II SA/Wr 800/24

WyrokWSA we Wrocławiu2025-03-20

Skład orzekający: Adam Habuda, Olga Białek, Marta Pawłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie zwykłe, działające na rzecz ochrony środowiska, może zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeśli jego wniosek opiera się na przesłankach interesu społecznego, a organy administracji uznają, że Stowarzyszenie działa w celu ochrony partykularnych interesów swoich członków?
Ratio decidendi
Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, na podstawie art. 31 § 1 k.p.a., wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek: uzasadnionych celów statutowych organizacji oraz istnienia interesu społecznego. W niniejszej sprawie, mimo że cele statutowe Stowarzyszenia obejmowały ochronę środowiska, zabrakło obiektywnie pojmowanego interesu społecznego, ponieważ działania Stowarzyszenia były kontynuacją indywidualnych prób jego członków uzyskania statusu strony, a jego powołanie miało na celu ochronę ich partykularnych interesów, a nie dobra ogólnego.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwykłe M. wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy centrum logistycznego. Stowarzyszenie argumentowało, że inwestycja naruszy prawo do życia w czystym środowisku. Wójt Gminy odmówił dopuszczenia, uznając brak powiązania celów statutowych z przedmiotem sprawy oraz brak interesu społecznego, a także wskazując na partykularny charakter działań Stowarzyszenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta. Stowarzyszenie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i zasad legalizmu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia zwykłego M. z siedzibą w M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2023 r. nr SKO 4213.33.2023 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia oddala skargę w całości. Stowarzyszenie zwykłe M. z/s w M. (dalej: Stowarzyszenie, strona skarżąca) wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym, wszczętym wnioskami M.(1) Sp. z o.o. z/s w W. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji dwóch przedsięwzięć na działkach o wymienionych przez stroną skarżącą numerach ewidencyjnych, obręb M., na podstawie art. 31 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa). Wójt Gminy W.(1) (dalej: Wójt, organ I instancji) powyższy wniosek rozdzielił adekwatnie do każdego przedsięwzięcia, które łączą się w jedną inwestycję tej samej spółki. Niniejsza sprawa dotyczy dopuszczenia do udziału w postępowaniu środowiskowym w sprawie przedsięwzięcia polegającego na budowie Centrum Logistycznego, w skład którego wchodzą: zespół hal produkcyjno-usługowo-magazynowych z zapleczami socjalno- biurowymi, portiernie, zbiorniki i pompownie ppoż., stacja L. z instalacją gazową, instalacja fotowoltaiczna, zbiornik retencyjny i parkingi wraz z towarzyszącą infrastrukturą w miejscowości M., na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...] (fragm.), [...], [...], [...] (fragm.). Strona skarżąca, uzasadniając wskazany na wstępie wniosek podniosła, że planowana inwestycja ma polegać na budowie centrum logistycznego o powierzchni minimum 40 ha, z halami magazynowymi o wysokości 15 m i ma generować ruch około 6000 samochodów, w tym 1400 samochodów ciężarowych. W ocenie Stowarzyszenia, opisana inwestycja nie przystaje do istniejącej zabudowy wiejskiej i pozostaje w kolizji z funkcją mieszkaniową sąsiadującego terenu. Cechy miejscowości M. (zabudowa co do zasady jednorodzinna, wiejska, o niskim poziomie oddziaływania, cisza, bliskość przyrody i czyste środowisko sprzyjające rozwojowi fauny i flory), wpływają na jego wysoką atrakcyjność. W ocenie Stowarzyszenia, realizacja przedmiotowej inwestycji, naruszy prawo do życia w czystym środowisku i korzystania z niego (art. 4 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska). Postanowieniem z dnia 28 września 2023 r., (nr OŚ.6220.3.2.2023), Wójt Gminy W.(1) odmówił stronie skarżącej udziału na prawach strony w wymienionym postępowaniu. Argumentując tak zajęte stanowisko organ I instancji w pierwszej kolejności powołał art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm. – dalej: ustawa o.o.ś.), zgodnie z którym, organizacja ekologiczna może zgłosić chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu administracyjnym wymagającym udziału społeczeństwa. Natomiast udziału społeczeństwa wymaga postępowanie, podczas którego przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Opierając się na tej podstawie prawnej Wójt zauważył, że na obecnym etapie postępowania w przedmiotowej sprawie mają miejsce ustalenia, czy dla wskazanego wyżej przedsięwzięcia zachodzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i tym samym prowadzenia postępowania z udziałem społeczeństwa. Tym samym uznał, że strona skarżąca nie może zostać dopuszczona do udziału w przedmiotowym postępowaniu na tej podstawie. Dalej organ zauważył, że podstawą prawną, na jaką powołało się Stowarzyszenie w swoim wniosku, jest art. 31 § 1 kpa, który stanowi, że organizacja społeczna może w sprawie innej osoby występować z żądaniem 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu – jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Jednak w ocenie organu I instancji również powyższe unormowanie nie mogło stanowić podstawy uwzględnienia żądania wniosku strony skarżącej. Zwrócił uwagę, że przesłankami dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu są uzasadnione cele statutowe i interes społeczny. Organ I instancji zauważył w związku z tym, że pomiędzy celami statutowymi organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej musi występować powiązanie merytoryczne. Po przeprowadzeniu analizy celów statutowych Stowarzyszenia jakie wynikały z jego regulaminu, Wójt nie stwierdził takich powiązań. Nie dostrzegł także organ I instancji, aby za udziałem strony skarżącej w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym przemawiał interes społeczny. Zwrócił uwagę, że wprawdzie pojęcie interesu społecznego nie zostało zdefiniowane przepisami kpa, należy go jednak wiązać z działaniami na rzecz spraw istotnych ze społecznego punktu widzenia, a więc mających znaczenie dla funkcjonowania ogółu społeczności. Interes ten powinien mieć związek z toczącym się postępowaniem w takim znaczeniu, by z racji jego ochrony niezbędne było dopuszczenia organizacji społecznej jako jego rzecznika. Dodatkowo Wójt zaakcentował, że udział organizacji społecznej w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 kpa nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji lub jej członków. Na podstawie tak poczynionych ustaleń organ I instancji stwierdził, że strona skarżąca co do zasady spełnia ustawowe przesłanki warunkujące dopuszczenie do udziału w postępowaniu – zgodnie bowiem z § 2 ust. 2 pkt 2 statutu Stowarzyszenia, jego celami jest m.in. ochrona wartości przyrodniczych, kulturowych i widokowych krajobrazu, jednak tak sformułowane cele praktycznie uzasadniałyby możliwość uczestnictwa w każdym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o.o.ś. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie nie skonkretyzowało zaś interesu społecznego. W ocenie Wójta, za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawia tylko wtedy, jeśli organizacja dysponuje wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi i rozeznaniem w sprawie, w której ma zamiar uczestniczyć. Ogólnikowe, szablonowe stwierdzenia zawarte we wniosku Stowarzyszenia nie wskazują na jakąkolwiek wiedzę co do uwarunkowań środowiskowych przedmiotowej inwestycji. Organ tym samym uznał, że Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło w jakimkolwiek zakresie, że uczestnicząc w postępowaniu, przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia jego celów. Nadto Wójt zwrócił uwagę, że członkami Stowarzyszenia jest sześć osób, które wcześniej, zwróciły się o dopuszczenie ich jako stron postępowania administracyjnego w trybie art. 28 kpa. Wszystkie te osoby zostały poinformowane, że nie posiadają statusu strony postępowania. Stąd organ I instancji wywiódł brak autentycznego i bezinteresownego zaangażowania Stowarzyszenia w ochronę interesu społecznego, a jedynie ochronę partykularnych interesów jego członków. W zażaleniu od powyższego postanowienia strona skarżąca podniosła, że fakt realizacji potężnej inwestycji, degradującej środowisko naturalne, jest przedmiotem znacznego sprzeciwu społeczności lokalnej oraz organizacji, komitetów społecznych, niezależnych fundacji. W ocenie Stowarzyszenia niezrozumiałe jest działanie Wójta, który zmierza do bezpodstawnego zawężenia stron postępowania środowiskowego. Zauważono także, że organ I instancji podjął bezprawną próbę weryfikacji prawidłowości powołania Stowarzyszenia. Co do interesu społecznego strona skarżąca wskazała, że to właśnie Stowarzyszenie zleciło sporządzenie ekspertyz przez dwóch specjalistów z zakresu ochrony środowiska, które potwierdzają, że złożona przez inwestora Karta Informacyjna Przedsięwzięcia nie spełnia wymogów ustawowych i jest merytorycznie wadliwa. Jest również organizatorem spotkań, paneli dyskusyjnych i dba o to, aby debata publiczna i publikacje prasowe dotyczące spornej inwestycji odpowiadały prawdzie. Do zażalenia zostały załączone ww. ekspertyzy. Po rozpoznaniu zażalenia, wskazanym w sentencji wyroku postanowieniem z dnia 13 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Argumentując zajęte stanowisko SKO uporządkowało najpierw kwestie, które podlegały rozpoznaniu