II SA/Wr 804/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Mieczysław Górkiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. i M. W., J. W. i M. W. na decyzję D.Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku polegającego na wykonaniu określonych robót budowlanych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskodawcy w złożonym w dniu 16 grudnia 2013 r. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zażądali zwolnienia ich z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że uzyskiwany przez nich łącznie dochód z tytułu świadczeń emerytalnych wynosi 2.738 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. W piśmie złożonym w dniu 27 stycznia 2014 r. wnioskodawczyni wyjaśniła, że nie pobierają zasiłków z pomocy społecznej, nie korzystają z pomocy osób trzecich, a "kredyt to ich sprawa i nie mogą podawać danych osobowych prawnie chronionych do publicznej wiadomości w aktach spraw do której mają dostęp osoby nieuprawnione". Dodała, że "wydatki na Sąd i walkę z bezprawiem kosztują ich ponad 1000 zł miesięcznie (ksera, pisma polecone, pisma procesowe, porady prawne, dojazdy do Sądu)". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). Podkreślić należy, że wnioskodawcy nie dopełnili tego obowiązku zarówno przy złożeniu wniosku, jak również pomimo otrzymanego wezwania z dnia 23 grudnia 2013 r., chociaż to na wnioskodawcach ciążył obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia swojej aktualnej sytuacji materialnej, ale także udokumentowania przedstawionych we wniosku okoliczności. Pisma procesowe wnioskodawców zasadniczo nie zawierają istotnych dla rozpatrzenia wniosków informacji. Z pism tych wynika jedynie, że wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu, uzyskują dochód w wysokości 2.738 zł netto, posiadają udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2 i rzekomo (bo nie zostało to udokumentowane) ponoszą miesięcznie wydatki na prowadzone postępowania sądowe w wysokości "ponad 1000 zł". Tak przedstawiona przez wnioskodawców sytuacja materialna nie pozwala na uznanie, że należy ich zakwalifikować, jako osoby uprawnione do skorzystania z instytucji prawa pomocy, bowiem instytucja ta powinna być stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Dodać należy, iż wnioskodawcy nie udokumentowali nawet wyżej wymienionej wysokości uzyskiwanego dochodu, nie określili i nie udokumentowali też swoich niezbędnych wydatków. Nie wskazali od kogo konkretnie i w jakiej wysokości otrzymują (pożyczają) środki finansowe na swoje wydatki, które przekraczają wysokość ich dochodu; nie przedłożyli dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokość. Jeśli według twierdzeń wnioskodawców znajdują się oni w niedostatku, to powinni wystąpić do dwójki swoich dorosłych dzieci (zresztą współoskarżących i solidarnie odpowiedzialnych z nimi za koszty postępowania) o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [t. jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 788 ze zm.]), a przynajmniej o opłacenie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku pozostaje również okoliczność, iż wnioskodawcy niedawno w kilku innych sprawach (np. o sygn. akt II SA/Wr 465/08, II SA/Wr 57/09, II SA/Wr 892/11 itd.) zatrudnili adwokata z wyboru (adwokat A. K.), co świadczyć może o tym, iż posiadają oni źródło z którego mogą opłacić również koszty niniejszego postępowania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. A wnioskodawcy posiadają składniki majątkowe, które nie są im niezbędne do utrzymania. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżących kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpią oni środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich), tym bardziej, że wnioskodawcy przyznali, że korzystają z kredytów, którymi opłacają różne swoje wydatki. Postępowanie w przedmiocie przyznanie prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie takiej osoby jest wykazanie (tj. przekonanie Sądu) za pomocą wszelkich dostępnych środków, iż spełnia przesłanki do przyznania takiej pomocy. W przedmiotowej sytuacji nie znajdują zatem zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 101, poz. 926 ze zm.), bowiem ustawa ta w ust. 2 art. 1 stwierdza, iż przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce m.in. ze względu na dobro danej osoby. Podkreślić przy tym jednak należy, iż obowiązkiem każdego pracownika Sądu jest zachowanie w tajemnicy informacji jakie uzyskał w związku z wykonywanie swoich czynności służbowych. Zauważyć należy, iż większość z żądanych w wezwaniu zaświadczeń i wyjaśnień nie jest czasochłonne i nie wymaga wizyt w urzędach, gdyż powinny one być w posiadaniu wnioskodawców. Uprawnienie Sądu do żądania od składającego wniosek złożenia stosownych dokumentów obrazujących jego sytuację finansową i majątkową przewidują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przez sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Każdy nowy wniosek o prawo pomocy jest odrębnie rozpoznawany i na wnioskodawcy każdorazowo ciąży obowiązek złożenia go na urzędowym formularzu oraz należyte jego uzasadnienie i udokumentowanie. Nie zwalnia, więc z tego obowiązku, np. fakt, że wnioskodawcy składali już wcześniej do Sądu wnioski o przyznanie prawa pomocy, w szczególności, że żaden z ich wniosków dotychczas nie był nigdy należycie uzasadniony. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.