III SA/Wr 10/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia NSA Józef Kremis Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lipca 2009 r. sprawy ze skargi K. I. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu K. I. (dalej skarżący) z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...] we W.. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego w przedmiotowym lokalu wszczęte zostało z urzędu, z powodu nie przebywania skarżącego w miejscu stałego zameldowania. Wzywany w 2007 r. na Powiatową Komisję Lekarską W. – F., nie zgłosił się w wyznaczonym terminie. W uzyskanej przez organ pierwszej instancji z Komisariatu Policji W. – F. informacji z dnia [...] r. podano, że skarżący wyjechał za granicę. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania adresowane do skarżącego wróciło z adnotacją "adresata nie zastano". Dalej wskazano, że na wniosek organu pierwszej instancji, postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy dla W.– F. Wydział III Rodzinny i Nieletnich (sygn. akt III [...]), ustanowił dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego kuratora, celem reprezentowania w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie z miejsca stałego pobytu. Decyzja z dnia [...] r. została doręczona ustanowionemu kuratorowi. Kurator nie wniósł odwołania od przedmiotowej decyzji Prezydenta W.. W dniu [...] r. skarżący złożył w Urzędzie Miejskim W. odwołanie od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, że decyzja ta została wydana całkowicie bezpodstawnie, po nierzetelnie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym i niezgodnie z obowiązującym prawem. Wskazał, że zamieszkuje w tym lokalu od wielu lat wraz z matką i małoletnią siostrą, całe jego życie jest skoncentrowane w tym miejscu. Nie opuścił mieszkania na okres dłuższy niż 2 miesiące. Na potwierdzenie tego, wskazał jako dowody: umowę o pracę z dnia [...] r. zawartą z P. H. "M." z siedzibą w K. G.; umowę o pracę z dnia [...] r. zawarta z przedsiębiorstwem "P.-K." z siedzibą w K. G.. Podniósł także, że na potwierdzenie pobytu w kraju może przedstawić wielu świadków. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał również, że postępowanie zostało przeprowadzone bez jego udziału jako strony, a więc z naruszeniem art. 10 kpa. Być może nie otrzymał żadnej korespondencji dlatego, że jego ojciec, który wymeldował się z tego mieszkania w roku 2003 r., regularnie dokonywał kradzieży korespondencji aby sprzedać mieszkanie. W tym stanie, zdaniem skarżącego, niezasadne było zastawanie w jego sprawie przepisu art. 34 kpa. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda D. stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania, od decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z art. 129 § 2 kpa, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Przedmiotowa decyzja została odebrana przez kuratora [...] r. i z upływem 14 dni stała się ostateczna, co nastąpiło [...] r. Czynność prawna – odbiór decyzji przez kuratora - pociągnął bezpośrednio skutki dla skarżącego, reprezentowanego prawidłowo przez kuratora. Dlatego, zdaniem organu, wniesione w dniu [...] r. odwołanie zostało złożone po ustawowym terminie. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot kosztów postępowania. W skardze podniesiono, że zaskarżone postanowienie w sposób oczywisty narusza prawo, a w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), albowiem zostało oparte na niezgodnym z prawdą stanem faktycznym sprawy. W sprawie został też naruszony przepis art. 10 kpa. W uzasadnieniu skargi wskazano, odwołując się do argumentów zawartych w odwołaniu, że wbrew ustaleniom organu administracji publicznej pierwszej instancji - w czasie objętym postępowaniem administracyjnym - w żadnym przypadku nie przebywał poza granicami kraju. Nie było więc żadnych przeszkód aby umożliwić mu bezpośredni udział postępowaniu. Tym samym ustanowienie kuratora było nieuprawnione. Ponadto wskazano także, że ustalony kurator nie przedsięwziął w sprawie absolutnie żadnych realnych działań, nie wykorzystał żadnego z przysługujących prawem środków odwoławczych i w tym sensie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania powinno zostać uznane przez Sąd jako bezskuteczne. W końcowej części uzasadnienia skarżący wniósł o wydanie orzeczenia uchylającego stwierdzenie uchybienie terminu do wniesienia odwołania i o przywrócenie terminu do złożenia tego środka. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z dnia [...]., skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika – wniósł o: uznanie, że w odwołaniu skarżący zawarł wniosek o przewrócenie terminu do złożenia odwołania; uznanie decyzji wymeldowującej za nieważną; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania; wyjaśnienie okoliczności, dlaczego w aktach sprawy brak podstawowego dokumentu warunkującego wszczęcie postępowania w sprawie oraz dowodów złożonych przez skarżącego. Skarżący przesłał Sądowi: umowę o pracę z dnia [...] r. zawartą z P. H. "M." z siedzibą w K. G.; umowę o pracę z dnia [...]. r. zawartą z przedsiębiorstwem "P.-K." z siedzibą w K. G.; świadectwa pracy związane w powyższymi umowami; kartę informacyjną leczenia szpitalnego dnia [...] r. i z dnia [...] r.; pismo z dnia [...] r. skierowane do Sądu Rejonowego dla W. – F. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddane zostało rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, w którym Wojewoda D., wskazując jako podstawę działania art. 134 kpa, stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie wymeldowanie z miejsca pobytu stałego. Sąd orzekając o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia przede wszystkim miał obowiązek zbadać, czy w sprawie rzeczywiście doszło do przekroczenia terminu do wniesienia odwołania. Nie jest i nie może być przedmiotem rozpoznania w sprawie decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. o wymeldowania skarżącego z miejsca stałego pobytu w lokalu przy ul. [...] we W.. Także nie jest przedmiotem rozpoznania postanowienie z dnia [...] r. Sądu Rejonowego dla W. – F. Wydziału III Rodzinnego i Nieletnich (sygn. akt [...]), o ustanowieniu kuratora, a przeto podnoszone przez skarżącego okoliczności co do zasadności tej czynności. Decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego, została doręczona w dniu [...] r., za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, kuratorowi ustanowionemu dla nieobecnej strony, stała się więc ostateczna w dniu [...] r. Wskazać należy, że późniejsze ewentualne otrzymanie decyzji organu I instancji przez stronę - reprezentowaną w postępowaniu administracyjnym przez kuratora ustanowionego na podstawie art. 34 kpa, któremu została uprzednio doręczona decyzja w danej sprawie - nie powoduje otwarcia od początku dla strony terminu wniesienia odwołania. Czternastodniowy termin wniesienia odwołania liczy się bowiem od dnia doręczenia decyzji kuratorowi. W rozpatrywanej sprawie, czternastodniowy termin do wniesienia odwołania liczy się więc od dnia [...] r. Natomiast skarżący złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w dniu [...] r. a więc znacznie po upływie 14 dni do dnia doręczenia decyzji ustanowionemu kuratorowi. Wniesienie odwołania po terminie może spowodować różne skutki procesowe. Jeżeli wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a jeżeli wraz z odwołaniem skarżący złożył taki wniosek wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Niemniej przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej może nastąpić jedynie na wyraźną prośbę zainteresowanego. Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie - w sprawie wniesienie odwołania - nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W rozpatrywanej sprawie nie można więc podzielić argumentacji wynikającej z pisma procesowego pełnomocnika skarżącego, że sam fakt złożenia po upływie ustawowego terminu odwołania winien wywołać skutek w postaci rozważenia kwestii terminu do jego przewrócenia. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. Nie zawarł też skarżący w odwołaniu takiego sformułowania, które mogłoby być potraktowane przez organ jako wniosek o przywrócenie terminu. Nie można podzielić poglądu, zgodnie z którym organ administracji w drodze interpretacji treści oświadczenia strony winien mieć na uwadze cel wynikający z treści tego oświadczenia. Nawet gdyby przyjąć, że celem strony było przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wniosek taki powinien wynikać wprost z pisma (odwołania), a nie być ustalany przez organ w procesie interpretacji celu wynikającego z oświadczenia zawartego w odwołaniu. Obowiązek wyjaśnienia, czy skarżący wnioskuje o przywrócenie terminu, wywiedziony z art. 7 k.p.a. stoi w sprzeczności ze szczegółową regulacją określoną w art. 58 k.p.a. (Wyrok NSA z dnia 3 marca 2008 r, I OSK 268/07, LEX nr 401669). Należy wskazać, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zawarty został w skardze do Sądu. Niemniej czynność podjęta dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie może odnieść skutku w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia Wojewody, Sąd rozpoznaje sprawę według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do argumentów zawartych w skardze i piśmie procesowym, wskazać należy, że rozpoznając skargę na postanowienie o uchybieniu terminu, Sąd nie jest uprawniony do oceny legalności rozstrzygnięć wydanych wcześniej w tym samym postępowaniu administracyjnym, ani nie może również przywrócić stronie terminu do wniesienia odwołania. Skoro odwołanie skarżącego zostało wniesione po upływie 14 dni od doręczenia decyzji kuratorowi reprezentującego go w postępowaniu administracyjnym i nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu, trafnie Wojewoda orzekł w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o wymeldowanie skrzącego z miejsca pobytu stałego. W tej sytuacji, skoro więc zaskarżone postanowienie nie naruszało przepisów prawa skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.