II SAB/Wr 5/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku .D i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D., M., J.i M.W. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego T. w przedmiocie robót budowlanych polegających na wykonaniu przyłączy wodociągowych na terenie działki nr ... w N. postanawia: umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i zwolnienia z kosztów sądowych. D., M., J. i M. W. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. w przedmiocie robót budowlanych, polegających na wykonaniu przyłączy wodociągowych na terenie działki nr .. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2009 r. Sąd przyznał skarżącym D. i M. W. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i zwolnił ich z kosztów sądowych. W dniu 7 września 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka we W. wyznaczyła skarżącym pełnomocnika w osobie adwokata M. G.. W dniu 18 grudnia 2009 r. D.i M. W. złożyli na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazując, że ich łączny miesięczny dochód wynosi 2.360 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500m². Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 stycznia 2010 r., doręczonym wnioskodawcom w dniu 1 lutego 2010 r., umorzono postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych. Orzeczenie to zostało następnie zaskarżone przez D.i M. W. do Sądu "zażaleniem – skargą". W ocenie skarżących powyższe rozstrzygnięcie jest bowiem niesprawiedliwe i pozbawia ich prawa dochodzenia praw materialnych. Wskazali nadto, że "nim Sąd rozpozna ich wniosek o pomoc do kasacji, to upływa termin do kasacji, a adwokat nie pisze o przywrócenie terminu i tylko pisze brak podstaw do kasacji". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 3 marca 2010 r. odrzucił zażalenie D.i M.W. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 29 stycznia 2010 r. wywodząc, że żądanie skarżących jest niedopuszczalne, bowiem zażalenie jest możliwe jedynie tylko w tych przypadkach, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość jego wniesienia, jeśli tego nie przewiduje wówczas wniesienie środka odwoławczego należy uznać za niedopuszczalne. Taka zaś sytuacja, zdaniem Sądu I instancji, zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem nie jest możliwe wniesienie zażalenia na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy, które jako niekończące postępowanie może być zmienione lub uchylone na podstawie art. 165 p.p.s.a. Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone w drodze zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który to postanowieniem z dnia 11 maja 2010 r. (sygn. akt II OZ 416/10) uchylił kwestionowane postanowienie, podnosząc, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia nie z zażaleniem a ze sprzeciwem strony od postanowienia referendarza sądowego, pomimo tego, że został on nazwany "zażaleniem – skargą". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z postanowieniami art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 245 § 4 p.p.s.a. normuje natomiast, częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków, które to może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do postanowień art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Przyznanie z kolei prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 2 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższych przepisach obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Oceniając zasadność złożonego w niniejszej sprawie wniosku D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2009 r. przyznano już skarżącym prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia z kosztów sądowych i uprawnienie to jest nadal aktualne. W tejże sytuacji zasadnym jest zatem umorzenie – jako bezprzedmiotowego - postępowania wszczętego ponownym wnioskiem skarżących. Wskazać bowiem należy, że opisanym powyżej postanowieniem zostało przyznane skarżącym prawo pomocy w zakresie tożsamym z zakresem wniosku z dnia 18 grudnia 2009 r. Zachowane więc zostały, przysługujące stronie skarżącej w jej sytuacji materialnej, gwarancje realizacji prawa do sądu. Mając zatem na względzie powyższe i kierując się dyspozycją z art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji postanowienia.