II SA/Wr 855/13
WyrokWSA we Wrocławiu2014-02-04
Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Władysław Kulon, Mieczysław Górkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pobór wód powierzchniowych w miejscu faktycznie wykorzystywanym przez zakład, które różni się od miejsca wskazanego w pozwoleniu wodnoprawnym (różnica kilometrażu rzeki), stanowi podstawę do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego z powodu zmiany celu i zakresu korzystania z wód lub niekorzystania z uprawnień przez okres co najmniej 2 lat?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo stwierdzenie różnicy w kilometrażu miejsca poboru wód powierzchniowych, wskazanego w pozwoleniu wodnoprawnym, a miejsca faktycznego poboru, nie jest wystarczającą przesłanką do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. Kluczowe jest ustalenie, czy faktyczny pobór wody nie narusza istotnie warunków pozwolenia lub celu jego wydania, a także czy zakład faktycznie nie korzystał z uprawnień. W sytuacji, gdy pozwolenie wodnoprawne, mimo pewnych mankamentów w określeniu miejsca poboru, funkcjonuje w obrocie prawnym i opis poboru wody uwzględniał nie tylko kilometraż, ale także faktyczną lokalizację urządzeń i warunki techniczne, a zakład korzystał z pozwolenia (co potwierdzają np. sprawozdania ze sprzedaży energii), cofnięcie pozwolenia nie jest uzasadnione.Stan faktyczny
Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych (WZMiUW) wystąpił z wnioskiem o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego na pobór i piętrzenie wód rzeki O. dla Małej Elektrowni Wodnej (MEW) w K., wskazując na pobór wód w innym miejscu (km 0+655) niż określono w pozwoleniu (km 0+625). Starosta K. odmówił cofnięcia pozwolenia, uznając, że nie zaszły przesłanki z art. 136 Prawa wodnego, a stan faktyczny jest permanentny od 1959 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej utrzymał tę decyzję w mocy, argumentując, że pozwolenie wodnoprawne nie zostało istotnie naruszone, a pobór wody jest możliwy w miejscu faktycznego wykorzystania (próg stały w km 0+655), które jest zgodne z warunkami pozwolenia dotyczącymi utrzymania urządzeń. WZMiUW złożył skargę do WSA we Wrocławiu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lutego 2014r. sprawy ze skargi Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki oddala skargę.
Stan faktyczny i prawny sprawy, w trakcie której zapadło zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu rozstrzygnięcie kształtuje się następująco.
Starosta K. decyzją z dnia 9 czerwca 2011 r., nr[...], przyjmując w podstawie prawnej art., 122 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 37 pkt 1 i 4, art. 123 ust. 2, art. 127 ust. 1, art. 128, art. 131, art. 40 ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.), udzielił K. i T. M. pozwolenia wodnoprawnego na:
1. pobór wód powierzchniowych z rzeki O. w km 0+625 dla potrzeb Malej Elektrowni Wodnej w K. przy zachowaniu przepływu nienaruszalnego w rzece w ilości Q+0,13 m³/s i doprowadzenie jej M. do napędu dwóch turbin, przez okres całego roku w ilości Qmax/h= 20196m³/h, Qśrd=456192m³/d.
2. piętrzenie wód M. rzeki O. za pomocą zasuw drewnianych do rzędnej 159,65m npm.
3. odprowadzanie wód z Małej Elektrowni Wodnej M. do rzeki O. w km 0+220, przez okres całego roku w ilości: Qmaxh= 20196 m³h Qśrd = 456192 m³/d
II. Ustalił uprawnionemu wymienionemu w punkcie I decyzji następujące warunki i obowiązki:
1) utrzymywać i konserwować urządzenia do poboru i piętrzenia wody, w tym stały próg betonowy na rzece O.;
2) utrzymywać we właściwym stanie M. rzeki O.;
3) urządzenia piętrzące w małej elektrowni wodnej utrzymywać w należytym stanie technicznym a ich eksploatację prowadzić zgodnie z zatwierdzoną instrukcją gospodarowania wodą;
4) nie przekraczać rzędnej piętrzenia określonej w pkt. 1.2. oraz ilości pobieranej wody określonych w pkt. 1.1;
5) dokonać oznakowania rzędnej dozwolonego piętrzenia na urządzeniach pomiarowych w oparciu o pomiary geodezyjne wykonane przez uprawnionego geodetę w terminie do 31 lipca 2011 r.;
6) przesłać do Starostwa Powiatowego w K. dokumenty z pomiarów geodezyjnych o których mowa w pkt. 11.5. decyzji;
7) obniżyć lub zlikwidować piętrzenie wody bez odszkodowania w przypadku ekstremalnych stanów wody (powodzie i susze);
8) ponosić odpowiedzialność za wszelkie szkody i straty wynikające z nienależytej eksploatacji Małej Elektrowni Wodnej;
9) gospodarkę wodną prowadzić zgodnie z instrukcją gospodarowania wodą, o której mowa w pkt. IV;
III. Pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód wydano do dnia 8 czerwca 2031 r.
IV. Zatwierdzono instrukcję gospodarowania wodą pt. " Szczególne korzystanie z wód dla potrzeb Małej Elektrowni Wodnej w K.", opracowaną w maju 2011r. przez S. S. z O.
V. Pozwolenie nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń.
VI. W postępowaniu wodnoprawnym wykorzystano operat wodnoprawny pt. "Szczególne korzystanie z wód dla potrzeb Małej Elektrowni Wodnej w K., opracowanym przez S. S. i J. L. z O., w grudniu 2010 r.
VII. Wygaszono decyzję Starosty K. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki O. dla potrzeb Elektrowni Wodnej w K. po przeprowadzeniu rozprawy wodnoprawnej z udziałem zaineresowanych stron.
Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. pismem z dnia 24 kwietnia 2013 r. wystąpił do Starosty K. z wnioskiem o skontrolowanie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego pod kątem niewłaściwego miejsca poboru wody dla potrzeb Małej Elektrowni Wodnej, wskazując przy tym, że stwierdzenie poboru wód w innym miejscu niż wskazane w pozwoleniu winno skutkować cofnięciem pozwolenia bez odszkodowania. Starosta K. wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, zamieścił stosowne obwieszczenie o tym fakcie na tablicy ogłoszeń, pismem z dnia 22 maja zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i poinformował o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, zaś w dniu [...]r., wydał decyzję nr[...] , którą odmówił cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego Starosty K. z dnia [...] r., nr [...] na korzystanie z wód rzeki O.dla potrzeb Małej Elektrowni Wodnej w K.
Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że w postępowaniu skorzystał z dokumentacji zgromadzonej w trakcie postępowania dotyczącego przyznania odszkodowania w związku z odcięciem wody do Małej Elektrowni Wodnej w K. wszczętego na wniosek T. M. W dokumentacji zebranej na użytek tego postępowania znajduje się pismo Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. z dnia [...] r., stwierdzające istnienie jazu stałego zlokalizowanego na rzece O. przed wlotem do kanału M., w km 0+655 tej rzeki. Informacja ta została uwzględniona przy określeniu, w którym kilometrze rzeki O. następuje rzeczywisty pobór wód powierzchniowych dla potrzeb Małej Elektrowni Wodnej w K.. Organ decyzyjny wskazał także, że w decyzjach Starosty K. z dnia [...] r., nr [...] oraz z dnia [...] r., nr [...] pobór wód powierzchniowych dla potrzeb Małej Elektrowni Wodnej w K. określono w km 0+625 rzeki O. We wskazanych decyzjach kilometraż wpisano na podstawie przedłożonych do wniosków operatów wodnoprawnych. Z dokumentów tych wynika, że oprócz wskazania miejsca poboru wody w 0+625 km rzeki O.przedstawione załączniki graficzne wskazują, iż właściwy pobór następuje na progu stałym w km 0+655. Starosta K. uzasadniając odmowę cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, pomimo różnicy w poborze wody w kilometrze 655, a nie w 625, czyli zgodnie z dokumentacją lecz odmiennie niż wskazano to w sentencji decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym podał, że ,,stan ten jest permanentny od roku 1959, kiedy to Kierownik WGW PWGW w O. decyzją nr [...]z dnia 18 czerwca, zezwolił Zakładowi Młynarskiemu w K. na pobór i piętrzenie rzeki O. dla potrzeb młyna wodno-elektrycznego w K.". Opisując przesłanki cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego wynikające z art. 136 ust. 1 Prawa wodnego organ I instancji zauważył, że stanowią one katalog zamknięty, natomiast cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego ma charakter fakultatywny, co oznacza, że organ wydając decyzję musi uwzględniać obowiązek dokonania analizy poszczególnych środków pod kątem ich celowości i słuszności w relacji do chronionego dobra, ale również z uwzględnieniem zasady wyważania słusznych interesów strony, co oznacza również konieczność uwzględniania interesów ekonomicznych strony. Organ decydując się na cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego musi rozpatrzyć celowość takiego działania z punktu widzenia ochrony wód, a w szczególności czy cofnięcie jest proporcjonalne do zakresu naruszenia wymogów zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym. Nadto zdaniem Starosty K. w stanie faktycznym sprawy nie zaszła żadna z przesłanek cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, gdyż Mała Elektrownia Wodna w K. nie zmieniła celu i zakresu korzystania z wód oraz warunków ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Odnosząc się do pozwolenia wodnoprawnego podano, że ewentualne błędy popełnione w operacie wodnoprawnym dołączonym do wniosku T. M. w 2011 r. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie mieszczą się w przypadkach określonych w art. 136 i 137 ustawy Prawo wodne. Przemawia za tym fakt, że właściciel Małej Elektrowni Wodnej w K. powziąwszy wiadomość o błędnie określonym kilometrażu poboru wody z rzeki O. ujętym w decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym wystosował wniosek o zmianę tej decyzji w przedmiotowym zakresie i uwzględnienie wykorzystania progu stałego na rzece O. do poboru wód powierzchniowych. Zaznaczono również, że na zmianę decyzji Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. nie wyraził zgody, który to był stroną postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego i miał w trakcie toczącego się postępowania możliwość wypowiedzenia się co do zebranych materiałów.
Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. oprotestował rozstrzygnięcie Starosty K. składając odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W środku zaskarżenia podniesiono zarzut naruszenia art. 136 ustawy Prawo wodne. W ocenie autora odwołania ustalony stan faktyczny wyczerpuje przesłanki uzasadniające cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego bez odszkodowania z powodu zmiany przez zakład warunków wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu (rzeczywisty pobór wód powierzchniowych następuje w km 0+625 zamiast w km 0+655 rzeki O.), bądź przesłankę polegającą na tym, że zakład nie korzystał z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego przez okres co najmniej 2 lat. Zdaniem Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. nie ma żadnego uzasadnienia do obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód powierzchniowych w km 0+625, gdyż pozwolenie wodnoprawne nie jest faktycznie wykonywane i nie uprawnia ono do poboru wód powierzchniowych w km 0+625, tj. w miejscu rzeczywistego poboru wód. Dostrzeżono także, że pomimo sprzecznych danych zawartych w przedłożonym do wniosku operacie wodnoprawnym organ udzielając pozwolenia określił kilometraż, w którym uprawniony jest pobór wód powierzchniowych, natomiast załączniki do operatu wodnoprawnego nie stanowią integralnej części pozwolenia wodnoprawnego, a jedynie część materiału dowodowego, na podstawie którego organ wydał decyzję.
Rozpoznając odwołanie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. w dniu [...] r. wydał decyzję nr[...] , którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) - (dalej k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Nie znajdując przyczyn dla uwzględnienia odwołania, w uzasadnieniu decyzji organ II instancji przywołał ustawowe przesłanki cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego wynikające z art. 136 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego i uznał, że nie zachodzą one w badanej sprawie. W zakresie miejsca faktycznego poboru wskazano, że w decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym pobór wód dla Małej Elektrowni Wodnej w K. opisano w pkt I.1 decyzji, gdzie wskazano, że pobór wód ma miejsce w km 0+625 i jest ona doprowadzana M. do napędu dwu turbin, przez okres całego roku w określonej ilości. Zdaniem organu miejsce poboru wody nie jest określone tylko przez kilometraż rzeki, ale przede wszystkim przez faktyczną lokalizację połączenia M. z rzeką O., ponieważ za pomocą M. pobierana i doprowadza jest woda powierzchniowa do Małej Elektrowni Wodnej w K. Z materiału dowodowego organ wywiódł, że M. położona jest przed progiem stałym w km 0+655 rzeki O. W pkt II.1 decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym ustalono warunki i obowiązki małej Elektrowni Wodnej w K. polegające na utrzymaniu i konserwacji urządzeń do poboru wody i piętrzenia, w tym stałego progu betonowego na rzece O. Organ odwoławczy przyjął, że tak sformułowany warunek określa faktyczną lokalizację miejsca poboru wody tj. próg betonowy na rzece O. Lokalizacja miejsca poboru wody według kilometrażu jedynie dookreśla lokalizację urządzeń wg ewidencji prowadzonej przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. Zatem zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne nie naruszył w sposób istotny warunków pozwolenia w taki sposób, aby świadczyło to o zmianie celu i zakresu korzystania z wód lub warunków wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu.
