II SA/Wr 86/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie nakazania sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy technicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie go z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, studiuje zaocznie (czesne rocznie wynosi 1.625 zł+ koszt pomocy naukowych- 200-300 zł), utrzymuje się z wynajmu mieszkania i garażu (łącznie 1.100 zł), jest współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej oraz dzierżawi od Skarbu Państwa 1, 21 ha (jednakże- jak twierdzi- wskutek powodzi w 2010 r. został zniszczony poważnie drzewostan znajdujący się na ww. nieruchomości i dotychczas się on nie odnowił). Dodał, że jest uczestnikiem licznych postępowań prowadzonych przed Sądem Rejonowym dla W.- Fabryczna i ponosi z tego tytułu koszty. W piśmie z dnia 5 kwietnia 2013 r. wnioskodawca wyjaśnił, że w 2012 r. z tytułu dopłat bezpośrednich uzyskał kwotę 878, 47 zł, w pokrywaniu swoich wydatków korzysta czasami z pomocy rodziny. Wartość posiadanych ruchomości określił na kwotę 5.000- 6.000 zł. Zaznaczył, że w związku z toczącym się postępowanie w sprawie karnej przeciwko jego osobie nie może podjąć zatrudnienia w swoim zawodzie, ale wyraził nadzieję, że wkrótce jego sytuacja finansowa ulegnie znacznej poprawie. Dodał, że nie zbywa nieruchomości albowiem musi gdzieś mieszkać, a część nieruchomości przy ul. P. nabył w drodze spadku po rodzicach i zgodnie z ich wolą ma tej nieruchomości nie zbywać. Wnioskodawca wskazał, że 15 marca 2013 r. uzyskał orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270). Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu (choćby dorywczego czy z tytułu wynajmu mieszkania i garażu); nie wyjaśnił od kogo, w jakiej wysokości i z jaką częstotliwością otrzymuje pomoc finansową; nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; nie udokumentował faktu, iż rzeczywiście stara się uzyskać stałe zatrudnienie (a przynajmniej dorywcze); nadto- nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków; nie przedłożył także zaświadczenia o pobieraniu nauki; nie wskazał czy w związku z aktualnie stwierdzoną niepełnosprawnością uzyska jakieś świadczenie. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich), w szczególności, że skarżący sam wskazał, że "czasami korzysta z pomocy rodziny". Okoliczności uzasadniającej przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie nie stanowi fakt prowadzenia przez niego szeregu postępowań sądowych (w szczególności, że z twierdzeń wnioskodawcy wynika, iż w postępowaniach przed sądem powszechnym uiszcza należne opłaty sądowe). Strona, decydując się bowiem na ich prowadzenie, musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2011 r. II OZ 546/11 LEX nr 844614). Istotne znaczenie na również fakt, iż na obecnym etapie skarżący nie jest zobowiązany do poniesienia żadnych innych kosztów poza wpisem od skargi wynoszącym 100 zł, a w innych postępowaniach (np. w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 157/12) skarżący deklarował (przy tożsamej sytuacji finansowej) możliwość uiszczenia opłaty w wysokości 100 zł. W tej sytuacji odmowa uwzględnienia wniosku nie pozbawia skarżącego prawa do sądu. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawca posiada takie składniki majątkowe, które nie są mu niezbędne do utrzymania. W przedstawianej przez niego sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby więc zupełnie racjonalne i uzasadnione. W ocenie Sądu argumentacja, że wolą poprzednich właścicieli (spadkodawców) było by nie sprzedawał nieruchomości, jest nietrafna mając na uwadze okoliczności sprawy. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje prawo pomocy w żądanym przez niego zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie niewykazaniem należytej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.