiedy zachodzi niezgodność tego stanu z przepisami techniczno-budowlanymi. Kontrola tego stanu zgodności podlega kompetencjom organu nadzoru budowlanego, co powinno było zostać przez nie sprawdzone w sposób niepozostawiający wątpliwości co do zgodności z wymogami technicznymi. Przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego powinien być odczytywany z uwzględnieniem systematyki tej ustawy. Skoro przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 znajduje się w rozdziale poświęconym utrzymaniu obiektów budowlanych, to ma on zastosowanie do sytuacji, które są konsekwencją używania obiektu budowlanego. Warto od razu zauważyć, że nie jest wykluczone objęcie hipotezą tej normy stanów będących wynikiem czynników zewnętrznych, oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, silne wiatry i inne, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska (art. 61 pkt 2 Prawa budowlanego)". Okoliczności wyczerpujące przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 3, co do zasady, są odmienne od stanów kwalifikowanych do art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 jest rezultatem zużycia obiektu lub uszkodzenia obiektu w warunkach wskazanych w art. 61 pkt 2. Natomiast wskazany w art. 61 ust. 1 pkt 1 stan, w którym obiekt może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, co do zasady nie musi być wiązany z zużyciem lub uszkodzeniem obiektu, jakkolwiek okoliczności tych nie można od siebie w sposób sztuczny odrywać. Nieodpowiedni stan techniczny siłą rzeczy wiąże się z zagrożeniami, których stopień powinien być ustalony indywidualnie w każdym przypadku. Warto przy tym zauważyć, że w art. 66 ust. 1 pkt 1 jest mowa o obiekcie, który może zagrażać życiu lub zdrowiu itd., natomiast w art. 61 pkt 2 (wskazywanym jako norma do której odwoływać należy art. 66 ust. 1 pkt 3) jest mowa o uszkodzeniu obiektu mogącym spowodować zagrożenie życia lub zdrowia itd. Co wydaje się być dodatkowo istotne w rozpoznawanym przypadku okoliczności wyczerpujące przesłanki wydania nakazów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3, powinny być zatem kwalifikowane indywidualnie w każdej sprawie. Dlatego w przypadku rozpoznawanym należy mieć na względzie z jednej strony fakt, ze mamy do czynienia z obiektem zabytkowym, ale z drugiej także, że budynek kościoła jest obiektem użyteczności publicznej (§ 3 ust. 6 rozporządzenia w sprawie przepisów technicznych budynków). Inaczej mówiąc, budynek kościoła, jako obiekt służący do kultu religijnego jest budynkiem użyteczności publicznej wymagającym ponadzwykłej dbałości o bezpieczeństwo użytkowników. Mając zatem na względzie powyższe i przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, że organy rozpatrzyły ją na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b., nie wyjaśniając w sposób zgodny z zasadami zawartymi w kodeksie postępowania administracyjnego (art.7 kpa: w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli). Szczegółowa analiza uzasadnienia decyzji organu I instancji pozwala na przyjęcie, że organ inkorporował do swojego rozstrzygnięcia ustalenia zawarte m.in. w protokole okresowej kontroli, a także protokołu kontroli, dokonanej w toku prowadzonego postępowania. W tym protokole napisano, między innymi, że "schody zewnętrze do wejścia bocznego do zakrystii od strony wschodniej posiadają ubytki betonowania, część ceglana na której są wsparte schody - posiada ubytki materiału tworzącego ceglanego i wypłukania spoin między cegłami". Natomiast strona zobowiązana konsekwentnie twierdzi i wskazuje, że w obiekcie nie ma betonowych schodów. Zauważyć należy także, że w ustalonym przez organy stanie faktycznym pojawiły się istotne wątpliwości, które wymagają – w ocenie Sądu – wyjaśnienia. Należy bowiem zauważyć, że w decyzji organu I instancji nakazano m.in. uzupełnienie lub wymianę (w zależności od przyjętej technologii naprawczej) uszkodzonych betonowych stopnic schodów zewnętrznych do budynku, do wejścia bocznego od strony wschodniej. Tymczasem strona skarżąca konsekwentnie podnosi, że wszystkie schody zewnętrzne mają stopnie kamienne (stanowisko wskazane np. w opinii dołączonej do odwołania). W rezultacie wymagane jest jednoznaczne i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego oraz uwzględnienie istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia aspektów mogących bezpośrednio wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. Pamiętać bowiem trzeba, że w kontrolowanym postępowaniu mamy do czynienia z decyzją nakazową, której najdalej idącą konsekwencją może być egzekucja administracyjna (np. wykonanie zastępcze). Wobec tego sprawą bardzo istotną jest aby zawarte w nim nakazy były sformułowane na tyle jasno i w sposób oczywisty, niedopuszczający możliwość interpretacji osnowy decyzji w postępowaniu wykonawczym. Jeśli organ miał na uwadze jakieś spoiny wykonane z betonu, to winien nałożony obowiązek uściślić w taki sposób, aby obowiązany nie miał żadnych wątpliwości co do zakresu nałożonego obowiązku. Brak szczegółowego i dokładnego wypunktowania stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku stanowi o wadliwości decyzji, która polega na naruszeniu art. 66 ust. 1 p.b. w ten sposób, że ustalając jako nieodpowiedni stan techniczny i nakazując usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości organ nie wskazał, jakie konkretnie normy techniczno–budowlane (z uwzględnieniem rodzaju obiektu) stwierdzony stan narusza. Jeśli zaś organy nadzoru budowlanego doszłyby do wniosku, ze ustalony stan obiektu wprawdzie nie mieści się w ramach rozporządzenia, ale i tak zagraża chronionym dobrom, to winny to szczegółowo uzasadnić. Uchybienia te naruszają przepis materialny – art. 66 ust. 1 p.b., co również miało wpływ na wynik sprawy. Wskazane naruszenie nie uzasadniało jednak stwierdzenia nieważności decyzji. Przechodząc dalej należy się odnieść do protokołu kontroli Nr [...] (k. 15 akt adm. I inst.). Zgodnie z art. 68 § 2 k.p.a. protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole. Jak wynika z treści tego protokołu w trakcie kontroli po stronie osób ją przeprowadzających brać miały udział: eksp. nadz. bud. E. J. nr upr. [...] oraz spec. J. G. Nie zmienia to jednak faktu, że w części protokołu zawierającej podpisy wskazanych wyżej osób znajduje się wyłącznie jeden nieczytelny podpis, który nie pozwala jednocześnie na identyfikację osoby go składającej. W protokole nie omówiono również w żaden sposób braku jednego z podpisów i nie wskazano przyczyn ewentualnej odmowy jego złożenia. W ocenie Sądu protokół może być dowodem w postępowaniu tylko wówczas, jeżeli jest zgodny z prawem, a więc jeżeli został sporządzony m.in. w sposób określony w art. 68 § 2 k.p.a. Tego wymogu powyższy protokół – w ocenie Sądu – nie spełnia. Odnośnie zaś co do decyzji organu odwoławczego wskazać przyjdzie, że do odwołania dołączona została opinia architektoniczna dr inż. arch. M. M. oraz dr inż. arch. A. M. dot. prac zabezpieczających oraz stanu technicznego kościoła pw. [...] we W. przy ul. [...]. W opinii tej wskazano m.in., że: w odniesieniu do obowiązku naprawy uszkodzonej izolacji przewodu zasilającego w partii cokołowej wieży zachodniej to zabezpieczenie zostało wykonane jeszcze przed wizją lokalną pracowników PINB. Z kolei w odniesieniu do wykonania hydroizolacji fundamentów – według opinii – nie wskazano w decyzji informacji, w jakim zakresie należy wykonać izolację oraz gdzie zaobserwowano nadmierną wilgoć. W kwestii uzupełnienia materiału tworzącego ściany i gzyms oraz muru ceglanego schodów zewnętrznych od strony wschodniej zaznaczono, że część wejść do budynku kościoła od strony wschodniej jest nieużytkowana. W zakresie wymiany lub naprawy uszkodzonego pokrycia dachowego wskazano, że uszkodzenie zostało naprawione, a leżące w koszach i rynnach elementy ceramiczne zostały uprzątnięte. Odcinek niewyremontowanych gzymsów został zabezpieczony siatką, teren poniżej jest wygrodzony. W zakresie wymiany lub naprawy stolarki okiennej wskazano w opinii, że konieczne jest opracowanie programu lub projektu i uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Co jednak szczególnie istotne organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się do treści wskazanej opinii, w tym do poszczególnych tez wskazujących na zmianę stanu faktycznego sprawy i wykonanie poszczególnych robót. Zdaniem Sądu sposób procedowania przez organ odwoławczy pozostaje w sprzeczności z zasadami procedury administracyjnej, w tym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Stosownie bowiem do unormowań kodeksu postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), organ wyższego stopnia ma obowiązek powtórnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. W ocenie Sądu istotne wątpliwości budzi także prawidłowość kompleksowego i ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, gdy uwzględni się zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz treść opinii dołączonej do odwołania. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu zasadniczo powtórzył tylko stanowisko organu pierwszej instancji, w żadnej mierze nie odnosząc się do tez sformułowanych w dołączonej do odwołania opinii wskazujących m.in. na wykonanie części z obowiązków nakazanych decyzją organu I instancji. Takie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia zatem wymogów określonych w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym wyroku usuwając stwierdzone i wytknięte naruszenia przepisów prawa. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Do kosztów zaliczono uiszczony od skargi wpis, opłaty skarbowe od pełnomocnictw oraz czterokrotność stawki minimalnej wynagrodzenia pełnomocnika. Sąd mając na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika strony skarżącej, w tym obszerne uzasadnienie skargi uwzględnił częściowo wniosek o podwyższenie stawki minimalnej w wysokości 480 zł czterokrotnie.