II SAB/Wr 10/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi H. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej oddala skargę w całości. Skargą datowaną na 18.10.2024 r. (data wpływu do organu: 09.12.2024 r.) H. D. (obywatelka U.), reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła Wojewodzie Dolnośląskiemu przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Jak wynika ze skargi oraz akt administracyjnych, w dniu 21.11.2023 r. wpłynął do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Pismem z 21.11.2024 r. Wojewoda wezwał skarżącą do przedłożenia w terminie 30 dni dodatkowych dokumentów, jednocześnie informując o terminie zakończenia postępowania w sprawie, w tym o regulacji wynikającej z art. 100d ustawy z 12.03.2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 103, ze zm.), dalej "ustawa pomocowa", skutkującej tym, że w okresie do dnia 04.043.2024 r. bieg terminu na załatwienie sprawy nie zapoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Skarżąca pismem z 17.05.2024 r. złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego datę złożenia wniosku. Pismem z 20.05.2024 r. skarżąca wniosła ponaglenie na bezczynność i przewlekłość Wojewody w prowadzeniu postępowania. Wraz z wezwaniem do uiszczenia opłaty skarbowej Wojewoda wydał wnioskowane zaświadczenie. Jednocześnie pismami z 23.05.2024r. i 24.05.2024 r. Wojewoda wystąpił do właściwych służby o przekazanie informacji na temat skarżącej. Mając powyższe okoliczności na względzie w skardze zażądano: stwierdzenia przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązania Wojewody do wydania decyzji w terminie 14 dni, przyznania sumy pieniężnej w kwocie 8 000 zł, rozpatrzenia skargi w trybie uproszczonym oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżąca podniosła, że do jej sytuacji nie znajduje zastosowania w żadnej części ustawa pomocowa. Wskazała, że od momentu złożenia wniosku minęło ponad 10 miejscy. Ostatnia czynność organu miała miejsce 23.05.2024 r. Ponadto zaznaczono w skardze, że intencją strony jest uzyskanie prejudykatu umożliwiającego dochodzenie odszkodowania za szkody wyrządzone przewlekłością organu. W ocenie skarżącej regulacje z art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej mają charakter niekonstytucyjny i dyskryminujący cudzoziemców, którzy, w przeciwieństwie do obywateli Polski, nie mogą kwestionować przewlekłości i bezczynności organów administracji. Pełnomocnik wskazał, że skarżąca zamierza zakwestionować taki stan rzeczy do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka podnosząc przy okazji niejednolitość orzecznictwa sądów administracyjnych w tych sprawach i udział w składach orzekających sędziów "powoływanych przez neoKRS". W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując, że terminy załatwienia sprawy zostały zawieszone na mocy ustawy pomocowej. Podniesiono także, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawą prawną skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej. W okolicznościach niniejszej sprawy należało jednak uwzględnić obowiązujące od 24.02.2022 r. przepisy ustawy pomocowej. Postępowanie administracyjne zostało bowiem wszczęte w dniu 21.11.2023 r., tj. w dniu wpływu wniosku do Wojewody, a więc w okresie obowiązywania powołanej ustawy. Jak wynika z art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej (Dz. U. z 2025 r., poz. 337), w okresie do 30.09.2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zarazem zgodnie z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy pomocowej, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1 (a więc m.in. w sprawach zezwoleń na pobyt czasowy), lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1 (a więc do 30.09.2025 r.), nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Okoliczność złożenia wniosku o udzielnie zezwolenia w czasie zawieszenia terminów dla załatwienia tych spraw, wyklucza możliwość stwierdzenia bezczynności czy przewlekłości organu. Skoro bowiem nie biegnie ustawowy termin załatwienia sprawy, nie sposób uznać, że w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia sprawy lub bezczynności (podobnie WSA we Wrocławiu w wyroku z 16.03.2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 1466/22, zob. także wyrok NSA z 05.06.2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22, tu. cyt.: "Art. 100c ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ma zastosowanie do każdego cudzoziemca, czyli osoby, która nie posiada obywatelstwa polskiego, a nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną" oraz wyrok NSA o sygn. akt II OSK 2421/22, w którym została wyrażona teza, tu cyt.: "Nie można zgodzić się z WSA w Bydgoszczy, że art. 100c ustawy o pomocy ma zastosowanie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną. Taka interpretacja nie wynika ani z brzmienia, ani z celu ww. przepisu. Po pierwsze, w przepisie tym mówi się o "cudzoziemcu", a nie "obywatelu Ukrainy". Lege non distinguente, przepis ten dotyczy każdego cudzoziemca, czyli osoby, która nie posiada obywatelstwa polskiego (zob. art. 3 pkt 2 u.c.). Po drugie, trzeba wskazać na szeroki zakres spraw, których dotyczy ten przepis (art. 100c ust. 1 ustawy o pomocy). Znaczna część tych spraw nie ma jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną (np. zezwolenia na pobyt stały, nie wspominając już o postępowaniach dotyczących cofnięcia posiadanych już zezwoleń). Po trzecie, art. 100c wprowadza szereg rozwiązań w sposób istotny ograniczających prawa cudzoziemców, w tym ich prawa do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Wszystkie te argumenty nakazują stosować omawiany przepis do wszystkich cudzoziemców, w sprawach wymienionych zezwoleń", podobne stanowisko wyraził NSA w wyroku z 10.08.2023r., sygn. akt II OSK 2521/22). Jak wynika z akt administracyjnych, ostatni wjazd skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy miał miejsce w dniu 08.03.2016 r., a więc jeszcze przed wybuchem wojny na Ukrainie. Ponadto skarżącej - decyzją z 16.02.2018 r. zostało udzielone zezwolenie na pobyt czasowy i prace do 19.12.2019r. Kolejne zezwolenie, tym razem na pobyt czasowy do 29.09.2023 r., zostało udzielone decyzją z 29.09.2020 r. Nie są to jednak okoliczności, które powodowałoby, że przepisy ustawy pomocowej nie znajdują zastosowania. Ustawa pomocowa reguluje także prawa i obowiązki obywateli Ukrainy, którzy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przebywali przed rozpoczęciem działań wojennych (zob. m.in. art. 42 i art. 42a ustawy pomocowej). Ustawa pomocowa tymczasowo legalizuje pobyt takich osób ipso iure zezwalając im jednocześnie na pracę i prowadzenie działalności gospodarczej (art. 22 i art. 23 ustawy pomocowej), w związku z czym nie mają one obowiązku niezwłocznego uzyskania zezwolenia pobytowego. Przepisy z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy pomocowej należy więc odczytywać w świetle całokształtu regulacji zawartej w tej ustawie, która z jednej strony wprawdzie ogranicza prawo strony do niezwłocznego załatwienia sprawy zezwolenia pobytowego, w tym przypadku rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, z drugiej zaś, przyznaje stronie ex lege szereg uprawnień, które wcześniej wymagały uzyskania takiego zezwolenia. Skarżąca uprawniona jest oczywiście do dochodzenia odszkodowania oraz wywodzenia skarg do Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jednak taka perspektywa (zapowiedź) nie może mieć znaczenia dla kierunku wykładni przepisów prawa przyjętego przez tutejszy Sąd. Sąd naturalnie ma świadomość rozbieżności orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie stosowania art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej, jednak dotyczyły one cudzoziemców niebędących obywatelami Ukrainy, a nie obywateli Ukrainy – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Co do kwestii statusu sędziów, to skarżącej przysługiwały środki służące weryfikacji tego statusu określone w art. 5a ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Strona z tych środków nie skorzystała. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w związku z przewidzianym w ustawie pomocowej zawieszeniem biegu terminów załatwienia sprawy z wniosku skarżącej oraz zakazem wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, skargę należało oddalić w całości na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.