II SAB/Wr 563/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T. A. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę w całości. T. A. (dalej – strona, strona skarżąca) zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła Wojewodzie Dolnośląskiemu (dalej – Wojewoda, organ) bezczynność w sprawie z wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Jak wynika z treści skargi oraz akt administracyjnych, wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy strona złożyła w dniu 7 lutego 2023 r. (data wpływu do organu). Pismem z dnia 23 kwietnia 2024 r. złożone zostało natomiast ponaglenie. Zawiadomieniem z dnia 6 czerwca 2024 r. (co miało miejsce już po wniesieniu skargi – przyp. Sądu) organ poinformował stronę o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. W treści skargi na bezczynność zamieszczono żądania dotyczące: zobowiązania organu do niezwłocznego rozpatrzenia sprawy; stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5 000 zł; zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania; zasądzenia na rzecz pełnomocnika strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując m.in., że w dniu 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830). Nowela ta wprowadziła art. 100c do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 103), zgodnie z którym w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie przez wojewodów spraw dotyczących cudzoziemców nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Nadto jak wskazał wojewoda termin dot. nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu postępowania został przedłużony do dnia 30 czerwca 2024 r. W okresie tym nie stosuje się przepisów o bezczynności/przewlekłości organu prowadzącego postępowanie w sprawach zezwoleń pobytowych, organ nie ma też obowiązku powiadamiania strony o niezałatwianiu sprawy w terminie, jak również nie wymierza się organowi grzywny, ani nie zasądza od niego sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Podstawą prawną skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a., z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej. W sprawie nie jest sporne, że zasadniczą podstawę procesową działania organów administracji publicznej w zakresie rozpoznania wniosku strony na podstawie przepisów ustawy o cudzoziemcach regulują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a. Terminy załatwiania spraw zostały uregulowane w przepisie art. 35 k.p.a. Stosownie do § 1 ww. regulacji organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. (§ 3a) Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i § 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Taką szczególną normę stanowi przepis art. 112a ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (obecnie t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 769) - dalej: u.o.c., który na moment składnia przez stronę wniosku o udzielenie zezwolenia stanowił, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1. cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2. cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3. cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (art. 112 a ust. 2 u.o.c.). Postępowanie odwoławcze w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy kończy się w terminie 90 dni (art. 112 a ust. 4 u.o.c.). Przytoczony przepis wszedł w życie z dniem 29 stycznia 2022 r. na mocy ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 91), zatem bezspornie obowiązywał w chwili złożenia wniosku o udzielenie zezwolenie na pobyt czasowy przez stronę skarżącą. Przechodząc do dalszych rozważań, odnotowania wymaga, że w dniu 15 kwietnia 2022 r. na mocy ustawy z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830) został wprowadzony do ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (obecnie t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 167, ze zm.) - dalej: "ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy", art. 100c. Stosownie do ust. 1 wskazanego artykułu w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie wskazanych w nim spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jak stanowi natomiast art. 100c ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w okresie do 31 grudnia 2022 r.: 1. przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. W myśl art. 100c ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Na mocy ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw został wprowadzony - z mocą od 1 stycznia 2023 r. - art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący obecnie nowy graniczny okres, tj. 30 września 2025 r. Słusznie przy tym wskazuje się w orzecznictwie, że wskazane przepisy (tj. art. 100c oraz art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy) należy stosować do wszystkich cudzoziemców, w sprawach wymienionych zezwoleń, a nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną (por. np. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22, wyrok NSA z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22, wyrok NSA z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2362/23, publ. CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w przedmiotowych regulacjach posługuje się pojęciem "cudzoziemiec", nie wprowadzając odrębnej definicji tego pojęcia od użytego w u.o.c. Nadto brak jest podstaw aby pogarszać sytuację wyłącznie wybranej jednej kategorii tych osób. Wskazane powyżej przepisy stanowią zatem rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną na Ukrainie. W rozpoznawanej sprawie – jak to już wskazano – wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 7 lutego 2023 r. Terminy załatwiania sprawy w sprawach o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy zostały na mocy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy zawieszone z dniem 15 kwietnia 2022 r. W konsekwencji skonstatować należy, że wniosek strony skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony już w czasie obowiązywania przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczących nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminów na załatwienie sprawy, a tym samym nie można skutecznie postawić organowi zarzutu bezczynności. Oczywiście, okoliczność zawieszenia biegu terminów nie zwalnia organu od załatwiania sprawy, oznacza to tylko, że strona nie może z ewentualnych opóźnień organu w tym przedmiocie wywodzić konsekwencji prawnych wobec organu. Na marginesie tylko stwierdzić należy, że analiza akt administracyjnych doprowadziła Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę do wniosku, iż pozostawienie bez rozpoznania wniosku przez organ było działaniem prawidłowym. Bezsprzecznie bowiem pełnomocnik strony otrzymał w dniu 29 listopada 2023 r. wezwanie do osobistego stawiennictwa strony oraz uzupełnienia braków wniosku m.in. o kserokopię wszystkich stron paszportu zawierających adnotacje urzędowe, uzupełnienia formularza wniosku, złożenia 4 sztuk aktualnych fotografii oraz złożenia odcisków linii papilarnych, co znajdowało umocowanie w przepisie art. 106 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 1c oraz ust. u.o.c. pod rygorem sankcji wynikającej z art. 64 § 2 k.p.a. Pomimo jednak, że w zakreślonym terminie strona skarżąca stawiła się osobiście w siedzibie organu, to nie uzupełniła formularza wniosku w części: C I (główny cel pobytu), D (wzór podpisu) oraz E (oświadczenie), co w konsekwencji uzasadniało pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Wszystkie przytoczone powyżej okoliczności uzasadniały oddalenie skargi, co nastąpiło na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.