II SAB/Wr 44/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis, Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Siedlecka, Protokolant Magda Mikus, po rozpoznaniu w dniu 1 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi W. C. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]Burmistrza L. Z. z dnia [...]o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki nr [...]w O. I. zobowiązuje Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. do wydania w terminie 30 dni orzeczenia w sprawie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego kwotę 5 zł (pięć złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego. W dniu [...]skarżący złożył w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza L. Z. nr [...]z dnia [...]o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu – działki nr [...] w O. Pismem z dnia [...]organ powiadomił skarżącego, że nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania w tej sprawie. Wyjaśnił, że w sprawie zakończonej w/w decyzją ostateczną Burmistrza L. Z. na wniosek skarżącego postanowieniem z dnia [...]wznowił postępowanie z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Do tej pory nie została wydana decyzja kończąca postępowanie wznowieniowe. Bezpodstawne byłoby wszczynanie kolejnego postępowania dot. tej decyzji ostatecznej. W dniu [...]skarżący złożył do Kolegium tzw. ponaglenie wniosku i zarzucił, że odmowa wszczęcia postępowania powinna nastąpić zgodnie z art. 157 § 3 k.p.a. w formie decyzji. W kolejnym piśmie z dnia [...]organ zawiadomił skarżącego, że załatwienie wniosku nastąpi po rozstrzygnięciu sprawy w postępowaniu wznowieniowym (art. 36 k.p.a.). W skardze skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji. Wyjaśnił, że złożone przez niego ponaglenie stanowiło zażalenie na bezczynność organu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu poza dotychczasową argumentacją wskazano, że skarżący nie był stroną postępowania zakończonego decyzją nr [...]. Nie było zaś podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie jej nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wbrew stanowisku zawartemu w odpowiedzi na skargę, nastąpiło zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. w dniu doręczenia żądania strony w tym przedmiocie czyli w dniu [...] (art. 157 § 1 i 2, art. 17 pkt 1, art. 61 § 3 i 4 kpa, patrz uchwała 7 SN z dnia 14 czerwca 1991r. sygn. akt III AZP 2/91 z komentarzem T. Wosia w: Orzecznictwo gospodarcze 1992r. z. 3. Jak wiadomo, w tej nowej sprawie, obok stron dotychczasowego postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją, stroną jest ponadto każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (orzeczenia sądowe cytowane w KPA Komentarz 6. Wydanie Beck s. 742). Do chwili złożenia odpowiedzi na skargę nie było kwestionowane, że skarżący był stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu jako właściciel sąsiedniej nieruchomości (patrz w szczególności uchwała NSA z 25.09.1995r. VI SA 13/95 ONSA 1995/4/154), tym bardziej gdy na jego wniosek i na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa wszczęto w tej sprawie postępowanie wznowieniowe. Skarżący nie musiał zatem wykazywać istnienia dodatkowej podstawy interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności wydanej w poprzedniej sprawie decyzji. Można jedynie wzmiankować, że oczywiście pisma kierowane przez organ do skarżącego nie stanowiły decyzji z art. 157 § 3 kpa opartej na twierdzeniu, iż skarżący nie jest stroną, a zresztą pisma te nie zawierały wskazania którejkolwiek z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jak wynika z akt sprawy, w dotychczasowym postępowaniu nie ujawniono żadnej z takich przyczyn. Zakończenie wszczętej w ten sposób sprawy powinno nastąpić w formie decyzji (art. 104 w związku z art. 158 § 1 kpa w postaci decyzji stwierdzającej nieważność decyzji albo stwierdzającej wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, bądź odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji, bądź wreszcie decyzji o umorzenia postępowania (art. 105 § 1 kpa). Konkretny rodzaj decyzji uzależniony jest oczywiście od tego, czy organ stwierdzi wystąpienie jednej z wad prawnych decyzji wymienionych w art. 156 § 1 kpa (organ nie jest związany zakresem żądania strony, wyrok NSA z 12.01.1995r. II SA/ 2164/92 ONSA 1995/1/32) lub ustali istnienie przesłanki negatywnej z art. 156 § 2 kpa, o czym stanowi art. 158 § 2 kpa, albo wystąpi bezprzedmiotowość postępowania (wyrok NSA z 6.01.2000r. II SA/Wr 148/99 OSP 2001/1/16). Jak wiadomo, wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, a przeciwnie, wywołuje konieczność zawieszenia postępowania w sprawie wznowienia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa (wyrok NSA z 9.08.1990r. IV SA 543/90 z glosą B. Adamiak i J. Borkowskiego OSP 1992/5/120 i cyt. Komentarz s. 617-619). Przy załatwianiu sprawy właściwy organ powinien przestrzegać zasady szybkości postępowania ustanowionej w art. 12 kpa, której rozwinięcie nastąpiło w art. 35 kpa przez ustanowienie terminów załatwienia sprawy. Stronie zagwarantowano wpływ na zapewnienie przestrzegania tej zasady przez ustanowienie w art. 37 § 1 kpa możności wniesienia zażalenia do organu wyższego stopnia oraz przez wyposażenie jej w skargę do sądu administracyjnego na bezczynność organu zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej w skrócie p.s.a.), a poprzednio art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Ustawy te ustanowiły określony procesowy związek między tymi środkami prawnymi. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 i 2 p.s.a. (art. 34 ust. 1 ustawy o NSA) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Wniesienie zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia na nie załatwienie sprawy w terminie stanowi zatem przesłankę dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego (art. 52 § 1 pkt 6 p.s.a.a.). Nie ulegało wątpliwości, że skarżący przez wniesienie tzw. ponaglenia wniosku zrealizował tę przesłankę dopuszczalności skargi (art. 144 w związku z art. 127 § 3 i art. 37 § 1 k.p.a.). Skarżący domagał się w skardze wydania decyzji na podstawie art. 157 § 3 lub art. 158 § 1 kpa bądź wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, co umożliwiałoby mu zaskarżenie niekorzystnego rozstrzygnięcia. Jak wynika z uzasadnienia wyroku, w obecnym stanie sprawy organ powinien wydać rozstrzygnięcie (orzeczenie) w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 1 kpa i cyt. Komentarz s. 743-745), wobec braku przeszkód do wszczęcia postępowania w tej sprawie (art. 157 § 3 kpa) lub jego prowadzenia (jak już wyjaśniono, wbrew stanowisku skarżącego, zawieszeniu ulega postępowanie wznowieniowe). Załatwienie tej sprawy powinno nastąpić niezwłocznie (art. 35 kpa). Na gruncie ustawy o NSA było oczywiste, że termin załatwienia sprawy powinien być liczony od dnia doręczenia organowi wyroku wraz z uzasadnieniem. Obecnie, z uwagi na zaskarżalność wyroku przez obie strony, gdy ustawa procesowa z dnia 30.08.2002r. nie przewiduje znanych w innych procedurach instytucji zrzeczenia się zaskarżenia bądź natychmiastowej wykonalności wyroku, należałoby liczyć ten termin od dnia uprawomocnienia się wyroku. Mając powyższe na uwadze oraz zgodnie z art. 149 i art. 200 p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), orzeczono jak w sentencji.