II SAB/Wr 12/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz– spr. Sędziowie Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Alicja Palus Protokolant Asystent sędziego Malwina Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. sprawy ze skargi M.A. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej I. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. A. (dalej "skarżący") złożył skargę na bezczynność Wojewody D. (dalej "organ") w postępowaniu w sprawie o realizację prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej (nr sprawy: ...) wnosząc o zobowiązanie organu do wydania decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu akt i o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że postanowieniem z dnia ....) zostało przekazane organowi do prowadzenia postępowanie o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione we wsi A. na terenie obecnej republiki B.. Skarżący podał, że postanowieniem z dnia .... Wojewoda D.potwierdził prawo skarżącego i innych spadkobierców ustawowych do rekompensaty, przy czym pismem z dnia 30 sierpnia 2012 r. organ wezwał biegłego rzeczoznawcę do złożenia wyjaśnień do operatu szacunkowego, co biegły uczynił w piśmie z dnia 28 września 2012 r. Skarżący zaznaczył, że od tego momentu organ nie podejmował żadnych czynności dowodowych w sprawie, nie poinformował też stron postępowania na podstawie art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej k.p.a. (t. jedn. z 2013 r. Dz.U. poz. 267) o ostatecznym terminie zakończenia sprawy. W tej sytuacji skarżący pismem z dnia 30 kwietnia 2013 r. wezwał organ do wydania decyzji w terminie określonym w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, ale ponieważ organ nadal pozostał bezczynny skarżący wniósł zażalenie na bezczynność do Ministra Skarbu Państwa. Skarżący wskazał, że postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2013 r. zażalenie została uwzględniona, a organ zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie opisał poszczególne czynności podejmowane w postępowaniu i wskazał, że do dnia 28 lutego 2014 r. sprawa zostanie rozstrzygnięta. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Ustawa z dnia z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) nie wyłącza stosowania ww. przepisów. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 19.11.2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 590/13, LEX nr 1406499 oraz z dnia 12.09.2013 r. , sygn. akt I SAB/Wa 364/13, LEX nr 1376764). W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że wydanie przed organ administracji decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a także wydanie decyzji przed wniesieniem wymienionych skarg, nie stanowi przeszkody do ich merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. Uwzględnienie skargi w takim przypadku polega na rozstrzygnięciu czy bezczynność lub przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa i ewentualnym wymierzeniu grzywny (por. wyrok NSA z 3 września 2013 r., II OSK 891/13). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym zachodzi podstawa do wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a.. Wypada bowiem zauważyć, że organowi przekazano do rozpoznania niniejszą sprawę w 2005 r. W kolejnym roku organ dwukrotnie wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy. Następnie pismem z dnia 2 kwietnia 2007 r. organ wezwał uczestników postępowania do uzupełnienia wniosków o wskazane w nim dokumenty w terminie 6 miesięcy. Dalej w piśmie z dnia 28 sierpnia 2008 r. organ wezwał o przedłożenie konkretnych dokumentów w terminie 6 miesięcy. Przez kolejne prawie cztery lata organ prowadził postępowanie wyjaśniające, które zostało ostatecznie zakończone wydaniem postanowienia z dnia 3 lutego 2012 r., którym to organ dokonał pozytywnej oceny spełnienia przez wniosek wymogów art. 2, art. 3, art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz którym wezwał wnioskodawców do wybrania formy realizacji prawa do rekompensaty. Z kolei pismem z dnia 30 sierpnia 2012 r. organ wezwał biegłego rzeczoznawcę do złożenia wyjaśnień do operatu szacunkowego, co biegły uczynił w piśmie z dnia 28 września 2012 r. Następnie brak działania organ zmusił wnioskodawców do składania kolejnych pism ponaglających, a w konsekwencji do złożenia zażalenia (z dnia 8.07.2013 r.) na bezczynność do Ministra Skarbu Państwa. Nawet wyznaczenie organowi przez Ministra (postanowienie z dnia ...) dwumiesięcznego terminu na załatwienie sprawy nie zmieniło postawy organu. Bezsprzecznie więc organ rozpoznając wniosek skarżącego naruszył art. 35 i 36 k.p.a., jednakże skład orzekający uznał, że z uwagi na stopień zawiłości sprawy oraz ilość uczestników postępowania (w tym zmiany osobowe związane ze śmiercią uczestników postępowania) naruszeniu temu nie można przypisać cech rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa przy bezczynności można byłoby mówić wówczas, gdyby po stronie organu wystąpiła zupełna pasywność demonstrowana brakiem jakiejkolwiek aktywności. Z uwagi na to, że w chwili wydawania wyroku jest już w obrocie prawnym decyzja Wojewody D. z dnia ... r. załatwiająca merytorycznie sprawę z wniosku skarżącego, postępowanie w pozostałym zakresie należało umorzyć, o czym orzeczono- na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.- w pkt II wyroku (zob. uchwała 7 sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, Nr 4, poz. 63). W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.