II SAB/Wr 35/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Palus po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. D. na bezczynność Prezydenta Miasta L. w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. S. D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta L. w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa. Pismem z dnia 15 października 2012 r. skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych oraz przyznanie pełnomocnika z urzędu, wskazując na swoją trudną sytuację finansową i podkreślając, że uzyskiwane dochody pozwalają na pokrycie podstawowych wydatków oraz spłatę kredytu mieszkaniowego w wysokości 900 zł. Nadmienił także, że zaniechanie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie może uniemożliwić mu dochodzenie praw na drodze sądowej, gdyż każde stawienie się na rozprawie celem złożenia wyjaśnień może stanowić znaczne obciążenie finansowe i czasowe. Pismem referendarza tutejszego Sądu z dnia 25 października 2012 r. wezwano stronę skarżącą do złożenia wniosku na urzędowym formularzu oraz sprecyzowania i udokumentowania danych dotyczących jej dochodów, zobowiązań i miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu, a także wyjaśnienia m.in. czy korzysta z pomocy osób trzecich oraz w jakiej wysokości byłaby w stanie uiścić wpis sądowy. Odpowiadając na powyższe, skarżący przesłał do tutejszego Sądu złożony na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, wskazując, że jego łączny miesięczny dochód brutto wynosi 1756 zł, z czego kwota 1056 zł stanowi dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, kwota 200 zł – dochód z tytułu diety w samorządzie zawodowym, a kwota 500 zł – dochód z tytułu sprawowanej funkcji w zarządzie spółki. Ponadto wyjaśnił, że wartość majątku prowadzonej przez niego działalności gospodarczej wynosi ok. 50 tyś zł., a składa się na niego wyposażenie sklepu zoologicznego, samochód osobowy oraz komputer przenośny. Wskazał także, że powyższe dochody pozwalają mu na uiszczenie opłat za: energię elektryczną (200 zł/m-c), wodę i ścieki (35 zł/m-c), telefon (125 zł/m-c), jedzenie i ubranie (300 zł/m-c) oraz spłatę kredytu mieszkaniowego, którego miesięczna rata wynosi 900 zł. Do niniejszego wniosku S. D. dołączył wyciągi z rachunku bankowego osobistego i firmowego. Przedstawił także kserokopię deklaracji podatkowej, z której wynika, że skarżący w 2011 r. uzyskał przychód w wysokości 186 269, 63 zł. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2012 r., doręczonym 22 listopada 2012 r., referendarz sądowy odmówił przyznania S. D. prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem w dniu 29 listopada 2012 r. wnioskodawca złożył skutecznie sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r., utrzymanym następnie w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił S. D. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 11 marca 2013 r. skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa, ale tym razem w zakresie częściowym, a mianowicie obejmującym ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu wskazał, że jego sytuacja materialna nie uległa poprawie i tym samym nie był w stanie zgromadzić dostatecznych środków w celu skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto wnioskodawca wskazał, że jego dochód miesięczny brutto wynosi 582 zł, a "miesięczne obciążenia związane z utrzymaniem siebie nie uległy w ostatnim czasie większym zmianom i zgodnie z załączonymi kserokopiami faktur wynoszą miesięcznie około 400 zł (woda 35 zł, telefon 126 zł, energia elektryczna 235 zł). S. D. wyjaśnił także, że z tytułu diet za posiedzenia komisji w samorządzie zawodowym otrzymał w okresie od 1 grudnia 2012 r. do 28 lutego 2013 r. łącznie 318 zł, a z tytułu pełnionej funkcji w zarządzie spółki P. O. I. i N. sp. z o.o. otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 476 zł miesięcznie. Nadmienił również, że prowadzona przez niego działalność związana z hodowlą ryb akwariowych nie przynosi dochodu. W grudniu 2012 r. odnotowano stratę w wysokości 4307,42 zł, a w styczniu 2013 r. w wysokości – 978, 98 zł. Pismem z dnia 5 marca 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do wykazania, że od rozpoznania poprzedniego wniosku w niniejszym przedmiocie zmieniła się sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie aktualnego wniosku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie S. D. wskazał, że dowody, o które został wezwany dołączył do uprzedniego wniosku. Nadmienił także, że nieruchomości położone w S. i w Z. przy ul. W. należą do jego rodziców, a świadczenie przez niego usług inżynierskich na rzecz Z. w Z. wykonywane było w ramach zaprzestanej już działalności P. S. D. W tym kontekście wyjaśnił, że ww. firmę zbył na rzecz P. O. I. i N. sp. z o.o., w której nie posiada jednak udziałów, a jedynie pełni funkcję członka zarządu. Dodał, że w prowadzonej działalności rolniczej (hodowla ryb akwariowych) płatności odbywają się głównie za gotówkę i stąd wpłaty, jakie dokonuje na swoje konto w P. B., stanowią przychody ze sprzedaży. Nadmienił również, że obowiązek spłaty zaciągniętego przez niego kredytu przejął jego ojciec. Postanowieniem z dnia 6 maja 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Pismem z dnia 3 czerwca 2013 r. wnioskodawca złożył skutecznie sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza upadło. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a. (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec powyższego Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, mając jednakże na względzie to, że w realiach niniejszej sprawy zapadło już prawomocne orzeczenie odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy oraz uwzględniając fakt, iż zgodnie z art. 165 p.p.s.a. możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uwarunkowano i uzależniono od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Toteż w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 130/13; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II FZ 768/12 i powołane tam orzecznictwo). Obowiązek przy tym wykazania, które ze zmienionych okoliczności uzasadniać mają przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, iż od chwili wydania postanowienia z dnia 17 grudnia 2012 r., nastąpiła zmiana sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie S. D. oprócz przedłożenia wniosku z argumentacją, która znana była już Sądowi i która nie uzasadniała zastosowania wobec niego prawa pomocy, nie wykazał żadnej nowej okoliczności przemawiającej za uwzględnieniem wniosku, a zatem wskazującej, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postepowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Istotny był przy tym fakt, iż wnioskodawca zaniechał rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnoprawnej, w szczególności w uzupełniającym postępowaniu, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a. W tym kontekście zwrócić należy przede wszystkim uwagę na znaczne rozbieżności w zakresie kwoty dochodu miesięcznego brutto, jaka wskazana została na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 marca 2013 r., a jaka wynika z nadesłanej historii rachunku. W niniejszym wniosku skarżący wskazał, iż na jego miesięczny dochód brutto składa się: dochód z działalności społecznej, w tym diety za posiedzenia w komisji samorządu zawodowego w wysokości 106 zł oraz dochód za pełnienie funkcji w zarządzie spółki P. O. I. i N. w wysokości 476 zł. Tymczasem z historii dołączonego rachunku wynika, że w okresie od dnia 28 stycznia 2013 r. do dnia 28 lutego 2013 r. na rachunek skarżącego oprócz powyższych sum wpłynęła również m.in.: kwota 241, 50 zł od D. O. I. I. B., kwota 333,72 od P. O. I. i N., a także wnioskodawca dokonał wpłaty gotówkowej w kwocie 600 zł. Mało wiarygodne wydaje się także być twierdzenie wnioskodawcy, iż dokonywane przez niego wpłaty na rachunek własny w okresie od dnia 1 grudnia 2012 r. do dnia 28 lutego 2013 r. w wysokości m.in. 600 zł, 500 zł, 400 zł, 1400 zł, 1200 zł stanowią wyłącznie przychód uzyskiwany z prowadzonej działalności gospodarczej. Łączna kwota niniejszych wpłat wskazuje, że istnieją znaczne różnice z wysokością przychodu uzyskiwanego ze sprzedaży ryb wskazanej w Księdze Przychodów i Rozchodów. W grudniu 2012 r. wysokość bowiem łącznych wpłat wynosiła 2.300 zł, a przychód 987,45, natomiast w styczniu 2013 łącznie wpłaty wynosiły 3.600, z kolei przychód – 1.974,80. Nadmienić również wypada, że skarżący nie sprecyzował także w sposób należyty danych dotyczących wysokości aktualnych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu. Załączony bowiem wyciąg z rachunku bankowego nie pozwala na określenie, które zobowiązanie stanowią koszty przychodu prowadzonej działalności gospodarczej, a które stanowią niezbędne wydatki skarżącego. Wnioskodawca zaniechał także przedstawienia aktualnej faktury VAT za dostawę wody. Dołączona do wniosku pochodzi z sierpnia 2012 r. Tym samym Sąd nie miał wątpliwości, że wnioskodawca – wbrew ciążącemu na nim obowiązku - nie wykazał w sposób rzetelny i przekonujący, iż jego sytuacja uległa zmianie na tyle, iż uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnoprawnej, stanowi z kolei przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Przyznanie prawa pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, jest bowiem instytucją przyznawaną wyjątkowo i w szczególnych okolicznościach, które muszą zostać przedstawione i udokumentowane przez stronę wnioskującą. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia