II SA/Wr 86/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 11 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.B. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy technicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A.B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 7 maj 2013 r. Dnia 14 maja 2013 r. A.B. wniósł sprzeciw do postanowienia z dnia 10 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z wniesieniem sprzeciwu od postanowienia z dnia 10 kwietnia 2013 r., który nie został przez Sąd odrzucony postanowienie to utraciło moc. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od powyższej zasady jest instytucja prawa pomocy, która winna być stosowana tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. W świetle powyższego podkreślić należy, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania A.B. prawa pomocy. W złożonym wniosku PPF skarżący wskazał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa zasiłku, studiuje zaocznie (czesne rocznie wynosi 1.625 zł + koszt pomocy naukowych 200-300 zł), utrzymuje się z wynajmu mieszkania i garażu (łącznie 1.100 zł) jest współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej oraz dzierżawi od Skarbu Państwa grunt rolny o pow. 1,21 ha (jednakże wskutek powodzi w 2010 r. został zniszczony poważnie drzewostan znajdujący się na ww. nieruchomości i dotychczas się on nie odnowił). Dodał, że jest uczestnikiem licznych postępowań prowadzonych przed Sądem Rejonowym dla W.-F. i ponosi z tego tytułu koszty. W piśmie z dnia 5 kwietnia 2013 r. wnioskodawca wyjaśnił, że w 2012 r. z tytułu dopłat bezpośrednich uzyskał kwotę 878,47 zł, w pokrywaniu swoich wydatków korzysta z pomocy rodziny. Wartość posiadanych ruchomości określił na kwotę 5.000- 6.000 zł. Zaznaczył, że w związku z toczącym się postępowanie w sprawie karnej przeciwko jego osobie nie może podjąć zatrudnienia w swoim zawodzie, ale wyraził nadzieję, że wkrótce jego sytuacja finansowa ulegnie znacznej poprawie. Dodał, że nie zbywa nieruchomości albowiem musi gdzieś mieszkać, a część nieruchomości przy ul. [...] nabył w drodze spadku po rodzicach i zgodnie z ich wolą ma tej nieruchomości nie zbywać. Wnioskodawca wskazał, że 15 marca 2013 r. uzyskał orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Powyższej przedstawione oświadczenia nie odzwierciedlały pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącego, dlatego pismem z dnia 28 maja 2013 r. zwrócono się do A.B. o nadesłanie wyciągu z posiadanych przez niego rachunków bankowych za ostatnie cztery miesiące oraz kserokopii zeznania podatkowego za rok 2012 (PIT 37). Skarżący nie przedłożył żądanych wyciągów z rachunków bankowych, ani nie przedstawił kopii zeznania podatkowego za rok 2012. Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku A.B. o przyznanie prawa pomocy, albowiem dane przedstawione przez wnioskodawcę uniemożliwiają pełną ocenę jego sytuacji majątkowej. Skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej jak również sytuacji członków rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 125/12). Sąd zauważa, że postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 r., I FZ 287/08). Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne, mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji Sąd uznał niemożność dokonania w pełni miarodajnej oceny stanu majątkowego skarżącego, a co za tym idzie, uznania spełniania wymogów z art. 246 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.