III SA/Wr 1041/16

WyrokWSA we Wrocławiu2017-01-05

Skład orzekający: Ireneusz Dukiel, Bogumiła Kalinowska, Małgorzata Malinowska-Grakowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego, możliwe jest zwrócenie zatrzymanego prawa jazdy kategorii C+E, jeśli sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów tej kategorii?
Ratio decidendi
W okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego, nie można zwrócić zatrzymanego prawa jazdy kategorii C+E, nawet jeśli sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów tej kategorii. Wynika to z art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, które w obecnym brzmieniu rozszerzają skutki zakazu prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii na inne kategorie uprawnień, stanowiąc odrębną sankcję administracyjną niezależną od sankcji karnej.
Stan faktyczny
Skarżący K. L. zwrócił się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C+E. Organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły zwrotu, powołując się na orzeczony wobec skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B. Skarżący zarzucił organom błędną interpretację przepisów, twierdząc, że zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B nie powinien uniemożliwiać zwrotu prawa jazdy kategorii C+E, a taka interpretacja prowadzi do podwójnego karania i niewykonalności wyroku sądu karnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii C+E oddala skargę w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Starosty O. z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], odmawiającej K. L. (dalej jako skarżący) zwrotu prawa jazdy uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii C + E. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że odmowa zwrotu skarżącemu prawa jazdy przez organ pierwszej instancji nastąpiła na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust 2 pkt ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 627 ze zm., dalej jako u.k.p.) W ocenie Starosty skarżącemu nie można było zwrócić zatrzymanego prawa jazdy kategorii C+E w okresie obowiązywania orzeczonego względem jego osoby zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w sprawie. Kolegium podało mianowicie, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i w zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowi, że art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Kolegium wskazało następnie, że prawo jazdy skarżącego, obejmujące uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, C, B+E i C+E, zostało zatrzymane w toku postępowania karnego. Samo postępowanie zakończyło się orzeczeniem wobec skarżącego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] marca 2016 r., sygn. akt [...], środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest uprawnienie kategorii A i B w ruchu lądowym na okres 3 lat. W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, zwrot prawa jazdy kategorii C+E skarżącemu jest niedopuszczalny. Ustawa o kierujących pojazdami jednoznacznie stanowi, że konsekwencją prawomocnego orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, jest nie tylko brak możliwości wydania prawa jazdy, ale także brak możliwości zwrotu zatrzymanego prawa jazdy jak i przywrócenia uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonych kategorii (w tym kategorii C+E - o których zwrócenie ubiegał się skarżący). Jak wyjaśnił organ odwoławczy, odmowa zwrotu prawa jazdy kategorii C+E ma charakter związany i zarówno Starosta jak i Kolegium miały obowiązek wydać rozstrzygnięcie zgodnie z brzmieniem art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. W ocenie Kolegium w żadnym przypadku nie można też mówić o nadmiernej restrykcyjności kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji ani braku poszanowania wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2016 r. Odmowa wydania prawa jazdy jest bowiem konsekwencją literalnego brzemienia art. 12 ust 1 pkt 2 u.k.p. W skardze na decyzję Kolegium skarżący zarzucił temu rozstrzygnięciu naruszenie: 1) prawa materialnego, a to art. 12 ust 1 pkt 2 u.k.p. poprzez wadliwą interpretację polegającą na przyjęciu, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której wyrokiem orzeczony został zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, w sytuacji gdy posiada ona również uprawnienia do prowadzenia pojazdów innych kategorii podczas gdy, prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. prowadzi do wniosku, że w przypadku zastosowania przez sąd powszechny art. 42 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1137, dalej jako k.k.) i orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli je ona posiadała. Odmienna interpretacja analizowanego przepisu prowadziłaby bowiem do niewykonalności takich wyroków sądu powszechnego; 2) przepisów postępowania, a to art. 7, art. 8 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodek postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2016 r., poz. 23 ze zm. dalej jako k.p.a.) w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędne i nieprzekonujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, w szczególności polegające na pominięciu jakiegokolwiek odniesienia się do kwestii sprzeczności przepisu art. 12 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust 2 pkt 2 i 3 u.k.p. w zw. z art 42 § 1 k.k.; 3) prawa procesowego, a to art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez orzeczenie o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy prawidłowa decyzja organu odwoławczego powinna stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylać zaskarżoną decyzję w całości i rozstrzygnąć o przysługującym uczestnikowi prawie do wydania prawa jazdy dotyczącego kategorii pojazdów nieobjętych zakazem wynikającym z wyroku karnego. Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w świetle art. 42 k.k. to sąd powszechny decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Z kolei stosownie do art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm., dalej jako k.k.w.) organ administracji publicznej do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z powołanym przepisem koresponduje art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w świetle których starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z powołanych przepisów wynika zatem, że organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie szerszym, niż to orzeczono w wyroku. W przeciwnym bowiem wypadku organ administracyjny wchodziłby w kompetencje sądów, co byłoby rażąco sprzeczne z porządkiem prawnym wynikającym bezpośrednio z art. 7, art. 10, art. 45 ust 1, art. 174 ust. 1 oraz art. 177 Konstytucji RP. W ocenie skarżącego uregulowania zawarte w art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. powinny być stosowane jedynie do osób, które ubiegają się dopiero o wydanie prawa jazdy określonych w nim kategorii i nigdy nie ich nie posiadały, a wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Natomiast odmienna jest sytuacja, kiedy to sąd powszechny wprost wskaże, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dotyczy jedynie określonej ich rodzaju. Co więcej, interpretacja forsowana przez organy administracji publicznej obu instancji prowadzi do niewykonalności wyroków sądu powszechnego. Ponadto zdaniem skarżącego takie działanie organów prowadzi do nadmiernej represyjności względem jego osoby. Skoro bowiem sąd karny uznał, że może on nadal kierować pojazdami objętymi kategoriami C+E, to odmowa wydania prawa jazdy w tym zakresie niweczy zamysł sądu i pozbawia go możliwości zarobkowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie podnosząc jednocześnie, że twierdzenia skarżącego są wewnętrznie sprzeczne. Na czym bowiem miałaby polegać prewencyjna funkcja środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, skoro - mimo jego zastosowania - strona miałaby zostać dopuszczona do ruchu jako kierowca samochodu ciężarowego z przyczepą ciężką. Taki stan rzeczy w sposób oczywisty i bezdyskusyjny podważałby jakikolwiek sens stosowania powołanego środka karnego, który z racji popełnionego przez stronę przestępstwa jest przecież obligatoryjny. Kolegium wskazało, że należy rozróżnić sytuację skarżącego z punktu widzenia dolegliwości orzeczonych w wyroku karnym kar i środków karnych, a czym innym jego sytuacja z punktu widzenia przepisów prawa administracyjnego. Nie jest bowiem niczym nadzwyczajnym w systemie obowiązującego prawa powiązanie faktu skazania z dodatkowymi i niekorzystnymi dla skazanego, skutkami prawnymi wynikającymi z innych przepisów. Także na gruncie ustawy o kierujących pojazdami. Rozwiązania te stanowią instrument, przy pomocy którego ustawodawca w sposób generalny chroni określone wartości, wiążąc z faktem skazania określone skutki prawne niezależnie od tego, czy ochrony tych wartości podjął się sąd w konkretnej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało również, że w przypadku wyroków sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego przemawiających, zdaniem skarżącego na jego korzyść, nie zauważył on, że wyrażone w nich stanowisko dotyczyło poprzedniego stanu prawnego. Otóż od dnia 25 października 2014 r. art. 12 ust. 2 u.k.p. obowiązuje w znowelizowanej wersji, rozszerzającej jego zakres zastosowania. obecnie obejmuje on nie tylko przypadki "wydania" prawa jazdy osobom ale także przypadki "zwrotu" prawa jazdy i "przywrócenia" uprawnień dotychczasowym kierowcom. Przy czym przepis ten ma również zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie nowelizacji, to jest po dniu 25 października 2014 r., zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. poz. 970, ze zm.). Skarżący zaś zalicza się bez wątpienia do takich osób, bowiem jego skazanie nastąpiło w dniu [...] marca 2015 r. Jak w końcowym fragmencie swej wypowiedzi Kolegium stwierdziło - skarżący słusznie podnosi, że w wyroku skazującym zakres przedmiotowy orzeczonego środka karnego został ograniczony. Jednakże z woli ustawodawcy taki stan rzeczy rodzi dodatkowe konsekwencje prawne w postaci zakazu zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii wymienionych w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, a nie objętych zakresem zastosowania orzeczonego środka karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Należy przy tym zauważyć, że kontrola sprawowana przez sąd administracyjny polega na ocenie legalności działania administracji, zgodnie z zasadą trójpodziału władzy. Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Z uwagi na powyższe, po dokonaniu oceny legalności postępowania administracyjnego przeprowadzonego w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że bezspornie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] marca 2016 r., sygn. akt [...], wobec skarżącego został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest uprawnienie kategorii A i B w ruchu lądowym na okres trzech lat. Strony niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego są także zgodne, że w dniu [...] maja 2016 r. skarżący złożył wniosek o zwrot prawa jazdy kategorii C+E. W konsekwencji wystąpienia przez skarżącego z powyższym wnioskiem organy obu instancji odmówiły zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C+E; co zostało zakwestionowane przez niego jako nieuprawnione rozszerzenie jego odpowiedzialności karnej. