II SAB/Wr 18/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. sprawy ze skargi E.M. na bezczynność Wojewody w przedmiocie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oddala skargę Pismem z dnia 3 marca 2010r. E.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody, domagając się zobowiązania tego organu do załatwienia sprawy o znaku [...] dotyczącej wypłaty rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez rodziców skarżącego J. i A.M. poza obecnymi granicami RP. Skarżący podkreślił, że w trakcie rozpatrywania sprawy Wojewoda wydał dwa postanowienia ustalające terminy jej załatwienia, tj. do dnia 31 grudnia 2007r. /postanowienie nr [...]/ i do dnia 30 czerwca 2008r. /postanowienie nr [...]/. Ponieważ terminy te nie zostały dotrzymane, we wrześniu 2008r. wystąpił do Premiera Rządu RP o podjęcie interwencji w tej sprawie. Ministerstwo Skarbu uznało skargę za zasadną i wyznaczyło Wojewodzie nieprzekraczalny termin sześciu miesięcy na rozpatrzenie i załatwienie sprawy /postanowienie z dnia 31 grudnia 2008r./. W styczniu 2010r. skarżący wystosował kolejne zażalenie do Ministra Skarbu na niedotrzymanie przez Wojewodę wyznaczonego terminu. W odpowiedzi otrzymał pismo z dnia 27 stycznia 2010r. informujące, że przysługuje mu prawo do złożenia skargi na bezczynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżący wskazał, że z jego strony nie wystąpiły żadne uchybienia mogące mieć wpływ na zwłokę w rozpatrywaniu sprawy przez Wojewodę. Pismem z dnia 31 grudnia 2008r. otrzymał wezwanie do uzupełnienia wniosku o dodatkowe dowody potwierdzające lata budowy i powierzchnię domu i zabudowań gospodarczych oraz powierzchnię działki siedliskowej. W/w dowody skarżący przesłał do Urzędu Wojewódzkiego listem poleconym w dniu 15 stycznia 2009r., zaś na wezwanie telefoniczne z dnia 6 kwietnia 2009r. w sprawie uściślenia powierzchni działki siedliskowej - listem poleconym w dniu 7 kwietnia 2009r.. Forma i treść przekazanych dokumentów nie była przez Wojewodę kwestionowana, więc – zdaniem E.M. - zostały one przyjęte jako dowody w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że wniosek E.M. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i A. małżonków M. nieruchomości poza obecnymi granicami RP przekazany został przez Wojewodę postanowieniem z dnia 12 czerwca 2007r., Nr [...]. Sprawa została zarejestrowana pod numerem [...]. W dniu 16 lipca 2007r. Wojewoda wydał postanowienie Nr [...], w którym wyznaczył termin załatwienia przedmiotowej sprawy do dnia 31 grudnia 2007r.. Następnie postanowieniem z dnia 31 grudnia 2007r., Nr [...] termin rozpatrzenia wniosku został wyznaczony do dnia 30 czerwca 2008r., ponieważ był duży wpływ wniosków oraz konieczność rozpatrywania ich według kolejności wpływu. W dniu 12 listopada 2008r. do Wojewody wpłynęło pismo Ministerstwa Skarbu Państwa z dnia 31 października 2008r., informujące, że E.M. za pośrednictwem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów złożył zażalenie na bezczynność Wojewody. W powyższym piśmie Ministerstwo zwróciło się o odniesienie się do zarzutów strony oraz przesłanie akt sprawy. Pismem z dnia 10 grudnia 2008r., Nr [...] Wojewoda przekazał do Ministerstwa akta sprawy, przedstawił kalendarium oraz udzielił wyjaśnień dotyczących stanu przedmiotowego postępowania. W dniu 10 grudnia 2008r. Wojewoda wystosował do E.M. pismo nr [...], którym wezwano do uzupełnienia - w trybie art. 6 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - braków formalnych wniosku o dodatkowe dowody potwierdzające rok budowy domu oraz powierzchnię domu mieszkalnego i zabudowań gospodarczych, a także powierzchnię działki siedliskowej, na której znajdowały się w/w zabudowania wchodzące w skład pozostawionej nieruchomości. E.M. przedłożył wymagane dokumenty w dniu 19 stycznia i 9 kwietnia 2009r.. Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2008r., Nr [...] Minister Skarbu Państwa uznał zażalenie E.M. za uzasadnione i wyznaczył Wojewodzie termin rozpatrzenia przedmiotowej sprawy w ciągu sześciu miesięcy od daty doręczenia tegoż postanowienia, które wpłynęło do Urzędu w dniu 8 stycznia 2009r.. Dalej Wojewoda wyjaśnił, że w pismach nr [...] z dnia 20 sierpnia 2009r. skierowanych do Urzędu Miasta K., Urzędu Miejskiego W., Starostwa Powiatowego w P. oraz do Starostwa Powiatowego w Cz. zwrócono się z zapytaniem, czy A.M., współwłaścicielka pozostawionej nieruchomości, oraz jej spadkobiercy nabyli na w/w terenie prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa z zaliczeniem na poczet ceny wartości mienia nieruchomego pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego, w związku z wojną rozpoczętą w 1939r. W/w urzędy przekazały odpowiedzi na powyższe zapytanie. W dniu 25 lutego 2010r. Wojewoda wydał postanowienie Nr [...] o pozytywnej ocenie spełnienia przez wniosek E.M. wymogów ustawowych, w którym strona została wezwana do wyboru formy rekompensaty oraz do przedłożenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, określającego wartość nieruchomości pozostawionej przez J. i A.M. poza obecnymi granicami państwa polskiego. E.M. przedłożył do Urzędu oświadczenie o wyborze formy realizacji. W ocenie Wojewody w niniejszej sprawie nie zachodzi stan bezczynności organu, ponieważ organ będzie miał możliwość wydania decyzji rozstrzygającej przedmiotową sprawę dopiero po dokonaniu przez stronę czynności, a do wykonania których organ wezwał ją opisanym wyżej postanowieniem z dnia 25 lutego 2010r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania. Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje jedynie stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. 153, poz. 1269 ze zm./ w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270/, kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Powyższa regulacja oznacza, że zaskarżenie bezczynności organów administracji dopuszczalne jest tylko w zakresie określonym w cyt. wyżej art. 3 § 2 pkt 1-4a w/w ustawy, czyli w zakresie wydania podanych wyżej decyzji, postanowień lub innych aktów i czynności. Zgodnie zaś z art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Podkreślić przy tym należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia, jak też innego aktu lub też nie podjął stosownej czynności. Kontrola Sądu w takich sprawach sprowadza się do zbadania, czy rzeczywiście organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce. W sytuacji zatem, gdy Sąd uzna skargę za uzasadnioną, może zobowiązać organ administracji do wydania w określonym terminie decyzji, postanowienia lub aktu czy też dokonania czynności z zakresu administracji publicznej, jeśli organ ten nie uczynił tego mimo obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Istotne jest przy tym, że w sprawach skarg na bezczynność organów administracji, wojewódzki sąd administracyjny orzeka biorąc pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili wydawania orzeczenia. E.M. we wniesionej do Sądu skardze zarzuca Wojewodzie bezczynność polegającą na niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie o znaku [...], a dotyczącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez rodziców skarżącego J. i A.M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Niewątpliwe jest zatem w sprawie, że aby ocenić czy Wojewoda pozostaje - jak zarzuca skarżący - w bezczynności w przedmiocie wyżej opisanym, należy sięgnąć do przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej /Dz. U. Nr 169, poz.1418 ze zm./. W tym miejscu należy wskazać, że "choć (...) przedmiot postępowania z wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty ma znamiona typowej sprawy administracyjnej, ustawa w sposób dość daleko idący – w porównaniu z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego – zmodyfikowała przebieg czynności jurysdykcyjnych, nadając im niejako etapowy charakter" /zob. H. Knysiak-Molczyk, T. Kiełkowski, Postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, Przegląd Prawa Publicznego, nr 12/2007, s. 47/. Stanowisko takie przyjęte jest także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. I tak w wyroku z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 490/09 / nie publikowany, treść /w:/ orzeczenia.nsa. gov.pl/, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż, cyt.: "w art. 5 ust. 3 w/w ustawy ustawodawca postanowił, że potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej następuje w formie decyzji oraz wskazał wojewodę jako organ właściwy do jej wydania. Przepis art. 5 ust. 3 zawiera więc normę generalnie określającą formę rozstrzygnięcia w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Z dalszych przepisów ustawy wynika, że postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty jest, dwuetapowe. Etap pierwszy opisany w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy, obejmuje ocenę przez właściwego wojewodę spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 na podstawie dowodów określonych w art. 6. Dotyczą one: wykazania faktu pozostawienia nieruchomości przez właściciela oraz posiadania obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 r. i w dniu wystąpienia o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez niego albo jego spadkobiercę /art. 2/, wykazania prawa do rekompensaty przez spadkobierców właściciela /art. 3/ oraz złożenia wniosku przez właściciela lub jego spadkobiercę albo osobę wskazaną przez pozostałych współwłaścicieli albo pozostałych współspadkobierców. Postępowanie administracyjne w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty może zakończyć się na tym etapie wydaniem przez wojewodę decyzji odmawiającej takiego potwierdzenia, jeśli stwierdzi niespełnienie wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2. Natomiast w razie pozytywnej oceny spełnienia powyższych wymogów wojewoda wydaje postanowienie, w którym wzywa wnioskodawcę do: – wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty, a także wskazania konta bankowego – w razie wybrania świadczenia pieniężnego jako formy realizacji prawa do rekompensaty, – przedstawienia operatu szacunkowego określającego wartość pozostawionej nieruchomości, – a w przypadku gdy na podstawie poprzednich przepisów została już nabyta przez osobę uprawnioną w ramach prawa do rekompensaty nieruchomość Skarbu Państwa – dołączenia również operatu szacunkowego określającego wartość nabytego prawa. Drugi etap obejmuje skonkretyzowanie prawa do rekompensaty, co następuje w drodze decyzji wojewody, o jakiej mowa w art. 5 ust. 3 ustawy....". Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, należy zauważyć, że skarga E.M. skierowana do tut. Sądu, wpłynęła do organu w dniu 5 marca 2010r.. Z akt sprawy niewątpliwie zaś wynika, że postanowieniem z dnia 25 lutego 2010r., znak [...], czyli jeszcze przed wniesieniem przez skarżącego skargi do Sądu, Wojewoda dokonał pozytywnej oceny spełnienia przez E.M. wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 w/w ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie postanowieniem tym, organ powołując się na przepis art. 7 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy, wezwał skarżącego do wskazania jednej wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, spośród określonych w art. 13 ust. 1 ustawy. Skarżący został także w tym postanowieniu zobowiązany do przedłożenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym określona zostanie wartość nieruchomości pozostawionej przez J. i A.M. we wsi B., w byłym województwie l., tj. poza obecnymi granicami państwa polskiego / art.7 ust.1 pkt.3 omawianej ustawy/. Zważyć przy tym należy, że w tymże postanowieniu, Wojewoda stwierdził, że nakazanych, a opisanych wyżej czynności, skarżący ma dokonać w terminie do trzech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia. Z dowodu doręczenia przedmiotowego postanowienia wynika, że postanowienie to doręczone zostało skarżącemu w dniu 10 marca 2010r.. Uwzględniając powyższe okoliczności sprawy oraz , że w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracyjnych sąd administracyjny orzeka, jak to już wyżej Sąd zauważył, biorąc za podstawę stan sprawy istniejący w dacie orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy, to w niniejszej sprawie organ nie pozostaje w bezczynności . Skoro bowiem postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty jest dwuetapowe i Wojewoda w I-wszym etapie wydał w dniu 25 lutego 2010r., czyli przed wniesieniem skargi do Sądu, postanowienie w oparciu o art. 7 ust. 1 w/w ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, to przyjąć należy, że w chwili zamknięcia rozprawy nie było podstaw do zastosowania art. 149 p.p.s.a.. Zgodzić się należy ze skarżącym, że wprawdzie Wojewoda przekroczył terminy załatwienia sprawy, określone zarówno we własnych postanowieniach /z dnia 16 lipca 2007r., Nr [...] i z dnia 31 grudnia 2007r., Nr [...]/, jak i ustalonych przez Ministra Skarbu Państwa w postanowieniu z dnia 31 grudnia 2008r., lecz okoliczność ta nie może być podstawą do uznania skargi wniesionej przez E.M. za zasadną. W takiej sytuacji Sąd obowiązany byłby do nakazania Wojewodzie do wydania orzeczenia, które zostało już wydane, tj. postanowienie z dnia 25 lutego 2010r.. Jeżeli bowiem w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji wydał przewidziany prawem akt, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ ten nie pozostaje już w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na podstawie art. 149 p.p.s.a.. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.