II SAB/Wr 69/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku Z. i B. D. o wyłączenie od orzekania sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego i pozostałych Sędziów Wydziału II w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie ze skargi Z. i B. D. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II SAB/Wr 28/11 postanawia: I. w trybie art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst: Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270) uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 marca 2012 r. o sygn. akt II SAB/Wr 69/11; II. odmówić wyłączenia sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego; III. w pozostałej części pozostawić wniosek bez rozpoznania. Pismem z dnia [...] r. Z. i B. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia [...] r. sygn. akt II SAB/Wr 28/11, oddalającego skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. w przedmiocie wybudowania gołębnika. Następnie wnioskiem z dnia [...] r. skarżący wnieśli o wyłączenie, tu cytat: ,,Przewodniczącego Wydziału II i pozostałych Sędziów tego Wydziału od orzekania w sprawie", powołując się na przedstawione w skardze i tym piśmie podstawy wznowienia postępowania sądowego. Wezwaniem z dnia [...] r. skarżący zostali zobowiązani, pod rygorem pozostawienia wniosku o wyłączenie sędziów bez rozpoznania, o wskazanie z imienia i nazwiska sędziów, których dotyczy wniosek o wyłączenie sędziów oraz podanie w odniesieniu do konkretnego sędziego przyczyny uzasadniającej jego wyłączenie. W odpowiedzi na wezwanie - pismem z dnia [...] r. skarżący wskazali, że domagają się wyłączenia Przewodniczącego II Wydziału sędziego Zygmunta Wiśniewskiego oraz pozostałych podległych temu sędziemu sędziów Wydziału II, ponieważ jak sam Przewodniczący Sędzia stwierdził w piśmie z dnia [...] r. sygn. akt II SA/Wr 298/10 Wydział II ,,jest właściwy do rozpoznania spraw z zakresu prawa budowlanego (symbol 601)", natomiast według skarżących sprawa jest z zakresu prawa administracyjnego i dotyczy jego przestrzegania, a to oznacza, że Wydział II nie jest właściwy do jej rozpatrywania. Nadto skarżący podnieśli, że sprawa dotyczy gołębnika, który należy do W. W. i w związku z tym istnieją poważne obawa co do bezstronności Sędziego Zygmunta Wiśniewskiego oraz podległych mu Sędziów. Sędzia NSA w Wojewódzki Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Zygmunt Wiśniewski złożył pisemne oświadczenie, z którego wynika, iż nie zachodzą po jego stronie przyczyny wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy II SAB/Wr 69/11, wymienione w art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (k. 27). Postanowieniem z dnia 29 marca 2012 r. Sąd odmówił wyłączenia od orzekania sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego. Z. i B. D. pismem z dnia [...] r. zatytułowanym: ,,Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" zwrócili się do Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o zgodne z obowiązującym prawem rozpatrzenie wniosku o wyłączenie Przewodniczącego Wydziału II oraz podległych mu Sędziów od orzekania w sprawie skargi o wznowienie postępowania z dnia [...] r. Uzasadniając wniosek skarżący podnieśli, że w dniu [...] r. wnieśli skargę o wznowienie postępowania, w której zawarli wniosek o wyłączenie Przewodniczącego Wydziału II oraz podległych mu Sędziów od orzekania w niniejszej sprawie. Skargę uzupełnili pismem z dnia [...] r. Mimo to, Sędzia WSA Anna Siedlecka w dniu 29 marca 2012 r. wydając postanowienie w sprawie sygn. akt II SAB/Wr 69/11 oddaliła ich wniosek. Zdaniem skarżących Sędzia Anna Siedlecka wydała przedmiotowe postanowienie z rażącym naruszeniem prawa, albowiem wniosek o wyłączenie sędziów II Wydziału dotyczył również osoby Sędziego WSA Anny Siedleckiej. Zgodnie z art. 22 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów. Ponadto skarżący zarzucili, że Przewodniczący II Wydziału Sędzia Zygmunt Wiśniewski, aby ich skarga z dnia [...] r. została rozpatrzona przez kierowany przez niego Wydział i aby mieć nad tym kontrolę, świadomie, bezprawnie zmienił treść ich skargi z dnia [...] r. Potwierdzają to akta sprawy o sygn. II SAB/Wr 28/11. W związku z tym skarżący wezwali Przewodniczącego II Wydziału do usunięcia naruszenia prawa. Jednak do dnia dzisiejszego Przewodniczący nie dał żadnej odpowiedzi. Zdaniem skarżących, zachowanie i postępowanie Przewodniczącego II Wydziału oraz fakt, iż sprawa dotyczy gołębnika należącego do W. W., świadczyć może o tym, że słuszne są ich wątpliwość co do bezstronności Przewodniczącego II Wydziału oraz podległych mu sędziów. Na zarządzenie z dnia 19 kwietnia 2012 r. pismo skarżących zostało zakwalifikowane jako zażalenie na postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 29 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst: Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270), zwanej dalej jako p.p.s.a., jeżeli złożone zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Z treści powołanego przepisu wynika, że Sąd pierwszej instancji jest uprawnionym do uchylenia własnego postanowienia wynikającego z nieważności. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi jeżeli skład sądu orzekającego w sprawie był sprzeczny z przepisami prawa. Przepis art. 195 § 2 p.p.s.a. znajdzie tym samym zastosowanie przy rozpoznaniu zażalenia skarżących na postanowienie tut. Sądu z dnia 29 marca 2012 r., gdyż nie ulega wątpliwości, że przy wydaniu tego postanowienia skład orzekającego sądu był sprzeczny z art. 22 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienie o wyłączeniu wydaje sąd w składzie trzech sędziów. Wobec tego należało przychylić się do wniosku zażalenia i rozpoznać sprawę na nowo. Ponowne rozpoznanie sprawy nie zmieniło natomiast stanowiska Sądu, że wniosek skarżących o wyłączenie sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego nie może zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Stosownie natomiast do art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wyłączeniu na podstawie tego przepisu może podlegać sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Z treści oświadczenia złożonego do akt sprawy przez sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego nie wynika, by w niniejszej sprawie zachodziła którakolwiek z okoliczności wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Brak też innych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie SN z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Podkreślić trzeba, że skarżący – w uzasadnieniu swojego wniosku – nie wskazali żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego. Nie może bowiem stanowić przesłanki wyłączenia sędziego od udziału w sprawie samo subiektywne przeświadczenie skarżących, że dany sędzia może być nieobiektywny, gdyż jak twierdzą skarżący jest w nieokreślonych bliżej relacjach rodzinnych z ich sąsiadem (zbieżność nazwisk). Przyjdzie zauważyć, że wniosek o wyłączenie sędziego mogą uzasadniać jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, takich zaś przyczyn nie ma w niniejszej sprawie (art. 19 wprost wskazuje na "uzasadnione wątpliwości"). Co więcej wskazywane okoliczności muszą faktycznie wystąpić i nie mogą mieć charakteru potencjalnego lub być jedynie uprawdopodobnione (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2010 r., I FZ 383/10, Lex nr 740828). Wykluczone jest zatem posługiwanie się wyłącznie hipotezami lub niczym nie popartymi przypuszczeniami. Nie jest bowiem wystarczająca sama podejrzliwość strony, bądź utrata zaufania do bezstronności sędziego wynikająca z samego przeczulenia strony lub subiektywnego odczucia. W ocenie Sądu również wskazane przez skarżących czynności, które podjął w sprawach o sygn. akt: II SAB/Wr 28/11 oraz II SA/Wr 298/10 Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, nie mogą stanowić przyczyny wyłączenia tego sędziego, bowiem nie wywołują one uzasadnionej wątpliwość co do bezstronności w danej sprawie sędziego. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 16 czerwca 2011 r. sygn. akt I OZ 419/11 orzekanie przez tego samego sędziego w dwóch różnych sprawach, nawet toczących się równolegle, wszczętych odrębnymi skargami tej samej strony, nie stanowi przesłanki do wyłączenia tego sędziego od rozpoznawania którejkolwiek z tych spraw. Dlatego też wprawdzie sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski orzekał w sprawie II SA/Wr 298/10 ze skargi Z. i B. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. w przedmiocie uznania zażalenia na bezczynność za nieuzasadnione, jednakże nie jest ona tożsama ze sprawą niniejszą, która dotyczy wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II SAB/Wr 28/11. Natomiast w sprawie o sygn. akt SAB/Wr 28/11 Sędzia ten wydał jedynie zarządzenia będące konsekwencją pełnienia przez Sędziego funkcji Przewodniczącego Wydziału (§ 21 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. w sprawie Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. nr 169, poz. 1646). Dodatkowo, wbrew zarzutom wniosku, nie można w sprawie w ogóle mówić o wykorzystywaniu pozycji wobec związanych stosunkiem pracy podległych pracowników – sędziów, wobec osoby Przewodniczącego Wydziału, bowiem zawód sędziego nie jest wykonywany w ramach stosunku pracy, a sędziowie powoływani są na stanowisko służbowe przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Samo zaś przeświadczenie skarżących, że sędzia może prowadzić sprawę nieobiektywnie nie jest przesłanką do wnioskowania o jego wyłączenie, gdyż mogą oni kwestionować wadliwe ich zdaniem orzeczenia wydawane przez sędziego, przy pomocy przysługujących jej środków odwoławczych. Mając zatem na względzie brak oczywistych faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia objętego wnioskiem Sędziego, należało na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzec jak w sentencji postanowienia. W pozostałym zakresie wniosek skarżących o wyłączenie podległych Przewodniczącemu II Wydziału sędziów należało pozostawić bez rozpoznania wobec niezupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie od orzekania sędziów. Stosownie do treści art. 49 § 1 p.p.s.a., w sytuacji, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Natomiast zgodnie z przepisem art. 49 § 2 p.p.s.a., jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Wniosek strony o wyłączenie sędziego odpowiadać musi określonym w ustawie rygorom formalnym oraz musi zawierać uzasadnienie uprawdopodobniające przyczyny wyłączenia. W związku z tym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia zaistnienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego. Zauważyć więc należy, że wnioskodawcy, poza wskazaniem sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego, pomimo wezwania i pouczenia o skutkach braku dochowania zadość wezwaniu Sądu, nie wskazali imiennie innych sędziów, których dotyczy wniosek o wyłączenie oraz nie podali w odniesieniu do konkretnego sędziego przyczyny uzasadniającej jego wyłączenie. Należy zatem podkreślić, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, dając możliwość eliminowania przyczyn, które mogłyby skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu konkretnego sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy, jest istotną gwarancją procesową. Jednakże tylko obiektywnie zaistniałe i konkretnie sformułowane zastrzeżenia co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu określonej sprawy, stanowić mogą prawem przewidzianą podstawę wniosku o wyłączenie sędziego. Tym samym wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do osoby konkretnego sędziego i być oparty na podstawach wskazujących na istnienie takich indywidualnych, odnoszących się do tego sędziego okoliczności, które mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2009r., sygn. akt I OW 194/09). Z tych przyczyn, na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a., w tej części wniosek pozostawiono bez rozpoznania. Mając na względzie wskazane okoliczności faktyczne i prawne sprawy Sąd, działając na podstawie wskazanych wyżej przepisów, przy zastosowaniu art. 195 § 2 i art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I i II sentencji. Podstawą orzeczenia w pkt III sentencji stanowił art. 49 § 2 p.p.s.a.