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, podnieść trzeba, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. poz. 970). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 u.k.p., wskazany wyżej przepis stosuje się także, wprost, wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie prawa jazdy kategorii: "3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D." Wymaga podkreślenia w tym miejscu, że z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 u.k.p. poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Wcześniej, to jest przed nowelizacją regulacja art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, co wynika wprost z brzmienia art. 3 ustawy nowelizującej ustawę o kierujących pojazdami. Ponadto art. 12 ust. 2 u.k.p. w nowym brzmieniu wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy nowelizacyjnej). Zważywszy na to, że przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, to jest po dniu 25 października 2014 r., nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy znajdą zastosowanie, albowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po już tej dacie, to jest w dniu [...] marca 2016 r. (wyrok uprawomocnił się [...] kwietnia 2016 r.) W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 u.k.p. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Na podstawie zatem tak określonego stanu prawnego należało ocenić istotę sporu w niniejszej sprawie, to jest czy regulacje powołane wyżej dawały podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C+E (sąd karny tych uprawnień skarżącego nie pozbawił), dlatego też wystąpił on z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie wskazanych kategorii. W art. 12 ust. 1 u.k.p. wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wskazany w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Tym samym więc w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że interpretacja art. 12 ust. 2 u.k.p. prowadzi do podważenia prawomocnego wyroku sądowego i stanowi podwójne ukaranie, wskazać należy, że wykonując wyrok Sądu Rejonowego w O. organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A i B, natomiast nie orzekł o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami wg. kat. C+E, ponieważ sąd karny nie pozbawił skarżącego tych uprawnień. Zatem nie można zarzucić Staroście, że nie respektuje wyroku sądu karnego. Nie zmienia to jednak faktu, że to samo zdarzenie prawne (fakt skazania skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego) może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Zgodnie bowiem z utrwalonym poglądem w literaturze prawa, każde zdarzenie prawne podlega niezależnej ocenie z punktu widzenia norma praw karnego, cywilnego i administracyjnego. W polskim porządku prawnym nierzadko określone zdarzenia prawne mogą wywoływać jednocześnie sankcje zarówno karne, cywilne jak i administracyjne. Art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Niewątpliwie mamy tu zatem do czynienia ze zbiegiem sankcji karnej i administracyjnej. Jednakże w obowiązującym stanie prawnym zasadniczo nie mamy regulacji, które rozstrzygałyby zbieg przestępstwa z sankcją administracyjną i zbieg wykroczenia z sankcją administracyjną. Jedynym istotnym wyjątkiem są przepisy dotyczące niektórych naruszeń w transporcie drogowym, które jednak nie mają zastosowania do niniejszej sprawy. Brak jest również jednolitego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego co do sankcjonowania tej samej lub zbieżnej materii zdarzeń prawnych na gruncie zarówno norm karnych, jak i o charakterze administracyjnym. Sam zaś art. 12 ust. 2 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. nie został nigdy zakwestionowany jako niekonstytucyjny. Wreszcie w obecnym stanie prawnym brak jest dostatecznych podstaw, by móc zastosować zasadę ne bis in idem (zakaz ponownego karania za to samo) do zbiegów prawa karnego i administracyjnego, wobec jednoznacznego brzmienia art. 178 ust. 1 Konstytucji RP nakazującego sądom stosowanie zarówno Konstytucji jak i ustaw. Natomiast organy administracji publicznej na podstawie art. 7 Konstytucji RP mają obowiązek działać na podstawie i granicach prawa - co oznacza między innymi stosowanie przepisów aktów powszechnie obowiązujących o ile akty te nie zostaną uznane za niekonstytucyjne. Stąd też organy obu instancji nie miały podstaw, by odstąpić od zastosowania w niniejszej sprawie wskazanych wyżej przepisów, nawet jeżeli oznacza to de facto dodatkową sankcję dla skarżącego. Powołane przez skarżącego orzeczenia sądów nie mogły zostać uznane za skuteczne z dwóch względów: po pierwsze nie miały charakteru wiążącego albowiem rozstrzygały odrębne od niniejszej sprawy indywidualne przypadki, a po drugie z uwagi na fakt, że dotyczyły stanu prawnego sprzed nowelizacji art. 12 ust 2 u.k.p. Nie mogła też zostać uwzględniona argumentacja skarżącego przytoczona w skardze i na rozprawie, a dotycząca trudności ze znalezieniem pracy z uwagi na brak dokumentu prawa jazdy. Ustawa o kierujących pojazdami nie przewiduje bowiem żadnych okoliczności łagodzących zakaz zwrotu dokumentu prawa jazdy. