II SAB/Wr 7/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Cisek po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na bezczynność D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu [..]. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność D.Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W.złożyli D. i M. W. Zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, na podstawie art. 220 § 1 i 3 w związku z art. 214 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz 1270 ze zm. ) strona skarżąca została wezwana do uiszczenia solidarnego wpisu sądowego w kwocie 100 zł od powyższej skargi. W dniu [...] skarżący złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym, uzasadniając, że ich dochód całkowity wynosi 2.195 zł. z czego ok. 1000 zł miesięcznie wydatkują na korespondencję z sądem. Każdego dnia wysyłają ponad 5 listów, przy czym koszt wysyłki jednego wraz z kserokopią wynosi ok. 10 zł, co w miesiącu stanowi właśnie kwotę 1. 000 zł. Pismem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z dnia [...], wnioskodawcy zostali wezwani do sprecyzowania i udokumentowania danych dotyczących dochodów ich i innych osób prowadzących wraz z nimi gospodarstwo domowe, a także zobowiązań i miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu. W piśmie z dnia [...] wnioskodawcy oświadczyli, że oprócz wskazanych wyżej kosztów ponoszą jeszcze wydatki związane z opłatą za telefon – 80 zł, za wodę – 20 zł., za energię elektryczną – 100-200 zł. Są również zobowiązani do spłaty kredytu w wysokości 20.000 zł., który zaciągnął dla nich syn, w celu pokrycia dotychczasowych kosztów postępowań. Nadto skarżący stwierdzili, że nie otrzymują zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych, mieszkaniowych, dodatków kombatanckich, alimentów, ani innych świadczeń niepieniężnych. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowienie, o którym mowa powyżej zostało doręczone wnioskodawcom [...]. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem D. i M. W. w dniu [...] wnieśli skutecznie sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. Sąd zważył, co następuje Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe regulacje Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z postanowieniami art. 245 § 1 u.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 u.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 u.p.s.a.). Art. 245 § 4 u.p.s.a. normuje zaś częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków, które to może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do postanowień art. 246 § 1 u.p.s.a. "przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku dla siebie i rodziny". Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Podstawę przyznania prawa pomocy stanowi informacja, zawarta we wniosku składanym na urzędowym formularzu przez stronę. Jeżeli oświadczenia tam zawarte nie będą wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości partycypacji w kosztach sądowych, stosownie do postanowień art. 255 u.p.s.a wnioskodawca może zostać wezwany do złożenia w zakreślonym terminie stosownych oświadczeń lub dokumentów. W przedmiotowej sprawie, w ocenie sądu wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie lub rodziny. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku strona nie wskazała udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. A to właśnie na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodami. W przedmiotowej sprawie strona nie udokumentowała w sposób należyty obowiązku spłaty zaciągniętego kredytu, ponoszonych wydatków mających na celu utrzymanie rodziny, nie przedłożyła także aktualnego zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych dochodów (złożone do akt sprawy "odcinki" pochodzą z września i listopada 2008r.). Orzecznictwo w kwestii przyznania prawa pomocy jest zgodne, że instytucja ta powinna mieć charakter incydentalny i winna być przywilejem osób, których sytuacja materialna jest bardzo trudna i uniemożliwia im pokrycie kosztów procesowych. W przedmiotowej sprawie, z taką sytuacją nie mamy do czynienia, albowiem wnioskodawcy posiadają stały miesięczny dochód. Sąd chciałby również zwrócić uwagę, że zgodnie ze stanowiskiem praktyki orzeczniczej wnioskujący o prawo pomocy winien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, mając jednak na uwadze zabezpieczenie koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero w sytuacji, gdy oszczędności "poczynione w ten sposób okażą niewystarczające, może zwrócić się o pomoc do państwa" (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984r,, II CZ 104/84, LEX nr 8623; Postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002r., OZ 862/04, nieopubl.). Sąd nie uwzględnił również wniosku o ustanowienie adwokata. Istotą bowiem prawa pomocy, w zakresie ustanowienia adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z pomocy pełnomocnika. Koszty wynagrodzenia pomocy profesjonalisty są ponoszone wtedy przez sąd. Podstawą przyznania adwokata jest ustalenie, że strona znajduje się w sytuacji, w której wymaga takiej pomocy (np. gdy nie potrafi samodzielnie podejmować czynności procesowych), a ze względu na swoją sytuację majątkową nie jest w stanie ponieść kosztów reprezentacji prawnej. Zdaniem Sądu, taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie występuje. Mając powyższe na uwadze, stosownie do przywołanych powyżej okoliczności sprawy i zgodnie z obowiązującymi przepisami normującymi prawo przyznania pomocy, orzeczono jak w sentencji.