Odnosząc się do zarzutu odwołania traktującego o konieczności cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego z powodu niekorzystania przez zakład z pozwolenia wodnoprawnego przez okres 2 lat, jako że nie uprawniało ono do poboru w km 0+655 rzeki O., Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. zauważył, że poza opisem miejsca poboru poprzez wskazanie kilometrażu w decyzji opisano też faktyczne miejsce poboru. W takiej sytuacji pobór wody w km 0+655 O. nie spowodował tego, że zakład nie korzystał z uprawnień wynikających z pozwolenia. Fakt korzystania z pozwolenia potwierdzają sprawozdania ze sprzedaży wytworzonej energii elektrycznej za 2011 i 2012 r.
Na powyższą decyzję Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu czyniąc zarzut naruszenia art. 128 ust. 1, art. 136 pkt 1 i 5 ustawy Prawo wodne poprzez ich błędną wykładnię oraz niezastosowanie i przyjęcie, że pobór wód powierzchniowych w km 0+655 rzeki O. niezgodnie z zakresem korzystania z wód ustalony w pozwoleniu wodnoprawnym nie spowodował, że Mała Elektrownia Wodna w K. nie korzystała z uprawnień wynikających z pozwolenia, a także, że zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne nie naruszył w sposób istotny warunków tego pozwolenia w taki sposób, aby świadczyło to o zmianie celu i zakresu korzystania z wód lub warunków wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu. Nadto podniesiono zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 110 k.p.a. Opierając się na podniesionych zarzutach wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, a także zasądzenie kosztów postępowania.
W szczegółowych motywach skargi, po przedstawienia toku postępowania prowadzonego przez organ I i II instancji podano, że stosownie do treści art. 128 ust. 1 ustawy Prawo wodne w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania z wód. W pojęciu "zakres", użytym w tym przepisie, mieści się ścisłe oznaczenie terenu, jakiego dotyczy zamierzony szczególny sposób korzystania z wód, na co przywołano orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (wyrok z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Ke 163/05), oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (wyrok z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 538/11). Zdaniem autora skargi w sentencji decyzji Starosty K. z dnia [...] r. nr [...] ustalono zakres m.in. jako pobór wód powierzchniowych z rzeki O. w km+625 i doprowadzenie jej M. do napędu dwu turbin, przez okres całego roku w określonej ilości. Nie podzielono ustaleń organu odwoławczego, iż zakres korzystania z wód nie został określony jako pobór wód powierzchniowych z rzeki O. w miejscu faktycznego połączenia M. z rzeką O., lecz w sposób ścisły i jednoznaczny jako pobór wód powierzchniowych z rzeki O. w km+625. Jako ,,bez znaczenia" określono kwestię czy w km+625 rzeki O. istnieje jakiekolwiek faktyczne połączenie M. z rzeką O. i czy w tym miejscu możliwy jest pobór wód powierzchniowych, zarzucając organom administracyjnym brak ustaleń w tym względzie, gdyż na rzece O. istnieje więcej niż jeden stopień wodny i młynówka. Istniała bowiem konieczność ścisłego określenia miejsca poboru wód powierzchniowych, co jest możliwe za pomocą nazwy i kilometra rzeki lub numeru i kilometra urządzenia wodnego służącego korzystaniu z zasobów wodnych, to jest zgodnie z ewidencją wód, urządzeń melioracji wodnych i zmeliorowanych gruntów prowadzoną na podstawie art. 70 ust. 3 Prawa wodnego i rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów (Dz.U. z 2003 r. nr 16 poz.149), jak również potwierdza decydujący charakter takiego określenia dla ustalenia zakresu korzystania zwód.
Skarżący uznał nadto, że nie ma znaczenia ustalenie dokonane przez organ odwoławczy, iż zgodnie z posiadanymi materiałami M. położona jest przed progiem stałym w km 0+655 rzeki O. W jego ocenie pobór wód powierzchniowych dla potrzeb MEW w K. określono w km 0+625 rzeki O. na podstawie przedłożonych do wniosku operatu wodnoprawnego, z którego wynika, iż pomimo tego, że miejsce poboru wody określone jest w km 0+625 rzeki O. to przedstawione załączniki graficzne wskazują, iż właściwy pobór wody następuje na progu stałym w km 0+655. Pomimo sprzecznych w ocenie organu I instancji danych zawartych w przedłożonym do wniosku operacie wodnoprawnym, udzielając pozwolenia wodnoprawnego organ jednoznacznie określił w jego treści kilometraż (km 0+625), w którym uprawniony jest pobór wód powierzchniowych z rzeki O.w ramach udzielonego pozwolenia, natomiast załączniki do operatu wodnoprawnego nie stanowią integralnej części pozwolenia wodnoprawnego, a jedynie część materiału dowodowego na podstawie którego organ wydaje decyzję. Wskazując na niezgodne z decyzją miejsce poboru wody zarzucono organom naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.
W dalszej części skargi wskazano na zaistniałą w stanie faktycznym sprawy przesłankę cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego polegającą na zmianie przez zakład warunków wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu (rzeczywisty pobór wód powierzchniowych następuje w km 0+655 zamiast w km 0+625 rzeki O.), oraz przesłankę polegającą na tym, że zakład nie korzystał z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego przez okres co najmniej 2 lat (bezspornym jest, iż w km 0+625 rzeki O. nie następował pobór wód dla potrzeb małej elektrowni wodnej w K.). Przesłanki te ziszczają się poprzez to, że pobór wód powierzchniowych w km 0+625 nie jest faktycznie wykonywany, zaś zakład nie posiada uprawnienia do poboru wód powierzchniowych w km 655+0 tj. w miejscu rzeczywistego poboru wód.
Odnosząc się do postępowania dotyczącego zmiany decyzji pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] r., nr [...] na szczególne korzystanie z wód dla potrzeb Małej Elektrowni Wodnej w K., Skarżący podał, że nie wyraził zgody na zmianę decyzji, gdyż jaz stały w km 0+655 rzeki O. jest integralną częścią zadania realizowanego przez Wojewódzki Zarząd Melioracji Wodnej i Urządzeń Wodnych w O., polegającego na odbudowie urządzeń melioracji podstawowych w miejscowości K., do których zalicza się także jaz stały w km 0+655 rzeki O., realizowanz ze środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zgodnie z art. 72 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ciągu 5 lat od podjęcia decyzji o finansowaniu przez instytucję zarządzającą, operacja inwestycyjna nie może ulec istotnej modyfikacji poprzez wpłynięcie na jej charakter lub warunki realizacji, lub przyznanie nienależnych korzyści przedsiębiorstwu lub podmiotowi publicznemu.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga okazała się niezasadna.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Ocena taka jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu jest ocena legalności decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] r., nr [...] o odmowie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. Szczegółowe rozważania w sprawie rozpocząć należy od wskazania przepisów prawa materialnego, w oparciu o które zarówno złożono wniosek o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego, jak też procedowały organy decyzyjne I i II instancji. W myśl art. 136 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli zakład zmienia cel i zakres korzystania z wód lub warunki wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu, (pkt 1), lub też zakład nie rozpoczął w terminie korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego, z powodów innych niż określone w art. 135 pkt 3, lub nie korzystał z tych uprawnień przez okres co najmniej 2 lat, (pkt 5). Jakkolwiek treść art. 136 Prawa wodnego zawiera szereg innych, niewymienionych tu ze względu na merytoryczny charakter sprawy, przesłanek dających podstawę do wszczęcia postępowania odnośnie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, zauważyć należy, że bez względu na powód wszczęcia tego postępowania właściwy do jego przeprowadzenia organ administracyjny nie został zobowiązany przez ustawodawcę do automatycznego cofnięcia pozwolenia lecz został wyposażony w taką możliwość, przy czym od jego uznania będzie zależeć, czy z możliwości tej skorzysta. Jednoznaczny pogląd w tej materii wyrażony został w komentarzu do art. 136 ustawy Prawo wodne, gdzie podano, że ,,Organ administracji - z uwagi na użyte przez ustawodawcę w ust. 1 omawianego artykułu sformułowanie "może" - ma pełną dowolność w zakresie podjęcia decyzji, o której mowa w art. 136 Prawo wodne. W konsekwencji zaistnienie przesłanek uzasadniających ograniczenie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego daje możliwość skorzystania z uprawnienia z art. 136 Prawa wodnego, lecz nie stanowi obowiązku" - patrz ,,Prawo wodne. Komentarz", B. Rakoczy, Z. Bukowski, K. Szuma. Z uznaniowego charakteru decyzji o cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego wywodzić należy, że wolą ustawodawcy było zachowanie uprawnień uzyskanych w ramach decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym przez jej adresata, nawet w sytuacji ziszczenia się konkretnych przesłanek do jego cofnięcia. Organowi decyzyjnemu pozostawiono jednak swobodę w skorzystaniu z takiej możliwości, gdy na tle danej sprawy działanie takie uzna za uzasadnione czy konieczne. Na uprawnienie, a nie obowiązek powoływały się zresztą organy orzekające w sprawie, jednak wydane rozstrzygnięcia nie wskazują w żadnym stopniu na to, aby odstąpiono od cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego w ramach posiadanych uprawnień lecz organy obu instancji uznały, że w sprawie nie ziściły się przesłanki uzasadniające cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego.
Starosta K. oraz Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. zwrócili co prawda uwagę na pewne mankamenty decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym, jednak wykluczyli zaistnienie przesłanek warunkujących cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego. Pogląd ten został zaakceptowany przez Sąd w składzie orzekającym. Z całą pewnością Starosta K. wydając decyzję z dnia [...] r., nr [...] nie dysponował jednoznacznym, czy pozbawionym niejasności materiałem dowodowym. Okoliczność ta wydaje się być niesporna, chociażby z tej przyczyny, że potwierdza ją sam inicjator postępowania dotyczącego cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. Działając w oparciu o operat wodnoprawny oraz inne dokumenty wydano pozwolenie na pobór wód wskazując na miejsce poboru jako km 0+625 rzeki O. Słusznie jednak organy decyzyjne zauważyły, że w decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym miejsce poboru wody nie zostało tylko określone poprzez wskazanie konkretnego kilometra rzeki ale także przez faktyczną lokalizację połączenia M. z rzeką O. W przedmiotowej decyzji zawarto również obowiązki dotyczące utrzymania i konserwacji urządzeń w związku z korzystaniem z pozwolenia, w szczególności wskazując na stały próg betonowy. Ustalenia organów I i II instancji okazują się słuszne, gdyż w praktyce w trakcie postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego musiały one w pierwszym rzędzie ustalić jak kształtowały się uprawnienia i obowiązki wynikające z decyzji Starosty K. z dnia [...] r., nr[...] , aby następnie ustalić dochowanie tych warunków przez adresata decyzji. Jak już wspomniano pierwotna decyzja, czy też związany z nią materiał dowodowy mogą budzić wątpliwości, lecz nie jest dopuszczalne aby ewentualne nieścisłości wynikające z tej decyzji mogły być podstawą do procedowania w trybie przepisów ustawy Prawo wodne dotyczących cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. Nie można w takim przypadku podzielić zarzutów skargi jakoby sposób poboru wód powierzchniowych został określony w sposób ścisły i jednoznaczny jako pobór wód powierzchniowych z rzeki O. w km 0+625. Oczywiście zapis taki w omawianej decyzji istnieje lecz nie jest to jedyny zapis traktujący o miejscu poboru wody. Argumentacja skargi poparta zresztą orzeczeniami sadów administracyjnych zmierza do wykazania, iż precyzyjne wskazanie miejsce poboru wody jest jednym z kluczowych elementów decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym. Twierdzenie to jest ze wszech miar słuszne i znajduje swoje źródło w przepisach prawa, (art. 128 Prawa wodnego). Co więcej ze wskazaniem tego miejsca ma ścisły związek określenie zakresu korzystania z wód, a właśnie zmiana zakresu korzystania z pozwolenia wodnoprawnego stanowiła jedną z przesłanek wniosku o jego cofnięcie. Zauważyć jednak trzeba, że nie jest możliwe poddawanie ocenie formalnoprawnej decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym w trakcie postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. Ewentualne działanie w tym kierunku winno być przeprowadzone w odrębnym postępowaniu wszczętym w oparciu o przepisy k.p.a. dotyczączm np. zmiany decyzji, co zresztą nieskutecznie inicjowano. Zarówno organy decyzyjne jak też Sąd orzekający w sprawie badają sprawę naruszenia zakresu udzielonego pozwolenia wodnego oraz zarzut niewykonywania tego pozwolenia we wskazanym miejscu przez pewien okres, czy faktycznego poboru w innym miejscu niż wynikające z pozwolenia. Przywołane w skardze orzeczenia sadów administracyjnych istotnie odnoszą się do zakresu korzystania z wód, nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że zapadły one w sprawach udzielenia pozwolenia wodnoprawnego i odnoszą się one do roli precyzyjnego wskazania miejsca poboru wody, kształtując tym samym treść decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym. Skoro zatem w konkretnym przypadku jaki zaistniał w rozpoznawanej sprawie pozwolenie wodnoprawne, nawet zawierające mankamenty funkcjonuje w obrocie prawnym, nie jest możliwe jego wzruszenie w trybie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego bez odszkodowania, skoro organy decyzyjne ustaliły, że sposób poboru wody został opisany nie tylko poprzez wskazanie konkretnego kilometra rzeki O. lecz decyzja zawiera dane pozwalające na przyjęcie, że organ decyzyjny wskazał to miejsce, z którego faktycznie pobór następuje.
Jeden z zarzutów skargi opiera się na niewłaściwej ocenie przez organy przesłanki z art. 136 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo wodne, a mianowicie, że zakład nie korzystał z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego przez okres co najmniej 2 lat, pobierając jednocześnie wodę w miejscu nie wskazanym w decyzji. Przedmiotowy zarzut jest ściśle związany z wcześniej omówionym, gdyż logicznym jest, że skoro uzasadnione by zostało, że korzystano z innego miejsca poboru wody jak wskazane w decyzji, zakład nie korzystał z tego miejsca, którego decyzja dotyczy. Skoro za niezasadny uznano zarzut zmiany zakresu i celu pozwolenia oczywiste jest, że nie można podzielić poglądu, o nierozpoczęciu w terminie 2 lat z korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego, czy niekorzystaniu z tych uprawnień przez okres co najmniej 2 lat. Słusznie organ administracyjny powołał się w tym względzie na sprawozdania ze sprzedaży energii elektrycznej, jako dowód na funkcjonowanie zakładu i związany z tym pobór wody. Kluczowe jest jednak to, że organy administracyjne zasadnie przyjęły, że decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym ze względu na opis poboru wody poprzez wskazanie konkretnego kilometra rzeki O. ale także opis warunków i obowiązków zakładu, które potwierdzają, że na tle niejednoznacznego materiału dowodowego organ decyzyjny udzielił pozwolenia wodnoprawnego w takim kształcie, w jakim zakład z niego korzysta. Nie można pominąć też faktu, że jak oceniły to organy, stan taki jest permanentny od 1959 r.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów z zakresu prawa materialnego, nie stwierdzono także, aby w toku prowadzonego postępowania organ I czy II instancji naruszył przepisy procedury administracyjnej. Skoro w trakcie postępowania dotyczącego cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego nie ustalono aby zostały naruszone warunki tego pozwolenia, nie sposób zgodzić się ze Skarżącym, że nie poczyniono ustaleń w zakresie poboru wody w miejscu ewidentnie niezgodnym z zakresem korzystania z wód ustalonych w sentencji decyzji. Organy podały w tym względzie zarówno nieprecyzyjność materiału dowodowego zebranego w trakcie prowadzonego w 2011 r. postępowania jak też dokonały szczegółowej analizy treści wydanej wówczas decyzji, którą oceniły odmiennie niż Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w O.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku o bezzasadności zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia przepisów prawa materialnego czy procedury administracyjnej, zaś zapadłe rozstrzygnięcia należy uznać za zgodne z prawem.
W tym stanie rzeczy Sąd, z powołaniem się na przepis art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło