II SAB/Wr 299/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek, Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda (sprawozdawca), Asesor WSA Malwina Jaworska - Wołyniak, , po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi M. L. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały oddala skargę w całości. W dniu 6 sierpnia 2022 r. wpłynął do Wojewody Dolnośląskiego wniosek obywatela K. M. L. o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały. W tym samym dniu organ poinformował stronę o terminach załatwiania spraw oraz wezwał stronę do uzupełnienia dokumentów. W dniu 29 sierpnia 2022 r. organ wystosował wynikające z ustawy o cudzoziemcach zapytanie do Policji, ABW i Straży Granicznej. W aktach sprawy widnieją wywiady środowiskowe przeprowadzone w związku z osobą skarżącego przez właściwe organy. Pismem datowanym na 1 września 2023 r. strona złożyła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. W dniu 20 października 2023 r. wpłynęła do organu skarga strony kierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. Skarżący zarzucił naruszenie art. 12 w związku z art. 35 k.p.a. poprzez bezczynność, a tym samym nierozpoznanie sprawy bez zbędnej zwłoki i wniósł o: 1) orzeczenie, że organ dopuścił się bezczynności, i że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w ciągu 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 8 000 zł, 4) zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, 5) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący podkreślił nieusprawiedliwioną bierność organu, uciążliwości, jakich doświadcza w związku z niezałatwieniem sprawy oraz przedstawił pogląd, zgodnie z którym w jego przypadku zawieszenie biegu terminów nie powinno mieć miejsca. W odpowiedzi na skargę z dnia 26 marca 2024 r. Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, wskazując że w sprawie nastąpiło zawieszenie terminu załatwienia sprawy. Organ poinformował także, że decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r. udzielił stronie zezwolenia na pobyt stały. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Bezczynność w postępowaniu administracyjnym zdefiniowana została w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Wynika z przepisu, że bezczynność wystąpi wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Zgodnie z art. 35 § 2 i 3 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Należy w tym miejscu zauważyć, że z dniem 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91). W zmienionym art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - Dz. U. z 2021, poz. 2354 ze zm., dalej: u.o.c. (art. 1 pkt 39 nowelizacji) przewidziano, że "Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy". Przy czym w myśl zmienionego art. 210 ust. 2 termin ten biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie. Rozstrzygając sprawę należy mieć również na uwadze wejście w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1 - 4, dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Stosownie do art. 100c ust. 1 pkt 1 w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi: a)zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jak stanowi natomiast art. 100c ust. 3 w okresie do 31 grudnia 2022 r.: 1. przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. W myśl art. 100c ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Na mocy ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw został wprowadzony - z mocą od 1 stycznia 2023 r. - art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący obecnie nowy graniczny okres, tj. 30 czerwca 2024 r. Na podstawie powyższych ustaleń należy przyjąć, że przepisów o bezczynności i przewlekłości organu nie stosuje się, jeżeli organy w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. dopuściły się bezczynności bądź przewlekłości. W konsekwencji, tylko w przypadku stanów zaniechania obejmujących ten okres organowi nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100c ust. 3). Taką wykładnię art. 100c ust. 3 potwierdza ust. 4 tego artykułu. Przepis art. 100c ust. 4 ustawy o pomocy rozstrzyga ewentualne wątpliwości interpretacyjne, jakie mogą powstać na gruncie wcześniejszych jednostek redakcyjnych art. 100c oraz ich wzajemnych relacji. Otóż ustawodawca przyjął, że organ nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień powstałych w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. z powodu masowego napływu do Polski obywateli Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym rozpoczętym 24 lutego 2022 r. Przedstawiony wyżej pogląd w zakresie interpretacji i obowiązywania art. 100c ustawy o pomocy został wyrażony i zaakceptowany w wielu wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki: z 21 marca 2023 r., II OSK 2342/22, II OSK 2364/22, II OSK 2382/22, II OSK 2385/22; z 13 kwietnia 2023 r., II OSK1878/22; z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2059/22; z 4 lipca 2023 r., II OSK 2313/22, z 5 grudnia 2023 r., II OSK 242/23), a Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni go podziela. Trafnie przy tym wskazuje się w orzecznictwie, że wskazane przepisy (tj. art. 100c oraz art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy) należy stosować do wszystkich cudzoziemców, w sprawach wymienionych zezwoleń, a nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną (zob. np. wyrok NSA z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22 oraz wyrok NSA z 4 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22). Jak wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny, po pierwsze ustawa w przedmiotowych regulacjach posługuje się pojęciem cudzoziemiec, nie wprowadzając odrębnej definicji tego pojęcia od użytego w ustawie o cudzoziemcach, nadto brak jest podstaw, aby pogarszać sytuację wyłącznie wybranej jednej kategorii tych osób. Przenosząc poczynione rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że nie można postawić organowi zarzutu bezczynności, bowiem jak wynika z akt sprawy wniosek strony skarżącej o zezwolenie na pobyt stały wpłynął do organu w dniu 6 sierpnia 2022 r., a więc w okresie zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw. Jak już wyżej wyjaśniono, w okresie od 15 kwietnia 2022 r. (zawieszenie biegu terminów) nie można postawić organowi zarzutu bezczynności w sprawie rozpoznania wniosku o pobyt stały. Co oczywiste, okoliczność zawieszenia biegu terminów nie zwalnia organu od załatwiania sprawy. Oznacza jedynie, że strona nie może z ewentualnych opóźnień organu w tym przedmiocie wywodzić konsekwencji prawnych wobec organu. Jak wynika z akt sprawy (oświadczenia wojewody), organ decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r. udzielił stronie zezwolenia na pobyt stały. Przytoczone okoliczności uzasadniają oddalenie skargi, co nastąpiło na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.