II SA/Wr 95/13
WyrokWSA we Wrocławiu2013-05-27
Skład orzekający: Alicja Palus, Lidia Serwiniowska, Julia Szczygielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowoli budowlanej, opierając się na żądaniu strony, która nie wykazała interesu prawnego?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może wszcząć postępowania administracyjnego w oparciu o żądanie strony, jeśli strona ta nie wykazała posiadania interesu prawnego, który warunkuje jej status strony w postępowaniu. W przypadku braku takiego interesu, organ powinien samodzielnie ocenić zasadność i celowość prowadzenia postępowania z urzędu, dokonując własnych ustaleń faktycznych i prawnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej doprowadzenie budynku gospodarczo-mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem, w związku z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego polegającym na przesunięciu lokalizacji zbiornika na ścieki. Organ pierwszej instancji nałożył obowiązek sporządzenia projektu zamiennego, który nie został wykonany. Następnie wydano decyzję nakazującą doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Strona skarżąca kwestionowała legalność wszczęcia postępowania przez organy nadzoru budowlanego, zarzucając brak interesu prawnego po stronie osoby, która zainicjowała postępowanie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Alicja Palus /sprawozdawca/ Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska Sędzia NSA - Julia Szczygielska Protokolant - Magda Minkisiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. ze skargi D. B. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku gospodarczo-mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem I. uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji; II. uchyla decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. z dnia [...] r. , Nr [...]; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; IV. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 500zł /słownie: pięćset/ tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...](sprostowaną postanowieniem z dnia [...] r. Nr[...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie W.działając na podstawie art. 51 ust. 5 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) stwierdził niewykonanie obowiązku nałożonego na D. B. – inwestora decyzją Nr [...]Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. i nakazał inwestorowi D. B. doprowadzenie zbiornika bezodpływowego na ścieki zlokalizowanego na działce nr [...]w Ch., gmina M. do stanu zgodnego z prawem poprzez doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego – zgodnego z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną przez Wójta Gminy M.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że została ona wydana w konsekwencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 października 2010 r. (sygn. akt II SA/Wr 466/10), którym uchylona została decyzja D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. z dnia [...] r. Nr [...] umarzająca postępowanie w przedmiocie usytuowania zbiornika na ścieki niezgodnie z warunkami technicznymi.
Organ orzekający wyjaśnił również, że w ocenie Sądu w toku instancyjnego postępowania orzekającego prowadzonego w sprawie nie dokonano prawidłowej analizy żądania wszczęcia postępowania, co miało wpływ na określenie przedmiotu postępowania.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał również, że postępowanie zakończone decyzją, objętą kasacyjnym wyrokiem Sądu było wszczęte w związku z pismem M. B. skierowanym w dniu [...] r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie W., dotyczącym zbiornika na ścieki bytowe na działce [...] w Ch., gmina M.
Następnie organ orzekający wyjaśnił w uzasadnieniu, że stosując się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zawartych w wyroku z dnia 20 października 2010 r. wezwał M. B. do określenia przedmiotu postępowania, którego wszczęcia żądała w piśmie z dnia [...] r.
W udzielonej organowi na to wezwanie odpowiedzi M. B. oświadczyła, że "szambo jest wybudowane niezgodnie z wydaną decyzję nr [...] z dnia [...]r. i projektem ...".
Po dokonaniu wymaganych ustawowo czynności procesowych Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] nałożył na D.B. jako Inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego (4 egzemplarze), uwzględniającego istotne odstępstwa przy realizacji inwestycji polegającej na rozbudowie domu mieszkalnego jednorodzinnego (oraz budowie zbiornika bezodpływowego na ścieki) na działce nr [...] we wsi Ch., gmina M. w terminie do [...] r., umożliwiając doprowadzenie wykonanych robót budowlanych, bez naruszenia przepisów i szkody dla terenów sąsiednich, do stanu zgodnego z przepisami. D. B. dnia [...] r. złożyła odwołanie od niniejszej decyzji w związku z czym D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Obowiązek nie został wykonany w wyznaczonym terminie. (Z materiału sprawy wynika ponadto, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. decyzją z dnia [...] r. odmówił D. B. zmiany decyzji Nr[...]– w zakresie terminu wykonania obowiązku nałożonego tą decyzją, a D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania D.B. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Z urzędu Sądowi rozpoznającemu sprawę wiadomo, że wyrokiem z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 653/12 oddalona została skarga D. B. na wskazaną powyżej decyzję organu odwoławczego.)
W dalszej części uzasadnienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. wyjaśnił, że przedmiotowa inwestycja prowadzona była na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] r. wydanej przez Wójta Gminy M., udzielającej D. B. pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz zbiornika bezodpływowego na ścieki bytowe na działce nr [...] w miejscowości Ch., gmina M.
Zgodnie z art. 36a ust. 5 "nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę i jest dopuszczalne, o ile nie dotyczy:
1) zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu,
2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji,
3) (uchylony),
4) (uchylony),
5) zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne,
6) zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
7) ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
oraz nie wymaga uzyskania opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, wymaganych przepisami szczególnymi."
Organ wskazał przy tym, że dokonując analizy stanu faktycznego (mapa powykonawcza) pod względem zgodności wykonania robót budowlanych w stosunku z zatwierdzonym decyzją nr [...] z dnia [...] r. projektem budowlanym (projekt zagospodarowania terenu w projekcie), stwierdzono przesunięcie w kierunku północnym bezodpływowego zbiornika na ścieki o około 4,5 m. Analiza została udokumentowania w notatce służbowej z dnia 10 listopada 2011 r., a zmiana lokalizacji zbiornika na ścieki ma charakter istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego.
Prowadzenie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę, jest samowolą budowlaną sankcjonowaną przez art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Powyższe przepisy regulują, możliwość "legalizacji" niektórych samowoli budowlanych, poprzez doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem."
Ponadto organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie podjął próbę doprowadzenia omawianej inwestycji do stanu zgodnego z przepisami, za pośrednictwem art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, które mają za zadanie "zalegalizowanie" powstałych samowoli budowlanych i w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nałożył na Inwestora – D. B., obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego powstałe w trakcie budowy istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. W takim trybie prowadzonego postępowania, organ nadzoru budowlanego bada przedłożony projekt budowlany zamienny i wyniku pozytywnej weryfikacji winien wydać decyzję na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego. Jednakże w omawianym przypadku nie było możliwe dokonanie dalszych czynności związanych z ww. procedurą legalizacyjną, bowiem obowiązek wyrażony w decyzji nr [...] nie został spełniony - nie zostały przedłożone projekty zamienne.
Organ orzekający wskazał jednocześnie, że ustawodawca określa w przepisie art. 51 ust. 5 ustawy – Prawo budowlane, jakie czynności powinien podjąć organ nadzoru budowlanego w przypadku niewykonania obowiązku przedłożenia projektów zamiennych. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu w opisanej sytuacji właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych, bądź rozbiórkę obiektu lub jego części albo doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W tej sprawie w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem organ nadzoru budowlanego zastosował procedurę doprowadzenia inwestycji do stanu poprzedniego tj. zgodnego z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Nr [...] z dnia [...] r. stwierdzając jednocześnie, że inwestor nie wykonując nałożonych w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 obowiązków wykazał, iż nie jest zainteresowany zalegalizowaniem zrealizowanej inwestycji.
Od opisanej powyżej decyzji odwołanie wniosła D. B., podając w nim m.in., że zmiana lokalizacji szamba wynikała z konieczności zapewnienia dojazdu do niego sprzętu opróżniającego zbiornik i była uwzględniona przy uzyskaniu pozwolenia na dokończenie budowy w 2009 r. po jej wtrzymaniu w 2007 r. na skutek interwencji M. B.
Po rozpatrzeniu odwołania D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił szczegółowo stan faktyczny sprawy, a następnie omówił regulację zawartą w przepisie art. 51 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane, akceptując przy tym stanowisko organu pierwszej instancji prezentowane w tym zakresie.
W dalszej części uzasadnienia organ orzekający wyjaśnił, że przedmiotem dokonywanej w postępowaniu odwoławczym kontroli jest decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. z dnia [...] r. Nr [...] ponieważ środek zaskarżenia został złożony wyłącznie na ten akt Wojewódzki organ nadzoru budowlanego nie może objąć kontrolą wszystkich rozstrzygnięć organu pierwszej instancji, jakie podjęte zostały w toku prowadzonego postępowania w trybie art. 50-51 ustawy – Prawo budowlane.
W związku z tym – jak wyjaśnił organ odwoławczy – rozpoznając odwołanie D. B. od decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 5 wskazanej powyżej ustawy nie może oceniać legalności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. z dnia [...] r. Nr [...] podjętej w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane, która jest ostateczna, a ustalenia stanowiące podstawę jej wydania są obowiązujące do czasu pozostawania tego orzeczenia w obrocie prawnym.
Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowała D. B. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
W skardze podała m.in. że decyzja Wójta Gminy M.z dnia [...] r. Nr [...] do której odnosi się decyzja zaskarżona została usunięta z obrotu prawnego decyzją Starosty Powiatu W. z dnia [...] r. Nr [...] stwierdzającą jej wygaśnięcie.
Ponadto w uzasadnieniu skargi D. B. wyjaśniła, że w dniu [...] r. decyzją Nr [...] udzielono jej pozwolenia na rozbudowę domu mieszkalnego, której przedmiotem jest dom "rozrysowany przez projektanta na mapach do celów projektowych udostępnionych przez PZK we W., na których widnieje szambo oraz przyłącze sanitarne".
Skarżąca wskazała również, że zbiornik na ścieki został wybudowany w 2000 roku i wpisany do dziennika budowy, a o jego przesunięciu wiedział projektant, kierownik budowy i osoba z Urzędu Gminy zajmująca się wydawaniem pozwoleń na budowę. Wyjaśniła dodatkowo, że "szambo zostało przesunięte ze względu na zły dojazd do niego (ograniczenie do 1,5 m przejścia pomiędzy rogiem budynku, a ogrodzeniem ze względu na dobudówkę) oraz na ograniczoną długość węża przy beczkowozie".
W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu [...] r., D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i odwołał się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podtrzymując stanowisko w niej przyjęte.
Na rozprawie wyznaczonej na dzień 23 maja 2013 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że popiera skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych.
Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w -ten sposób generalne kryterium wiążące sady administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacia wydania zaskarżonego aktu.
Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził naruszenie prawa obligujące do uwzględnienia skargi poprzez zastosowanie w sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. Nr 270, poz. 1101), wskazującego na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 135 wskazanego aktu, z którego wynika, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Ponadto poprzedzając wyjaśnienie motywów podjętego wyroku Sąd – wobec treści skargi – uznał za właściwe wyjaśnić, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nie ma cechy ex tunc tzn. nie znosi dotychczasowych skutków wywołanych decyzją, której wygaśnięcie stwierdzono. (Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie nie działa wstecz.)
Byt prawny takiej decyzji ustaje w dacie uzyskania przez decyzję stwierdzającą wygaśnięcia waloru ostateczności. Oznacza to, że decyzja wygaszona, nie może być od tego dnia podstawą legalnych działań jej adresata. Stwierdzenie wygaśnięcia, wywołujące skutek ex nunc, czyli na przyszłość nie niweczy jednak skutków wywołanych decyzją wygaszoną w czasie jej funkcjonowania w obrocie prawnym.
W toku postępowania jurysdykcyjnego prowadzonego w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miały przepisy powoływanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane. Należy ona do sfery materialnego prawa administracyjnego, co podporządkowuje czynności procesowe, w tym orzecznicze podejmowane w warunkach tej regulacji przepisom kodeksu postępowania administracyjnego.
Z przepisów tej ustawy procesowej wynika, że celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy w sposób określony w przepisie art. 104 kpa, a wskazana w nim powinność orzecznicza właściwych organów administracji publicznej istnieje od momentu wszczęcia postępowania w jednym z trybów przewidzianych w art. 61 § 1 kpa tzn. na zasadzie skargowości (czyli na żądanie strony) w sytuacjach, gdy przedmiotem żądania jest uzyskanie prawa (uprawnienia) lub na zasadzie oficjalności (z urzędu) w przypadkach, gdy efektem prowadzonego postępowania może być nałożenie na określony podmiot obowiązku.
Taka generalna reguła procesowa dotycząca możliwości inicjowania postępowania w konkretnej (indywidualnej) sprawie administracyjnej ma zastosowanie również do postępowań prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (t.j. z 2010r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.).
Zgodnie z koncepcją ustawodawcy wynikającą z przepisów rozdziału 8 powołanej powyżej ustawy organy nadzoru budowlanego działają w formule organów policyjnych i uprawnione są do podejmowania czynności kontrolnych, sprawdzających oraz interwencyjnych. Taka pozycja ustrojowa i materialnoprawna powoduje, że od ich oceny i dokonanych przez nie ustaleń uzależnione jest wszczęcie postępowania w spawie administracyjnej, którego celem jest konkretyzacja obowiązku określonego w ustawie - Prawo budowlane. Celem postępowania administracyjnego jest bowiem zawsze nowe ukształtowanie sytuacji prawnej podmiotu określonego wg kryteriów przyjętych w przepisie art. 28 kpa lub przepisach szczególnych (np. art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane) poprzez nałożenie obowiązku (lub nadanie uprawnienia).
Konstrukcja przepisów ustawy - Prawo budowlane, wskazujących na właściwość organów nadzoru budowlanego uprawnia do stwierdzenia, że dotyczą one sytuacji, w których realizowanie postulatu państwa prawa wymaga określonej interwencji tego organu administracji publicznej poprzez podjęcie wstępnych czynności, przeprowadzenie postępowania w uzasadnionych przypadkach i orzeczenie o obowiązkach. Postępowania takie ze względu na charakter i istotę przedmiotu sprawy wszczynane są z urzędu po dokonaniu przez organ wiarygodnych ustaleń wstępnych.
W kasacyjnym wyroku z dnia 20 października 2010 r. (sygn. akt II SA/Wr 466/10) poprzedzającym podjęcie decyzji w tej sprawie przez organy właściwe instancyjnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazując na stanowisko judykatury zwrócił uwagę, że nie kwestionuje się dopuszczalności prowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania wyjątkowo na wniosek strony, co umożliwia stosowanie w takim postępowaniu przepisu art. 61 § 3 kpa, statuującego zasadę, zgodnie z którą datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
Jednocześnie Sąd w składzie poprzednio orzekającym w motywach wyroku zwrócił uwagę, że skutek określony w przepisie art. 61 § 3 kpa uzależniony jest od posiadania przez podmiot wykazujący wolę zainicjowania postępowania regulowanego przepisami ustawy – Prawo budowlane w ogóle przymiotu strony (str. 6 uzasadnienia).
Zważyć zatem należy, że w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego – niezależnie od sytuacji wprost określających krąg adresatów czynności orzeczniczych, obowiązują kryteria zawarte w art. 28 i art. 29 kpa, wg których jednostka może być kreowana na stronę postępowania administracyjnego. Zasadniczym elementem i wyznacznikiem legitymacji procesowej przyznanej w trybie powołanych przepisów formalnych jest interes prawny (nie faktyczny), wynikający z przepisu prawa materialnego, powszechnie obowiązującego, obiektywnie istniejący. Kwestia posiadania interesu prawnego przez podmiot domagający się dopuszczenia do uczestniczenia w charakterze strony w postępowaniu administracyjnymi ze wszystkimi konsekwencjami materialno i formalnoprawnymi przyznania tego statusu poddana została bezwzględnie ocenie i ustaleniom organu uprawnionego do prowadzenia postępowaniu w konkretnej sprawie administracyjnej.
Sąd w składzie poprzednio orzekającym w sprawie, wg wskazań którego kontynuowane było postępowanie instancyjne, w zastosowanej w uzasadnieniu wyroku argumentacji nie wypowiedział się w sposób, który zwalniałby właściwy organ z tego obowiązku.
Prawidłowe określenie stron postępowania jest bowiem jednym z zasadniczych warunków jego prawidłowości.
Zdaniem Sądu rozpoznającego obecnie sprawę organy orzekające w postępowaniu jurysdykcyjnym niewłaściwe odczytały rozważania Sądu dotyczące skutku określonego w art. 61 § 3 kpa i możliwości wszczęcia postępowania w warunkach ustawy – Prawo budowlane na wniosek strony, pomijając kontekst dotyczący stwierdzonego przez Sąd, błędnego (nieprzewidzianego w ustawie materialnej) określenia przedmiotu sprawy.
Akcentowana wówczas przez Sąd konieczność dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, umożliwiających określenie przedmiotu sprawy z uwzględnieniem ustalenia treści żądania strony, oznaczała, że organ właściwy może prowadzić postępowanie w granicach określonych przez podmiot wnioskujący (jeżeli przepisy ustawy takie postępowanie dopuszczają i regulują), ale tylko wówczas, gdy podmiot ten spełnia ustawowe warunki dla uznania go za stronę postępowania administracyjnego. Sąd nie stwierdził jednak, że M.B., domagająca się wszczęcia postępowania taki przymiot posiada, ani nie zamieścił takiego oświadczenia, na podstawie którego organ uprawniony do prowadzenia postępowania mógłby uznać się za zwolniony z obowiązku dokonania oceny i ustaleń, co do posiadania przez M. B. interesu prawnego w sprawie o określonym przedmiocie.
Z akt sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. pismem z dnia [...] r. wezwał M.B. "do pisemnego rzeczowego określenia przedmiotu postępowania administracyjnego, które ma być rozpoznane przez organ, odnoszącego się do zbiornika na ścieki bytowe znajdującego się na działce nr [...] w miejscowości Ch., gmina M.", a następnie pismem z dnia [...] r. zawiadomił strony o sprecyzowaniu przedmiotu postępowania "zgodnie z żądaniem strony Pani M. B.".
W ocenie Sądu w składzie obecnie orzekającym działanie powiatowego organu nadzoru budowlanego w tym zakresie było nieuprawnione, bowiem w materiale sprawy dotychczas zebranym brak jest podstaw do przyznania M. B. takiego przymiotu. (Sąd w toku podjętych w sprawie czynności zwrócił też uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekając w sprawie o sygn. II SA/Wr 217/09, wprawdzie o innym przedmiocie, zakwestionował legitymację procesową M. B. w postępowaniu związanym z przedmiotowym zbiornikiem na ścieki bytowe.) Organy właściwe w sprawie nie dokonały żadnej oceny ani ustaleń w kwestii posiadania przez wnioskodawczynię interesu prawnego, który warunkuje uczestniczenie w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. Zaakceptowanie takiego statusu wnioskodawczyni skutkowało odstąpieniem przez organy właściwe w postępowaniu orzekającym od powinności dokonania własnych ustaleń i oceny, co do zasadności prowadzenia postępowania w zakresie wskazanym przez M. B. Taki obowiązek wynika z ustawowo określonych funkcji i zakresu kompetencji organów nadzoru budowlanego.
Z tych względów – w ocenie Sądu - postępowanie w tej sprawie prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uznaniu Sądu wadliwość ta – ze względu na jej istotę – wymagała wyeliminowania z obrotu prawnego również decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. z dnia [...] r. Nr[...], co umożliwi prawidłowe (zgodne z prawem) końcowe załatwienie sprawy.
Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Klauzula zawarta w pkt. III wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnieniu skargi przepisu art. 152 wskazanej powyżej ustawy, a orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 tej samej regulacji, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Rozpoznając sprawę ponownie, właściwy organ powinien przede wszystkim podjąć ocenę, co do możliwości uznania M. B. za stronę postępowania, odpowiednio do rezultatów tej oceny rozważyć zasadność i celowość prowadzenia postępowania w przedmiocie określonym przez wnioskodawczynię, a w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu dokonać w tym zakresie samodzielnych ustaleń, a ponadto odnieść się do wskazanej przez skarżącą kwestii uzyskania w dniu [...] r. decyzji Starosty Powiatu W. Nr [...] udzielającej pozwolenia na budowę na wniosek inwestora i uwzględnienia w załączniku graficznym do tego wniosku istniejącego na działce zbiornika na ścieki bytowe oraz przyłącza sanitarnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło