III SA/Wr 1/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 28 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. i W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 października 2024 r. nr 0201-IEE2.7192.59.2024.2 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę w całości. Pismem z dnia 1 grudnia 2024 r A. K. i W. K. (dalej: skarżący, strony, strony skarżące, zobowiązani), wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ odwoławczy) z dnia 16 października 2024 r. nr 0201-IEE2.7192.59.2024.2 które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Oleśnicy (dalej: organ egzekucyjny, NUS, organ I instancji) z dnia 30 sierpnia 2024 r. nr 0216-SEE-7113.230.2023.2024.8 o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną. Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Z akt sprawy wnika, że NUS prowadzi wobec stron skarżących postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 19 marca 2015 r. o numerach [...] oraz [...], wystawionych przez wierzyciela – Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: agencja). Organ egzekucyjny w dniu 2 grudnia 2020 r. zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunków bankowych zobowiązanych w M. S.A. (dalej: bank) . Zawiadomienie z dnia 2 grudnia 2020 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w banku nr [...] zostało doręczone zobowiązanym w dniu 18 grudnia 2020 r. W wyniku wniesionej skargi na ww. czynność egzekucyjną NUS postanowieniem z dnia z dnia 4 marca 2021 r. nr 0216-SEE. 711.1.2.2021.OR oddalił skargę, wskazując na prawidłowe zastosowanie przepisów. W wyniku rozpatrzenia zażalenia DIAS postanowieniem z dnia 4 maja 2021 r. nr 0201-IEE2.711.67.2021.2.JB uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wskazując, że w rozstrzygnięciu błędnie oceniono dochowanie terminu do złożenia środka zaskarżenia. Kolejnym postanowieniem z dnia 7 czerwca 2021 r. nr 0216-SEE.711.1.3.2021.OR, NUS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w dniu 2 grudnia 2020 r. Organ I instancji stwierdził, że pismo stanowiące skargę na czynności egzekucyjne zostało wniesione za z uchybieniem terminu wynikającego z art. 54 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm.). Po rozpoznaniu zażalenia DIAS postanowieniem z dnia 22 lipca 2021 r., nr 0201-IEE2.711.117.2021.2.IW utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Strony zaskarżyły postanowienie DIAS z dnia 22 lipca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który po jej rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r., wyrokiem w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 609/21 uchylił zaskarżone postanowienie DIAS oraz poprzedzające je postanowienie NUS z dnia 7 czerwca 2021 r. a także postanowienie DIAS z dnia 4 maja 2021 r. oraz poprzedzające je postanowienie NUS z dnia 4 marca 2021 r. W wyroku Sąd jednocześnie zobowiązał NUS, żeby rozpoznając ponownie sprawę zawiadomił strony skarżące o uchybieniu terminu do złożenia skargi i wyznaczył skarżącym termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Wniosek o przywrócenie tego terminu strony skarżące wniosły pismem z dnia 30 lipca 2024 r., a NUS postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2024 r. postanowił o przywróceniu terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną będącą przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Kolejnym postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2024 r. NUS oddalił skargę na czynność egzekucyjną. Uznał, że przy dokonaniu zastosowania środka egzekucyjnego nie doszło do naruszenia przepisów prawa, o których mowa w art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm. – dalej: u.p.e.a.). W następstwie wniesionego przez skarżących pismem z dnia 23 września 2024 r. zażalenia na powyższe postanowienie, w dniu 16 października 2024 r. DIAS wydał postanowienie, które jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, o utrzymaniu w mocy postanowienia NUS z dnia 30 sierpnia 2024 r. Organ odwoławczy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie wskazując, że zajęcie wierzytelności objęte skargą na czynność egzekucyjną zostało dokonane zgodnie z procedurą przez uprawniony do tego organ egzekucyjny na podstawie aktualnych tytułów wykonawczych. Jak wskazał organ odwoławczy, w związku, wobec skarżących zastosowany został jeden ze środków wykonawczych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit.a u.p.e.a. tj. egzekucja z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu rachunku zostało doręczone skarżącym 18 grudnia 2020 r., natomiast odpisy tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] doręczono 8 czerwca 2015 r. , przy wcześniejszej czynności egzekucyjnej – co potwierdza zwrotne oświadczenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy. Zawiadomienie to zawiera wszystkie niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. oraz pouczenie o możliwości wniesienia skargi, a sporządzone zostało na druku odpowiadającym wymogom z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1314). Organ zaznaczył, że na dzień sporządzenia ww. zawiadomień tytuły wykonawcze były aktualne, a zaległości wymagalne, co wierzyciel potwierdził pismem z 6 września 2024 r. W ocenie DIAS analiza akt sprawy nie potwierdziła zatem zarzutów skarżących o naruszeniu ustawy przy dokonaniu czynności egzekucyjnej. W skardze do tut. Sądu na postanowieniem DIAS z dnia 16 października 2024 r. skarżący wskazali, że DIAS ma rację, że zajęcie wierzytelności zostało dokonane zgodnie z procedurą. Wskazali jednocześnie, że zwracali się do NUS o wstrzymanie czynności egzekucyjnych w związku z wątpliwościami co do wysokości odsetek wskazanych w tytułach wykonawczych. Powołali się też na fakt, że NUS zwracał się do wierzyciela o wyjaśnienie tych wątpliwości. Wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy i wstrzymanie czynności egzekucyjnych. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi oraz odniósł się do przedstawionych w skardze zarzutów. Podkreślił ponownie, że na dzień dokonania zajęcia wierzytelności tytuły wykonawcze były aktualne, a zaległość wymagalna. Wskazał, że wątpliwości w zakresie wysokości kwot objętych tytułami wykonawczymi nie mogły zostać rozpatrzone w tym postępowaniu i zostało w tym przedmiocie wszczęte odrębne postępowanie przez NUS. Organ odwoławczy skonstatował, że przy zastosowaniu środka egzekucyjnego nie doszło do naruszenia prawa, a organy obu instancji w swoich postanowieniach wyczerpująco wyjaśniły powody oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sądowej kontroli administracji określony został w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl natomiast art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem (legalności) działalności organów administracji publicznej. Sąd weryfikuje, czy organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a jego istotne naruszenia mogą stanowić podstawę zastosowania środków określonych w przepisach art. 145 p.p.s.a. Na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, ponieważ dotyczy postanowienia DIAS z dnia 16 października 2024 r. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia DIAS i poprzedzającego go postanowienia NUS nie wykazała, aby naruszały one prawo. Zaskarżone postanowienie wydano na podstawie art. 138 §1 pkt 1 i art. 144 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 i 54 u.p.e.a. Podstawowe regulacje dotyczące prowadzenia egzekucji administracyjnej zostały zawarte w ustawie u.p.e.a., która w art. 54 §1 i §2 u.p.e.a. stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Stosownie do art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy oraz w postępowaniu egzekucyjnym, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Zgodnie art. 144 k.pa. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 działu II k.p.a., do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W myśl natomiast art. 138 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo umarza postępowanie odwoławcze. Sąd po zapoznaniu się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym stwierdził, że złożona przez skarżącego skarga na czynność egzekucyjną była nieuzasadniona i w chwili jej wniesienia nie istniały podstawy skargi wskazane w art. 54 §1 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika, że skarżący w toku postępowania egzekucyjnego kwestionowali kwoty należności wskazane w tytułach wykonawczych. W pierwszej skardze na czynność egzekucyjną z dnia 31 grudnia 2020 r. wskazywali, że kwota należności głównej objęta tytułem wykonawczym jest niezgodna z prawdą. Podobnie w zażaleniu z dnia 23 września 2024 r. na postanowienie NUS strony skarżące wskazywały na wątpliwości w zakresie kwot należności głównej i odsetek dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym. W skardze do tut. Sądu strony skarżące wskazały, że DIAS ma rację, że zajęcie wierzytelności (czynność egzekucyjna) została dokonana zgodnie z procedurą, ale wciąż wskazywali na wątpliwości w zakresie kwoty głównej należności i naliczania odsetek w kontekście wstrzymania czynności egzekucyjnych. Z treści pism strony skarżącej wnoszonych zarówno na etapie postępowania sądowego, jak również postępowania egzekucyjnego w administracji wynika, że skarżący formułowali nadto zarzuty odnoszące się do wadliwości tytułu wykonawczego. Jak jednak trafnie wskazał organ odwoławczy, kwestie takie, jak wymagalność wierzytelności oraz określenie jej w prawidłowej wysokości, a także wady tytułu wykonawczego nie mogą być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną. W postepowaniu egzekucyjnym strona mogła kwestionować w drodze zarzutów m. in. nieprawidłowości w zakresie nieistnienia obowiązku, określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu. Z kolei podstawą do umorzenia postepowania mogła być m.in. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, , niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, jak i niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Jak wyjaśnił przy tym organ odwoławczy, zarzuty skarżący dotyczące kwoty objętej tytułem wykonawczym (w zakresie kwoty głównej i odsetek) są przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez NUS w Oleśnicy, zaś wyjaśnienia wierzyciela w tej sprawie zostały po raz kolejny przedstawione organowi egzekucyjnemu w piśmie z 25 listopada 20204 r. Podstawą natomiast skargi na czynność egzekucyjną może być w myśl art. 54 § 1 u.p.e.a., dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Koniecznym do wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną jest zatem, aby wniesiona skarga dotyczyła takiego działania organów egzekucyjnych, które mieści się w definicji wskazanej w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., zgodnie z którą przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, ale które na gruncie art. 54 musi być rozumiane wąsko. Jednocześnie bowiem podstawą skargi na czynność egzekucyjną nie mogą stanowić okoliczności (zarówno faktyczne lub prawne), które są podstawą wniesienia innych środków ochrony prawnej przewidzianej w ustawie u.p.e.a (por. też (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Jak bowiem przyjmuje się w doktrynie oraz orzecznictwie, przysługiwanie jednemu podmiotowi czynności egzekucyjnej uprawnienia do wniesienia innego środka zaskarżenia danej czynności wyłącza dopuszczalność wniesienia skargi na czynność egzekucyjną (patrz: P. M. Przybysz, 5.3. Skarga na czynności egzekucyjne [w:] Administracyjne środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 2012). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że skutkiem skargi na czynności egzekucyjne nie może być orzekanie o prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, braku upomnienia czy też nieistnienia obowiązku). Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13). Skarga na czynności egzekucyjne przysługuje wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji, wniosek o umorzenie postępowania). Służy ona ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. W jej ramach można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Nie można też ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Sąd podziela w niniejszej sprawie stanowisko organu, że czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie dokonano z naruszeniem ustawy. Postępowanie egzekucyjne w sprawie zostało wszczęte prawidłowo tj. na wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej złożony przez uprawnionego wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, który został sporządzony zgodnie z wymogami wskazanymi w art. 26 u.p.e.a. Stosownie do treści art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Nie budzi wątpliwości, że zastosowany względem skarżących środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest przewidziany w ustawie u.p.e.a. W myśl art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie dokonał czynności wskazanych w pkt. 1 - 3 tego przepisu. Zgodnie z art. 81 § 1 i § 1a u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 80 § 1, numery tych rachunków. Zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany. Przepis art. 80 § 2 stosuje się odpowiednio. Na tej podstawie Sąd stwierdził, że nie naruszono ustawy w rozumieniu art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przy dokonaniu zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Zgodnie z art. 7 § 2 i § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. W ocenie Sądu zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych jest adekwatny do egzekwowanego względem skarżących obowiązku, stąd odpadła podstawa skargi wskazana w art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W myśl art. 54 § 4 i § 5 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym oddala skargę na czynność egzekucyjną albo uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną w całości albo w części i w pozostałym zakresie oddala skargę. Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie. Sąd wobec całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy ocenił jako trafne przedstawione przez organy w swoich rozstrzygnięciach stanowisko, że czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z prawem. Nie dopatrzył się Sąd naruszeń poroceduralnych. Należy też zauważyć, że skarżący w skardze do tut. Sądu również słusznie wskazali, że dokonanie czynności egzekucyjnej nastąpiło zgodnie z prawem i przewidzianą procedurą. Podkreślić należy, że skarżący nie podnieśli zarzutów dotyczących stricte podjętej czynności egzekucyjnej Prawidłowe było stwierdzenie przez organy obu instancji braku podstaw skargi na czynność egzekucyjną wskazanych w art. 54 § 1 u.p.e.a. W konsekwencji postanowienie o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną było w pełni uzasadnione i zgodne z prawem. Z podanych powyżej względów, Sąd uznał, że wydane w sprawie postanowienia nie naruszają prawa, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.