wyjaśniając, że przedmiotem niniejszej sprawy jest wyłącznie kwestia dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie inwestycji polegającej na budowie centrum logistycznego z towarzyszącą infrastrukturą. Organ II instancji wyjaśnił, że na krótko po złożeniu wniosku o wydanie decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań powyższego przedsięwzięcia do organu I instancji wpłynęło kilkadziesiąt identycznie brzmiących wniosków o dopuszczenie jako strony postępowania, z których 30 zostało rozpoznanych pozytywnie. Wnioski takie złożyli też założyciele Stowarzyszenia – dwóch z nich zostało dopuszczonych jako strony postępowania środowiskowego. Obecnie status strony posiada w sumie 110 osób fizycznych. Dalej organ wskazał, że załączone do zażalenia strony skarżącej ekspertyzy zostały już wcześniej przedłożone do akt wskazanego wyżej postępowania przez jedną z stron. SKO wyjaśniło także, że z jednej ekspertyzy wynika, że zleceniodawcą było Stowarzyszenie. Zaznaczyło, także, że ww. dokumenty w niniejszym postępowaniu nie podlegają ocenie pod kątem ich wartości dowodowej. W dalszych wywodach Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji co do braku spełnienia przesłanek dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, przytaczając w tym względzie obszernie orzecznictwo sądowe. Wskazało, że udział strony skarżącej w postępowaniu środowiskowym jest zinstytucjonalizowaną formą popierania konkretnych interesów określonych podmiotów, a samo Stowarzyszenie jest wprost zainteresowane rozstrzygnięciem sprawy. Inicjatywa strony skarżącej w postaci przedmiotowego wniosku jest kontynuacją wcześniejszych osobistych działań jej członków, jej celem jest zatem ochrona ich interesów faktycznych, a nie dobro ogólne, niepowiązane wprost z interesem indywidualnym podmiotów, które Stowarzyszenie założyli. Świadczyć o tym miała m.in. treść identycznie brzmiącego wniosku Stowarzyszenia i jego założycieli o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. W skardze wniesionej do tutejszego Sądu strona skarżąca ,zarzuciła organowi II instancji: - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 31 § 1 i 2, art. 44 oraz art. 7, art. 77, art. 75, art. 80 oraz art. 8 § 1 kpa – poprzez błędne uznanie, że udział Stowarzyszenia w postępowaniu środowiskowym jest tylko zinstytucjonalizowaną formą popierania konkretnych interesów jej członków, a samo Stowarzyszeniem jest zainteresowane rozstrzygnięciem sprawy i w konsekwencji powyższych błędnych ustaleń utrzymanie w mocy postanowienia Wójta o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu; - naruszenie zasady legalizmu i transparentności działań organów jednostek samorządu terytorialnego, podważające zaufanie społeczeństwa. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca akcentowała, że inwestycja budzi znaczne zainteresowanie społeczności lokalnej już od 19 stycznia 2023 r., kiedy to inwestor zorganizował spotkanie informacyjne. Stowarzyszenie zostało zawiązane na skutek spontanicznych działań grupy mieszkańców, a katalizatorem jego powołania były informacje o planowanym przedsięwzięciu. Jednak dzięki temu mieszkańcy zauważyli jak są traktowane ich interesy i prawa przez Wójta. Strona skarżąca zauważyła, że liczba członków przekracza 100 osób, w związku z czym jako chybioną ocenia argumentację organów, że działanie Stowarzyszenia służy załatwieniu partykularnych interesów jego założycieli. Stowarzyszenie bowiem działa w szerszym aspekcie, dotyczącym innych kwestii Gminy W.(1) – dotyczących kształtowania przestrzennego i polityki środowiskowej. Pozostała część obszernej argumentacji stanowi polemikę odnośnie rozumienia pojęcia interesu społecznego z art. 31 § 1 kpa. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w skarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało ocenić jako nieuzasadnioną. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) rolą sądów administracyjnych jest m.in. sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sądy administracyjne dokonują oceny w granicach swojej właściwości wytyczonych art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), czy działania organów administracyjnych, w tym podjęte przez nich rozstrzygnięcia, mają oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Poza zakresem kompetencji Sądu jest ocena subiektywnie postrzeganych racji i poglądów strony skarżącej w przedmiocie kwestionowanej przez nią inwestycji. Spór w niniejszej sprawie natomiast sprowadza się do rozumienia interesu społecznego, o którym mowa w art. 31 § 1 kpa i który stanowi jedną z przesłanek dopuszczenia strony skarżącej jako organizacji społecznej do udziału w postępowaniu środowiskowym dotyczącym wskazanej już wyżej inwestycji. Przy czym Sąd przyjął, iż poza sporem pozostaje tutaj, że chodzi o inwestycję polegającą na budowie centrum logistycznego z towarzyszącą infrastrukturą. Dla porządku należy powtórzyć treść powołanego wyżej przepisu, który stanowi, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu – jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym niejednokrotnie podkreślano, że udział organizacji społecznej w postępowaniu na prawach strony stanowi wyjątek od zasady, zgodnie z którą w postępowaniu mogą uczestniczyć wyłącznie podmioty mające w tym interes prawny, a przyznanie uprawnień strony dodatkowemu podmiotowi ma istotny wpływ na zakres praw i obowiązków faktycznych stron postępowania. Z tego też względu przy ustalaniu przesłanek określonych w art. 31 § 1 kpa nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, gdyż dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony, przyznając prawa także temu podmiotowi (zob. M. Bursztynowicz, M. Sługocka, Postępowanie administracyjne dla jednostek samorządu terytorialnego. Komentarz – opubl. WKP 2020 oraz wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt. II OSK 897/08 – dost. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Według takich wytycznych organy obu instancji obowiązane były rozpoznać wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu środowiskowym. W ocenie Sądu, powyższy wniosek został rozpoznany prawidłowo, a skarżone postanowienie SKO i poprzedzające je postanowienie Wójta nie naruszają przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu, który nakazywałby wyeliminowanie tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Z brzmienia art. 31 § 1 kpa wynika jasno, że organizacji społecznej przysługują powyższe uprawnienia, gdy zostaną spełnione dwa warunki łącznie: uzasadnione cele statutowe organizacji i występowanie interesu społecznego. Spełnienie tych dwóch przesłanek łącznie ma istotne znaczenie dla zapobieżenia rozszerzaniu kręgu uczestników postępowania i dopuszczeniu do udziału w nim takich, którzy legitymują się interesem prawnym, a nie tylko interesem faktycznym (por. B. Adamiak, glosa do postanowienia NSA z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09, publ. OSP z 2011 r., z. 11, poz. 108). Sąd podziela stanowisko organów administracyjnych, że w przypadku strony skarżącej, o ile uprawnione jest przyjęcie, że pierwsza z przesłanek jest spełniona, gdyż cele statutowe Stowarzyszenia w części odnoszą się do kwestii środowiskowych, to jednak brak jest podstaw do uznania, iż za jego udziałem w przedmiotowym postępowaniu przemawia obiektywnie pojęty interes społeczny. Na tle art. 31 § 1 kpa – zwłaszcza w zakresie rozumienia niezdefiniowanego ustawowo i niedookreślonego pojęcia interesu społecznego – ukształtowało się piśmiennictwo i orzecznictwo sądowe, które zasadnie i trafnie zostało powołane przez organy obu instancji. Sąd w składzie orzekającym nie dostrzegł bowiem jakichkolwiek powodów, dla których należałoby przyjąć stanowisko odmienne niż to, które zostało już utrwalone w orzeczeniach sądów administracyjnych, a zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego. W rezultacie konieczne jest powtórzenie poglądów, które zostały przytoczone w sposób obszerny w uzasadnieniach postanowień organów administracyjnych. W podobnym stanie faktycznym, w którym mieszkańcy miejscowości założyli stowarzyszenie zwykłe celem ubiegania się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym określonej inwestycji w tej miejscowości, Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 122/11 (dost. W Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), w którym zwrócił uwagę, że udział organizacji społecznej na prawach strony w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (zob. również: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257). Tymczasem, zdaniem Sądu, strona skarżąca myli pojęcie obiektywnie pojmowanego interesu społecznego z art. 31 § 1 kpa z subiektywnie postrzeganym interesem grupy osób należącej do lokalnej społeczności. Zasadnie organy zwróciły uwagę, że powołanie Stowarzyszenia miało na celu wyłącznie poszukiwanie dostępu do udziału w przedmiotowym postępowaniu osób, które to Stowarzyszenie założyły, gdy wcześniej te same osoby indywidualnie podejmowały próby uzyskania statusu strony tego postępowania. Słusznie w tym względzie organy wskazały na chronologię kolejnych zdarzeń: pisma Wójta z informacją w sprawie statusu powyższych osób jako stron postępowania zostały im doręczone w dniach 12 czerwca, 15 czerwca, 16 czerwca i 7 lipca 2023 r. Stowarzyszenie rozpoczęło swoją działalność od dnia wpisu do stosownej ewidencji, to jest od 27 czerwca 2023 r., a wniosek o jego dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony (w swojej formie i treści identyczny z wcześniejszymi wnioskami założycieli) datowany jest już na 7 lipca 2023 r. W opinii Sądu powyższe ustalenia wskazują zatem wyraźnie, że Stowarzyszenie jako takie jest tylko i wyłącznie kontynuacją wcześniejszych osobistych działań i próbą realizacji interesów własnych jego członków. Bez znaczenia pozostaje w tym względzie argumentacja, że obecnie Stowarzyszenie liczy ponad 100 osób. Strona skarżąca sama przyznała, z jakim założeniem Stowarzyszenie zostało powołane do życia i jakie podejmuje obecnie działania, które zasadniczo sprowadzają się powstrzymania realizacji spornej inwestycji. Zatem to, że być może obecnie rozszerzyło swoją działalność nie zmienia faktu, że przede wszystkim zmierza do realizacji interesów mieszkańców niezadowolonych z planowanej w na terenach sąsiadujących inwestycji, którym przepisy prawa nie pozwalają występować w charakterze strony. Zatem według Sądu, powołanie Stowarzyszenia w okolicznościach niniejszej sprawy było tylko próbą wykorzystania tej formy prawnej na potrzeby realizacji własnych interesów, które nie są chronione prawem. Konieczne jest zatem ponowne zaakcentowanie, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może służyć realizacji prywatnych, indywidualnych interesów władz organizacji lub jej członków. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy podmioty te prowadzą działalność objętą wprost ochroną sprawowaną przez organizację, do której należą. Organizacja społeczna nie może być narzędziem utrzymywanym w obrocie prawnym dla realizacji przez określone osoby wybranych celów jednostkowych. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy trudno przyjąć, że Stowarzyszenie nie zostało w takich celach właśnie założone. Trafnie zwróciło uwagę SKO, iż nie oznacza to jednak, że jest to reguła, która zawsze musi prowadzić do uniemożliwienia udziału organizacji społecznej w postępowaniu, gdy tylko zostanie wykazana tożsamość celów samej organizacji oraz niektórych zrzeszonych w niej osób – interes publiczny, który powinien być z założenia podstawą działalności organizacji społecznej, oraz interes indywidualny wcale nie muszą się wykluczać. Zależy to przede wszystkim od rodzaju stosunków prawnych, na tle których dochodzi do omawianej zbieżności interesów. Współczesne organizacje społeczne, szczególnie organizacje specjalistyczne, muszą z istoty rzeczy zrzeszać osoby mające wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie. Ponadto prawo do zrzeszania się jest dozwolone każdemu, a zatem zasadniczo nie ma przeszkód, by powstawały organizacje chroniące środowisko i aby w ich skład wchodzili mieszkańcy zainteresowani tą ochroną na terenie ich zamieszkania. Tak więc jest zjawiskiem normalnym, że w niektórych sytuacjach organizacja społeczna będzie mogła występować w obronie interesu publicznego i jednocześnie takie działania organizacji będą zmierzały do ochrony indywidualnych praw jej członków. Rzecz jednak w tym, by na gruncie konkretnych indywidualnych spraw (w tym w sprawie niniejszej) rola organizacji społecznej, która zabiega o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, była jednoznaczna i klarowna. Na tle każdej sprawy musi być jasne dla organu administracji publicznej, czy udział organizacji w tym postępowaniu prowadzi do realizacji celów statutowych, czy też jest tylko zinstytucjonalizowaną formą popierania konkretnych interesów określonych podmiotów (zob. postanowienie składu siedmiu sędziów z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09 – opubl. ONSAiWSA 2010/2/23). Tym samym niedopuszczalna jest interpretacja zakładająca, że za każdym żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu złożonym przez organizację społeczną przemawia interes społeczny (zob. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt. II OSK 843/07 – dost. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z opisanych wyżej powodów – wobec wykazanego braku interesu społecznego – w opinii Sądu zbędna jest analiza argumentacji podnoszonej we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu środowiskowym w sprawie opisanego wyżej przedsięwzięcia, która dotyczy nie tyle uprawdopodobnienia interesu społecznego, który miałby przemawiać za tym udziałem, co walorów środowiskowych samej miejscowości. W tym stanie rzeczy jako chybione należało ocenić zarzuty skargi naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 31 § 1 i 2, art. 44 oraz art. 7, art. 77, art. 75, art. 80 oraz art. 8 § 1 kpa. Organy obu instancji rozpoznały wniosek strony skarżącej wnikliwie, uwzględniając wszystkie aspekty funkcjonowania Stowarzyszenia na potrzeby ustalenia, czy za uwzględnieniem wniosku przemawia obiektywnie rozumiany interes społeczny. Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło