II SAB/Wr 1/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 22 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. C. na bezczynność Wójta Gminy L. w przedmiocie odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 19 listopada 2012 r. zatytułowanym "skarga-zażalenie" J. C. wniósł, by Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nakazał Wójtowi Gminy L. wypłacenie mu odszkodowania za bezumowne korzystanie z jego gruntu położonego w O. nr [...]. Zdaniem skarżącego Gmina L. powinna wynagrodzić mu to, że przez jego nieruchomość przebiega wodociąg, który zajmuje 480 m2 z jego nieruchomości. Na uzasadnienie podano, że w dniu [...] r. skarżący wniósł do Wójta Gminy L. wezwanie do wypłaty odszkodowania, na które odpowiedź odmowną otrzymał w dniu 20 maja 2011 r., co narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Na kolejne pisma Wójt również odpowiadał odmownie. W odpowiedzi na wezwanie Sądu o sprecyzowanie skargi, J. C.wyjaśnił, że jest to skarga na bezczynność Wójta Gminy L. w przedmiocie wypłaty odszkodowania w kwocie 16.128 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 14 lutego 2011 r. Odpowiadając na skargę Wójt Gminy L. wniósł o jej odrzucenie. W ocenie organu skarga jest niedopuszczalna, bowiem dotyczy czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych. Wskazano, że właściwym do rozpoznania sprawy o zapłatę odszkodowania jest sąd powszechny. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu, ponieważ dotyczy sprawy nienależącej do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w takim wypadku sąd odrzuca skargę. Zdaniem Sądu rozpatrującego skargę sprawa w niej poruszona nie należy do spraw, które mogą być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny. Stosownie do przepisu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. skarga może dotyczyć bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu, a zatem przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawach: decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty oraz postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a także pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. W tym miejscu należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie Gmina L. (ani jej organy) nie była i nie jest uprawniona do wydania żadnego z wymienionych aktów administracyjnych, ponieważ żądanie skarżącego nie należy do kategorii spraw załatwianych w drodze któregokolwiek z przywołanych aktów. Rozważenia wymagało jednak, czy działanie/bezczynność gminy lub jej organów może być w niniejszej sprawie zakwalifikowane jako inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Należy tu jednak również stwierdzić, że kwestia odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowiącej własność gminy nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a zatem sprawa ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Pamiętać należy, że w myśl art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), gmina posiada osobowość prawną, a jej samodzielność podlega ochronie sądowej. Natomiast skargę z art. 101a ustawy o samorządzie gminnym może wnieść zatem osoba, której z mocy prawa przysługuje uprawnienie do żądania określonego działania organu gminy, odpowiadającego obowiązkowi tego organu. Innymi słowy osoba skarżąca musi wykazać "naruszenie" interesu prawnego polegające na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy brakiem wskazanego działania a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją (nie zaś sytuacją faktyczną). Wniesienie skargi na bezczynność z art. 101a ustawy jest skuteczne gdy zaskarżona bezczynność organu gminy dotyczy czynności z zakresu administracji publicznej, narusza interes prawny lub uprawnienie danej osoby i zostanie poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1452/08; opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zatem zauważyć, że w niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy L., która polegać ma na odmowie wypłaty odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości skarżącego. Zdaniem Sądu rozpatrującego skargę na podstawie art. 101a ustawy o samorządzie gminnym wyłączone jest dochodzenie roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. Żądanie skarżącego nie mieści się w pojęciu spraw z zakresu administracji publicznej, o ile bowiem kwestia wodociągów i zaopatrzenia w wodę jest zadaniem własnym gminy (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym), to nie można powiedzieć, aby ewentualne rozliczanie nakładów czy realizacja roszczeń związanych z przebiegiem wodociągu (istniejącego – jak wynika z akt sprawy – od co najmniej 20 lat) odbywało się na zasadach postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy nie mogło dojść do merytorycznego rozpoznania skargi, albowiem treść żądania skarżącego dotyczyła kwestii należącej do zagadnień prawa i postępowania cywilnego. Dopuszczalność drogi sądowej w postępowaniu cywilnym zależy od okoliczności faktycznych przytoczonych przez powoda jako podstawa roszczenia. Można też stwierdzić, że o dopuszczalności drogi sądowej rozstrzyga już samo istnienie hipotetycznego niejako roszczenia, które zostało sformułowane przez powoda i opiera się na zdarzeniach prawnych, które mogą stanowić źródło stosunków cywilnoprawnych (zob. wyrok SN z 20.6.2002 r., I CKN 745/00, OSNC 2003, Nr 12, poz. 163 i postanowienie SN z 10.3.1999 r., II CKN 340/98, OSNC 1999, Nr 9, poz. 161). Wobec tego należało stwierdzić, że droga sądowoadministracyjna jest w sprawie roszczenia J. C. niedopuszczalna, albowiem właściwa w sprawie będzie droga sądowa w postępowaniu cywilnym (art. 1 i art. 2 § 1 Kodeksu postepowania cywilnego). Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd w sentencji postanowienia orzekł na podstawie art. 58 § 3 p.p.s.a.