II SA/Wr 99/24

WyrokWSA we Wrocławiu2024-07-04

Skład orzekający: Olga Białek, Halina Filipowicz-Kremis, Marta Pawłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wstrzymał budowę budynku rekreacji indywidualnej rozbudowanego o część gospodarczą, kwalifikując go jako samowolę budowlaną, mimo twierdzeń inwestorów, że obiekt ma charakter gospodarczy i rolniczy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały obiekt jako samowolę budowlaną i wstrzymały jego budowę. Kwalifikacja obiektu jako budynku rekreacji indywidualnej została dokonana na podstawie oględzin i całokształtu materiału dowodowego, a nie jedynie deklaracji inwestorów. Obowiązkiem organu jest ocena rzeczywistego stanu obiektu, a nie tego, co strony deklarują.
Stan faktyczny
Skarżący A. i M. K. zaskarżyli postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy o wstrzymaniu budowy budynku rekreacji indywidualnej rozbudowanego o część gospodarczą. Organy uznały budowę za samowolę budowlaną, ponieważ obiekt nie posiadał pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, a jego parametry i przeznaczenie (rekreacyjne, piętrowe) wykluczały zastosowanie przepisów dotyczących budynków gospodarczych lub wolnostojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej wymagających jedynie zgłoszenia. Skarżący twierdzili, że obiekt jest budynkiem gospodarczym związanym z produkcją rolną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. K. i M.K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 listopada 2023 r. nr 1084/2023 w przedmiocie wstrzymania budowy budynku rekreacji indywidualnej oddala skargę w całości. Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy z dnia 27 lipca 2023 r., nr 60/2023, wydanym na podstawie art. 48 i 48a ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.2023, poz. 682) w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie samowolnej budowy budynku rekreacji indywidualnej, rozbudowanego o część gospodarczą, od strony działki nr [...], w wstrzymano budowę budynku rekreacji indywidualnej, rozbudowanego o część gospodarczą od strony działki nr [...], wraz z instalacją wodną do studni, instalacją elektryczną, klimatyzacyjną, fotowoltaiczną oraz instalacją kanalizacyjną do szamba, utwardzeniem terenu, położonego na działce nr [...] w S., Gmina K. oraz informujące o możliwości złożenia wniosku o legalizację tej budowy. Na uzasadnienie organ wskazał, że w związku z pismem Wójta Gminy K. z dnia 12 czerwca 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Legnicy przeprowadził w dniu 5 lipca 2023 r. kontrolę na działce nr [...] w S., Gmina K. W trakcie kontroli ustalono, że na działce znajduje się budynek rekreacji indywidualnej w którym na parterze jest kuchnia z pokojem, łazienka, pomieszczenie - składzik. Na piętrze na który prowadzą schody znajdują się dwa pomieszczenia. Budynek posiada instalację wodną z podłączeniem do studni, instalację kanalizacyjną z podłączeniem do szamba, klimatyzację, panele fotowoltaiczne na dachu o mocy 5.92 kW. Obiekt o konstrukcji drewnianej na płycie fundamentowej. Do budynku dobudowane jest pomieszczenie gospodarcze ze wspólną ścianą oraz wspólną ścianą na działce sąsiedniej. Na wybudowanie obiektu inwestorzy nie posiadają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Według oświadczenia inwestorów obiekt pełni funkcję gospodarczą, inwestorzy posiadają udziały w stawie i gospodarstwie rybackim. Zawiadomieniem znak [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Legnicy poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawię samowolnej budowy budynku rekreacji indywidualnej, rozbudowanego o część gospodarczą od strony działki nr [...], wraz z instalacją wodną do studni, instalacją elektryczną, klimatyzacyjną, fotowoltaiczną oraz instalacją kanalizacyjną do szamba, utwardzeniem terenu, położonego na działce nr [...] w S., Gmina K. W tak kształtującym się stanie faktycznym Powiatowy inspektor Nadzoru Budowlanego w Legnicy postanowieniem z dnia 27 lipca 2023 r. nr 60/2023 wstrzymał budowę budynku rekreacji indywidualnej rozbudowanego o część gospodarczą od strony działki nr [...], wraz z instalacją wodną do studni, instalacją elektryczną, klimatyzacyjną, fotowoltaiczną oraz instalacją kanalizacyjną do szamba, utwardzeniem terenu, położonego na działce nr [...] w S., Gmina K. oraz informujące o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowej budowy oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację tej budowy. W terminie przewidzianym na skuteczne wniesienie środka zaskarżenia postanowienie zostało oprotestowane przez A. i M. K. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr 1084/2023 z dnia 10 listopada 2023 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775), po rozpatrzeniu zażalenia Państwa A. i M. K. na opisane postanowienie utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zaznaczył, iż z dniem 19 września 2020 roku nastąpiła zmiana przepisów ustawy Prawo budowlane. Na skutek tej nowelizacji wprowadzone zostały zmiany dotyczące postępowań w sprawie samowoli budowlanej - przepisy z tego zakresu zostały wydzielone w odrębnym rozdziale 5a ustawy ,, Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy". Zgodnie z przepisem art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Prawidłowo zatem PINB w Legnicy przyjął za podstawę swojego rozstrzygnięcia przepisy znowelizowane, bowiem czynności inicjujące to postępowanie nastąpiły po 19 września 2020 roku. Zgodnie z art. 48 ust. 1-5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 682 dalej w skrócie: Pr. Bud.), organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne: 1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa oraz 2) usunięcie stanu zagrożenia. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie. Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy. W tej sprawie wstrzymano roboty budowlane polegające na samowolnej budowie budynku rekreacji indywidualnej rozbudowanego o część gospodarczą od strony działki nr [...], wraz z instalacją wodną do studni, instalacją elektryczną, klimatyzacyjną, fotowoltaiczną oraz instalacją kanalizacyjną do szamba, utwardzeniem terenu, położonego na działce nr [...] w S., Gmina K., z uwagi na brak decyzji o pozwoleniu na budowę tej inwestycji. W świetle art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31 Pr. Bud. Na gruncie niniejszej sprawy podkreślić należy, że w art. 29 ust. 1 pkt 16 Pr. Bud. wskazano na brak wymogu pozwolenia na budowę, natomiast zachowano wymóg zgłoszenia budowy wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy: a) do 35 m2 , b) powyżej 35 m2 ale nie więcej niż 70 m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m - przy czym liczba tych budynków na działce nie może być większa niż jeden na każde 500 m2 powierzchni działki. Tymczasem w niniejszej sprawie obiekt stanowiący przedmiot postępowania nie jest obiektem parterowym jak również nie posiada parametrów określonych we wzmiankowanym przepisie, a zatem jego budowa wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto, § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225) przywołuje definicję budynku rekreacji indywidualnej, w myśl której należy przez to rozumieć budynek przeznaczony do okresowego wypoczynku. Zatem w świetle tej definicji budynek rekreacyjny w zamierzeniu służy okresowemu wypoczynkowi, a nie jest przeznaczony do stałego zamieszkania. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż obiekt stanowiący przedmiot postępowania jest budynkiem spełniającym funkcję rekreacji indywidualnej. Do tego budynku dobudowano część gospodarczą, którą uznać należy za część budynku rekreacji indywidualnej. Pomieszczenie to bowiem posiada wspólną ścianę z budynkiem rekreacji indywidualnej i służy do przechowywania narzędzi i sprzętów związanych z tymże budynkiem. Odnosząc się do oświadczenia inwestorów z dnia 4 lipca 2023 r. w którym wyjaśniono, że posiadają udziały w zbiorniku wodnym nad którym położona jest działka, a przez to prowadzą gospodarstwa rybackie organ w pełni podziela zdanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy, że nie może zgodzić się ze stanowiskiem, jakoby rzeczony budynek związany był z działalnością rolną. Jak wynika z rejestru gruntów właściciel zbiornika - działki nr [...] wydzielił i sprzedał działki wokół zbiornika. W przeważającej większości działki te, pomimo zapisów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako teren rolny zostały zabudowane budynkami rekreacji indywidualnej. Budynek znajdujący się na działce nr [...] w S. również służy rekreacji indywidualnej. Okoliczność dokupienia udziału w zbiorniku oraz łowienie ryb w tymże zbiorniku nie daje podstaw do uznania, że obiekty tracą swoją funkcję rekreacyjną na rzecz rolnej. Dodatkowo inwestorzy wybudowali wraz z budynkiem rekreacji indywidualnej również instalację kanalizacyjną i szambo, które wymaga co najmniej zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej oraz utwardzili znaczną część terenu wokół obiektu. Wszystkich tych elementów nie można rozpatrywać oddzielnie, bowiem służą one bezpośrednio jako urządzenia umożliwiające użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem. Już samo znaczne utwardzenie terenu wokół obiektu zmienia charakter działki czyniąc ją niezdatną do użytkowania jako rolna. Na marginesie organ wskazuje, że utwardzenie terenu jest wyłączone spod obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę o ile jest wykonywane na działce budowlanej, którą jak wynika z wypisu z rejestru gruntów działka nr [...] w S., Gmina K. nie jest. W takcie przeprowadzonej w dniu 5 lipca 2023 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy kontroli obiektu nie okazano decyzji o pozwoleniu na budowę. W konsekwencji zasadnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Legnicy uznał, że obiekt stanowi samowolę budowlaną, wobec której konieczne było wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie art. 48 Pr. Bud. W myśl obecnie obowiązujących przepisów Prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej zobowiązane są zainicjować postępowanie legalizacyjne zgodnie z art. 48 Pr. Bud. Celem tej regulacji nie jest stosowanie represji (temu służą przepisy karne), ale dążenie do doprowadzenia samowoli budowlanej do zgodności z prawem. Artykuł 48 Pr. Bud. może znaleźć zastosowanie zarówno do sytuacji, w której obiekt budowlany został już wybudowany, jak i do sytuacji, w której obiekt budowlany jest jeszcze budowany (jest w trakcie takiej budowy). Przesłanką wszczęcia postępowania z art. 48 Pr. Bud. jest w każdym przypadku brak ważnego i wymaganego prawem - w momencie trwania budowy - pozwolenia lub zgłoszenia, albo wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia. Jak wskazano, zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 Pr. Bud. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, a także o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Legnicy dochował tego obowiązku i wyjaśnił wszelkie następstwa wynikające z zastosowanej normy prawnej. Wszczęcie procedury legalizacyjnej wymaga zatem złożenia przez stronę (inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego) odpowiedniego wniosku w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy, o czym stanowi art. 48a ust. 1 Pr. Bud. Natomiast w myśl art. 48a ust. 3 Pr. Bud., jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, co ma miejsce w niniejszej sprawie - termin, o którym mowa w ust. 1 biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne. Ewentualny wniosek o legalizację powinien być złożony do organu I instancji (Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy) we wskazanym wyżej terminie. Organ odwoławczy podkreśla, iż legalizacja samowoli budowlanej zależy w dużej mierze od woli samego inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, wdrożenie procedury legalizacyjnej nie jest bowiem jego obowiązkiem, lecz jedynie uprawnieniem. Mając powyższe rozważania na uwadze, w ocenie organu wydane w sprawie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy z dnia 27 lipca 2023 r. nr 60/2023 jest zgodne z prawem. Organ I instancji prowadząc postępowanie podjął wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, które pozwoliły na ustalenie stanu faktycznego i prawnego. Ustalone w sprawie okoliczności nie budzą wątpliwości tutejszego organu i jednocześnie wskazują, że w rozważanym wypadku zasadne było zastosowanie trybu przewidzianego w art. 48 Pr. Bud. Organ stwierdził ponadto, że przeprowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy postępowanie wyjaśniające, odpowiadało wymogom określonym w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W motywach zaskarżonego postanowienia sporządzonego zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. organ I instancji czytelnie wyjaśnił przyczyny natury faktycznej i prawnej, które zadecydowały o jego podjęciu. Nie dopatrzył się również uchybień, które mogłyby spowodować uchylenie zaskarżonego postanowienia z innych przyczyn. Wobec powyższego Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za zasadne zastosowanie art. 138§ 1 pkt 1 K.p.a. w zw. żart. 144 tj. utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy z dnia 27 lipca 2023 r. nr 60/2023. Zdaniem DWIMBu w rozstrzyganej sprawie nie może zapaść inne rozstrzygnięcie niż to, które zostało podjęte przez organ nadzoru budowlanego. Skargę na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10.11.2023r. Nr 1084/2023 utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy z dnia 27.07.2023r w przedmiocie wstrzymania budowy budynku rekreacji indywidualnej, rozbudowanego o część gospodarczą od strony działki nr [...], wraz z instalacją wodną do studni, instalacją elektryczną, klimatyzacyjną, fotowoltaiczną oraz instalacją kanalizacyjną do szamba, utwardzeniem terenu położonego na działce nr [...] w S. gmina K. złożyli A. M. K. Zaskarżyli postanowienie w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, oraz zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto na podstawie art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) skarżący wnieśli o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia, ponieważ zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu skargi wskazano, że na działce [...] w S. została przeprowadzona przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy kontrola. Skarżący podnoszą, że z przeprowadzonej kontroli nie otrzymali kopii protokołu, gdyż kontrolujący inspektorzy odręcznie spisywali taki protokół jedynie w jednym egzemplarzu dla siebie. Kontrolujący inspektorzy samodzielnie dokonali oceny co występuje na działce i jak to się według nich nazywa. Po zakończeniu kontroli strona skarżąca była przekonana, że otrzyma od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy jakieś pismo informujące chociażby o zebraniu materiału dowodowego w sprawie aby można się do niego odnieść i wnieść swoje uwagi. Tak się jednak nie stało. Skarżący otrzymali od razu postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych polegających na budowie budynku rekreacji indywidualnej. Zatem skarżący łożyli zażalenie na te postanowienie i byli przekonani, że organ nadrzędny czyli Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego bez problemu dopatrzy się błędów w tym przeprowadzonym postępowaniu i uchyli to postanowienie przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ku zdziwieniu strony tak się jednak nie stało i Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał swoje postanowienie o podtrzymaniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Obydwa organy nie przeprowadziły zatem postępowania należycie. Organ pierwszej instancji tj. PINB w Legnicy mimo że został poinformowany podczas kontroli że na działce znajduje się wybudowany budynek gospodarczy użytkowany i związany z produkcją rolną w związku z posiadanym gospodarstwem rolnym na tym terenie, na który obecnie nie jest wymagane pozwolenie na budowę ani zgłoszenie, stwierdził że nie ma to żadnego znaczenia dla sprawy bo organ uważa że jest to budynek rekreacji indywidualnej a nie budynek gospodarczy. Niestety strona skarżąca nie może się zgodzić z tak wadliwie poprowadzonym postępowaniem. Budynek wybudowany na działce [...] w S. będący przedmiotem postanowienia został wybudowany jako drewniany budynek gospodarczy. Był i nadal jest to parterowy budynek gospodarczy. Pierwotnie po wybudowaniu, zakończeniu budowy i rozpoczęciu jego użytkowania w budynku nie było żadnych schodów ani "piętra" Nie było również żadnej kuchni z pokojem ani łazienki tylko pomieszczenia gospodarcze. Skarżący zaznaczają, że potrzebowali budynku gospodarczego i taki też wybudowali. Przeglądano wiele projektów budynków gospodarczych i w wielu z nich projekty zawierały oprócz pomieszczeń gospodarczych także pomieszczenia sanitarne które nawet na rysunkach wyposażone były w zlewy czy toalety. Zatem inwestorzy wiedzieli, że to oczywiste, że w budynku gospodarczym mogą też znajdować się takie pomieszczenia. W budynku nie ma i nigdy nie było żadnej "kuchni", "sypialni" czy "łazienki" jak opisał to organ PINB. Budynek był wykorzystywany do przechowywania wielu rzeczy potrzebnych na działce. Nikt w nim nie spał, nie mieszkał i nawet nie miał takiego zamiaru, a wymienione przez PINB nazewnictwo pomieszczeń może odnosić się wyłącznie do innego typu budynków tj. budynków mieszkalnych. Takim budynkiem oczywiście nie jest nasz budynek gospodarczy. W doręczonej sadowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując zatem, w myśl tych wskazań, oceny zaskarżonego postanowienia co do jego zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlega postanowienie DWINB z 15 listopada 2023 r. którym utrzymano w mocy postanowienie PINB z 11 września 2023 r. wstrzymujące roboty budowlane polegające na samowolnej budowie budynku rekreacyjnego z tarasem, wraz z instalacją elektryczną, klimatyzacyjną, wodną do studni i instalacją kanalizacji sanitarnej z szambem, położonego na działce nr [...] w S., gmina K. Organ pierwszej instancji przeprowadził, w związku z informacją otrzymaną od Wójta Gminy K. w dniu 5 lipca 2023 r., kontrolę na działce nr [...] w S., Gmina K. Kontrola odbyła się w obecności skarżących (współwłaścicieli nieruchomości). Z przebiegu kontroli sporządzono protokół, stanowiący dowód w sprawie. Podczas kontroli na nieruchomości kontrolujący stwierdzili, że na terenie działki został posadowiony budynek, służący do indywidualnej rekreacji. W budynku na parterze znajduje się kuchnia połączona z pokojem, łazienka, a nadto dodatkowe pomieszczenie tzw. składzik. Budynek posiada także piętro na które wiodą schody. Na tej kondygnacji zostały wykonane dwa pomieszczenia, w dniu kontroli były one puste. Budynek został wyposażony w instalację wodną podłączoną do studni, instalację kanalizacyjną z podłączeniem do szamba, umieszczonego na działce. Budynek posiada także klimatyzację, a na dachu zainstalowano panele fotowoltaiczne o mocy 5.92 kW. Do budynku dobudowane zostało pomieszczenie gospodarcze ze wspólną ścianą oraz wspólną ścianą na działce sąsiedniej. Obiekt konstrukcji drewnianej na płycie fundamentowej. Na tej działce znajduje się także altana, posadowiona na fundamencie, z jedną ścianą pełną. Dalej trzeba powiedzieć, że zgodnie z art. 48 ust. 1 p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciw. W okolicznościach sprawy poza sporem pozostaje fakt, że roboty budowlane dotyczące obiektu położonego na działce nr [...] nie zostały poprzedzone uzyskaniem przez inwestorów pozwolenia na budowę ani inwestor nie zgłosił do kompetentnego organu architektoniczno-budowlanego zamiaru wykonania robót budowlanych. Natomiast osią sporu pozostaje prawidłowość kwalifikacji wskazanego obiektu jako wolno stojącego parterowego budynku rekreacji indywidualnej rozumianego jako budynku przeznaczonego do okresowego wypoczynku. Ustawa Prawo budowlane w art. 3 pkt 2 wyjaśnia, że przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. O tym czy obiekt jest trwale związany z gruntem nie decyduje metoda i sposób jego związania z gruntem, ale to czy z uwagi na swe rozmiary, konstrukcję, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymaga trwałego związania z gruntem. Przy czym jak wynika z art. 28 ust. 1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zgodnie natomiast z art. 29 ust. 1 pkt 16 p.b. nie wymaga pozwolenia na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy: a) do 35 m2, b) powyżej 35 m2, ale nie więcej niż 70 m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m ale nie więcej niż 70 m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m - przy czym liczba tych budynków na działce nie może być większa niż jeden na każde 500 m2 powierzchni działki. Co istotne skarżący w skardze wskazują, że obiekt stanowi obiekt gospodarczy związany z produkcja rolną (rybną), w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 33 p.b. W związku z tym twierdzeniem należy zwrócić uwagę to fakt, że Sąd podziela pogląd, że przedmiot postępowań organów nadzoru budowlanego odnosi się do rzeczywistości i rzeczywistości tej nie mogą zmienić deklaracje inwestora (względnie właściciela lub zarządcy) uczestniczącego w procesie legalizacyjnym czy naprawczym. Obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest dokonanie kwalifikacji istniejącego, zrealizowanego obiektu budowlanego, a nie obiektu, który ewentualnie w przyszłości może powstać na bazie wykonanych już robót budowlanych. Pamiętać należy, że w postępowaniu administracyjnym przedmiotem postępowania dowodowego jest sfera obiektywnie istniejąca (zasada prawdy obiektywnej), a nie subiektywna ocena stanu faktycznego przez strony postępowania. Ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06). W konsekwencji nie mogła zadziałać argumentacja skargi odnosząca się do błędnego niezakwalifikowania przez organy obiektu jako jednokondygnacyjnego obiektu gospodarczego związanego z produkcja rolną. Nadto przyjdzie zauważyć, że w okolicznościach sprawy materiał dowodowy zawarty w aktach, dostatecznie indywidualizował obiekt będący przedmiotem postępowania, a organy prawidłowo uznały, że obiekt ten jest budynkiem o charakterze rekreacyjnym, piętrowym. Funkcję obiektu organy ustaliły prawidłowo - na podstawie oględzin w trenie, w obecności skarżących, ale również całokształtu materiału dowodowego, w tym w szczególności dokumentacji zdjęciowej. Reasumując, zdaniem sądu, zaistniały dostateczne przesłanki do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Wbrew zarzutom skargi organy nie naruszyły art. 10 kpa. Z akt nie wynika, ani strona nie twierdzi aby okoliczność ta miała wpływ na wynik postępowania, sąd również takiej korelacji nie stwierdził. Zarówno DWINB, jak i PINB podjęły wszelkie czynności niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy, dokonując trafnej analizy dowodów, zgromadzonych przez organ I instancji trafnie wywiódł, że wystąpiły przesłanki do wdrożenia procedury legalizacyjnej z art. 48 i nast. p. b. Swoją argumentację organ odwoławczy przedstawił w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. uznając zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający do rozstrzygnięcia, którą to ocenę należy zaakceptować. Stan faktyczny sprawy administracyjnej został ustalony zgodnie z kodeksowymi regułami określania prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.). Tym samym nie sposób podzielić zarzutów skargi. Można dodać, że działając na podstawie prawa organy nie mają obowiązku doręczenia stronom odpisu protokołu kontroli, a trzeba dodać, że skarżący podczas oględzin byli obecni na działce. Skoro zatem zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło