II SA/Wr 937/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA - Barbara Adamiak (sprawozdawca), Sędzia WSA - Jerzy Strzebińczyk, Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska, Protokolant - Halina Rosłan, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi K.P. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej I. Uchyla zaskarżoną decyzję, II. Odstępuje od orzeczenia o wykonaniu zaskarżonej decyzji Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1989r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u K.P. choroby zawodowej – narządu głosu (poz. 7 wykazu stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] Instytut Medycyny Pracy w Ł. zgłosił brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - narządu głosu ujętej w poz. 7 u K.P. ur. [...]. W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Sanitarny wszczął postępowanie administracyjne a następnie przeprowadził dochodzenie epidemiologiczne w tej sprawie. W wyniku przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego stwierdzono, że K. P. zatrudniona była w Zespole Szkół Rolniczych w B. początkowo od [...] - [...], w Zasadniczej Szkole Rolniczej w R. następnie od [...] - [...] w Zasadniczej Szkole Rolniczej w K. na stanowisku nauczyciel. Od [...] - [...] pracowała w Zespole Szkól Rolniczych w B. również jako nauczyciel. Pracując na tym stanowisku narażona była na działanie czynnika szkodliwego-wysiłek głosowy. W związku z podejrzeniem o chorobę zawodową K. P. była badana w dniu [...].w W. Ośrodku Medycyny Pracy gdzie nie rozpoznano choroby zawodowej narządu głosu. Badana była także w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., który orzeczeniem z dnia [...] stwierdził brak klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. W uzasadnieniu podaje się: stwierdzone zmiany są następstwem przewlekłego procesu zapalnego błony śluzowej i nie wykazują związku przyczynowego z nadmiernym wysiłkiem głosowym w okresie zatrudnienia w szkolnictwie (narażenie ustało w 1996r.) Do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione dwa warunki choroba musi być zgłoszona i musi być stwierdzona praca w warunkach szkodliwych. K. P. wniosła od decyzji odwołanie. Zarzuca wadliwe ustalenie stanu faktycznego. Pominięto, że pracowała jako nauczyciel – wychowawca od [...] do [...]. Pominięto też, że w czasie pracy była nauczycielem zawodu (specjalność produkcja zwierzęca). Zajęcia praktyczne prowadziła w oborach, chlewniach, owczarniach i innych pomieszczeniach dla zwierząt, a także przy przygotowaniu pasz dla zwierząt, magazynach, polach. Zajęcia te odbywały się 2-3 dni w tygodniu (godz. 800 – 1400). Te warunki pracy powinny być uwzględnione przy ustaleniu związku z warunkami pracy. Przeprowadzone badania przez lekarzy były podstawą do twierdzenia, że choroba jest chorobą zawodową. Było to podstawą do wystąpienia o stwierdzenie choroby zawodowej. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał na ustalenia stanu faktycznego. K. P. była zatrudniona jako nauczyciel w okresie: |od [...] do [...] |w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S., | | |w Zasadniczej Szkole Rolniczej w R. | |od [...] do [...] |w Zasadniczej Szkole Rolniczej w K. | | |w Zespole Szkół Rolniczych w B. | |od [...] do [...] | | |od [...] do [...] | | W latach 1977 - 1996 w Szkołach Rolniczych K. P. była nauczycielem przedmiotów zawodowych - hodowli zwierząt. Prowadziła zajęcia teoretyczne w gabinecie oraz praktyczne na wolnym powietrzu i w pomieszczeniach gospodarskich, w zmiennych warunkach mikroklimatycznych, w oparach amoniaku. Przez cały okres pracy zawodowej narażona była na nadmierny wysiłek głosowy. Od 1996r. przebywa na emeryturze. W dniu [...] K. P. badana była w Poradni Chorób Zawodowych W. Ośrodka Medycyny Pracy ( orzeczenie z dnia [...]), który nie rozpoznał choroby zawodowej narządu głosu. Od powyższego orzeczenia K. P. odwołała się, wnosząc o ponowne przebadanie w Instytucie Medycyny Pracy. Została skierowana do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., gdzie przeszła badania w dniu [...]. Instytut rozpoznał przewlekły suchy nieżyt gardła i krtani z objawami dysfonii hyperfunkcjonalnej. Rozpoznana przez Instytut choroba narządu głosu nie występuje w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Instytut uznał, że rozpoznane zmiany są następstwem przewlekłego procesu zapalnego błony śluzowej i nie wykazują związku przyczynowego z nadmiernym wysiłkiem głosowym w okresie zatrudnienia w szkolnictwie. Mimo wykazanego wieloletniego nadmiernego wysiłku głosowego w związku z wykonywanym zawodem brak klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przez uprawnioną do tego placówką medyczną wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. K. P. wniosła od decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzuca wadliwe ustalenie stanu faktycznego, a mianowicie [...] była badana w Instytucie a dopiero w grudniu 2000r. przeprowadzono wywiad co do warunków pracy. Nie można zatem uznać, że znane było narażenie w warunkach wykonywanej pracy. Nie uwzględniono też wyników badań prowadzonych w 1999r. i 2000r., które były podstawą do wystąpienia o stwierdzenie choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną, sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Według § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) "Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Stwierdzenie zatem choroby zawodowej jest uzależnione od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: - po pierwsze, musi być to rodzaj choroby, który mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia; - po drugie, choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, przy czym przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się: rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Ustalenie wystąpienia tych dwóch przesłanek musi nastąpić zgodnie z przepisami prawa procesowego. Według art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego organ orzekający obowiązany jest ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, w tym celu obowiązany jest wyczerpująco zebrać materiał dowodowy i dokonać jego pełnej oceny (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Dokonując oceny materiału dowodowego organ, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego), obowiązany jest przedstawić ocenę dowodów wskazując w uzasadnieniu decyzji dlaczego dowodom dał wiarę (art. 107§ 3 kodeksu postępowania administracyjnego). W postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej organ ustala wystąpienie pierwszej przesłanki – choroby, która mieści się w wykazie chorób zawodowych, zgodnie z trybem określonym w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, który stanowi "Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, (...)". Taki tryb rozpoznania choroby zawodowej nie zwalnia organu orzekającego z obowiązku realizacji zasady ogólnej prawdy obiektywnej i dokonania oceny mocy dowodowej orzeczenia jednostki służby zdrowia. Organ orzekający nie jest zatem bezwzględnie związany orzeczeniem jednostki służby zdrowia. Orzeczenie jednostki właściwej do rozpoznania choroby zawodowej jest poddane pełnej ocenie organu orzekającego, który musi wskazać w uzasadnieniu dlaczego uznał ten dowód za wiarygodny. Dokonanie takiej wszechstronnej oceny jest szczególnie istotne gdy nie ulega wątpliwości, że osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej pracowała w warunkach szkodliwych. Według poz. 7 Wykazu Chorób Zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, zalicza się do chorób zawodowych: przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym (guzki śpiewacze, niedowład strun głosowych, zmiany przerostowe). W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji pomiędzy stronami jest bezsporne, że skarżąca w okresie pracy zawodowej była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. Wystąpienie tej przesłanki wymagało szczególnie starannego ustalenia czy choroba jest chorobą zawodową, a to wymagało pełnej oceny przedstawionych orzeczeń, udokumentowania tych orzeczeń i oceny ich mocy dowodowej w świetle przedstawionych w toku postępowania przez skarżącą dowodów (zdjęć, zaświadczeń lekarskich). Takie dowody skarżąca w toku postępowania przytoczyła. W orzeczeniu W. Ośrodka Medycyny Pracy nie stwierdzono choroby zawodowej, ale w uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono niedowład strun głosowych. W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Ł., który wydał orzeczenie na podstawie badania przeprowadzonego w dniu [...], stwierdzono przewlekły nieżyt gardła i krtani z objawami dysfonii hyperfunkcjonalnej. Orzeczenie nie zawiera przedstawienia wyników badań, które dały podstawę do podjęcia takiej treści rozpoznania. W sprawie zostały naruszone przepisy prawa procesowego, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszono art. 7, art. 77 § 1 przez nie ustalenie stanu faktycznego w oparciu o wszechstronną ocenę mocy dowodowej przedstawionych orzeczeń jednostek służby zdrowia. Nie dokonały tej oceny z uwzględnieniem dowodów przedstawionych przez stronę, a zawartych w aktach sprawy. W razie przedstawienia dowodów przez stronę organ obowiązany jest w uzasadnieniu przedstawić ocenę ich mocy dowodowej i przyczyn odrzucenia ich mocy dowodowej. W tym stanie, skoro zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd odstąpił od orzeczenia o wykonaniu zaskarżonej decyzji z uwagi na brak rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa stronie skarżącej.