II SAB/Wr 690/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi I. B. i M. Ł. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej postanawia I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącym z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego. I. B. i M. Ł. wywiodły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania w przedmiocie realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z przedłożonych przez organ akt administracyjnych wynika, że skarga została złożona w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych. Wojewoda Podkarpacki prowadził postępowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. R. nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego. Postanowieniem z dnia 27 października 2008 r. o znaku G.X-77250/46/07 Wojewoda Podkarpacki przekazał sprawę według właściwości Wojewodzie Dolnośląskiemu. W aktach administracyjnych zalega decyzja Wojewody Dolnośląskiego z dnia 19 czerwca 2020 r., nr 1, którą na podstawie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097 ze zm.) oraz Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej – k.p.a.) orzeczono merytorycznie w sprawie. W sygnalizowanej wcześniej skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewodę Dolnośląskiego z dnia 9 lutego 2021 r. skarżące wniosły o; - dokonanie kontroli przewlekłości postępowania, którego dotyczy skarga; - w przypadku uwzględnienia skargi orzeczenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej przepisami; - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi na okoliczność zasadności skargi, a to rażącego naruszenia prawa po stronie organu, marginalizacji przedmiotowej sprawy i całkowitym zaniechaniu podejmowania przez organ wymiernych w skutkach czynności osadzonych w czasie adekwatnym do stanu sprawy; - zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżące w piśmie procesowym uzasadniły wnioski i zarzuty skargi. W udzielonej Sądowi odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, co uzasadniał niezakończeniem procedury rozpatrzenia środka zaskarżenia uregulowanego w art. 37 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 24 maja 2021 r., (sygn. akt II SAB/Wr 16/21) odrzucił skargę i zarządził zwrot uiszczonego wpisu od skargi. Zdaniem Sądu strona przed złożeniem skargi na przewlekłość nie wyczerpała trybu przedsądowego i zaniechała złożenia zażalenia lub ponaglenia do organu wyższego stopnia. Wskazane orzeczenie zostało uchylone z jednoczesnym przekazaniem sądowi I instancji do ponownego rozpoznania postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2021 r. (sygn. akt I OSK 1337/21) wydanym w ramach rozpoznawania skargi kasacyjnej I. B. i M. Ł. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wymogi zażalenia lub ponaglenia spełniają pisma skarżących kierowane do organu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 1 grudnia 2021 r. sprawa została wyznaczona do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej -p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 5a) jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W realiach niniejszej sprawy skarżące wniosły w dniu 12 lutego 2021 r. (data wpływu do organu) skargę opatrzoną datą 9 lutego 2021 r. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania w sprawie z wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z akt administracyjnych w sposób jednoznaczny wynika, że postępowanie powyższe zakończono decyzją z dnia 19 czerwca 2020 r., nr 1, która została wprowadzona do obrotu poprzez doręczenie stronom. Nadto Wojewoda Dolnośląski w odpowiedzi na skargę z dnia 12 marca 2021 r. sygnalizuje, że przedmiotowa decyzja została częściowo wykonana poprzez wypłatę odszkodowania w dniu 27 stycznia 2021 r. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym należy więc stwierdzić, że niniejsza skarga dotyczy postępowania zakończonego opisaną wyżej ostateczną decyzją administracyjną. Na tle dopuszczalności skargi na przewlekłość w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej istniał spór w doktrynie. Przyjmowano bowiem, że zakończenie postępowania przed wniesieniem skargi stanowić będzie okoliczność wyłączającą uwzględnienie takiej skargi. Pojawiały się także stanowiska, że stronie przysługuje prawo do uzyskania wyroku stwierdzającego przewlekłość nawet po wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie orzekającym podziela nurt orzeczniczy o niedopuszczalności wniesienia takiej skargi, wynikający choćby ze stanowiska zaprezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale w składzie 7 sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r. uchwały, (sygn. akt OPS 5/19) dotyczącej wniesienia skargi na bezczynność po zakończeniu postępowania ostateczną decyzją organu I instancji. Nie tracąc z pola widzenia faktu, iż wskazana uchwała dotyczy bezczynności, a nie przewlekłości postępowania, Sąd uznał, że zapatrywania zawarte w uchwale będą mieć również zastosowanie w niniejszej sprawie. Podobnie jak w przypadku bezczynności, wniesienie skargi na przewlekłość po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt I GSK 632/21; postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4824/21). Przede wszystkim, uzasadniając powyższe, Sąd wskazuje, że zarówno skarga na bezczynność, jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego mają na celu doprowadzenie do usunięcia niezgodnego z prawem stanu postępowania, które nie jest prowadzone zgodnie z przepisami postępowania odnoszącymi się do terminowości i sprawności prowadzenia spraw. W myśl stanowiska przyjętego w przywołanej powyżej uchwale NSA, stan faktyczny w sprawie skargi powinien być aktualny, a nie historyczny. Zwrot "w każdym czasie" określony w art. 53 § 2b p.p.s.a., odnoszący się do dopuszczalności skargi, należy interpretować, zważając na istniejący w terminie wniesienia skargi stan naruszenia prawa w postaci przewlekłości lub bezczynności. Podobnie jak w przypadku bezczynności, dopuszczenie otwartego terminu do wniesienia skargi na przewlekłość naruszyłoby przyjęty w procedurze administracyjnej i sądowoadministracyjnej system wnoszenia środków zaskarżenia ograniczonych terminem. Rozwiązanie takie wpłynęłoby na pewność prawną jednostki oraz funkcjonowanie systemu prawnego. Istotny również jest w tym przypadku aspekt praktyczny dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłość wniesionej po zakończeniu postępowania prawomocnym aktem administracyjnym. Organy administracji oraz sądy administracyjne byłyby wobec przyjęcia stanowiska dopuszczalności takiej skargi zobowiązane do rozstrzygania w sprawach zakończonych, zamiast zajmować się aktualnymi postępowaniami. Mogłoby to prowadzić do sytuacji zaangażowania organów państwowych w sprawach, w których skarżący ukierunkowani są celami pozaprawnymi. Ponadto, wszczynanie postępowań sądowoadministracyjnych ze skargi na przewlekłość lub bezczynność mających charakter historyczny byłoby sprzeczne z celem jaki ma zostać osiągnięty poprzez osiągnięcie rozstrzygnięcia przeciwdziałającemu stanowi naruszającemu prawo. W realiach niniejszej sprawy organ w dniu 19 czerwca 2020 r. wydał decyzję nr 1, którą merytorycznie orzekł w sprawie. Skarga na przewlekłość została wniesiona pismem z dnia 9 lutego 2021 r., złożonym w urzędzie pocztowym w tym samym dniu, zaś do organu wpłynęła w dniu 12 lutego 2021 r. W tym stanie rzeczy należy uznać, że na dzień złożenia skargi stan niezgodny z prawem ustał. Wobec powyższego na dzień wniesienia skargi nie można było stwierdzić istnienia przedmiotu kontroli sądu administracyjnego, jakim jest przewlekłość. Skarga była więc niedopuszczalna, z uwagi na przeszkodę w jej rozpoznaniu merytorycznym, w postaci zakończenia postępowania administracyjnego przez Wojewodę Dolnośląskiego, przed wniesieniem przedmiotowej skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ww. ustawy (pkt II sentencji postanowienia).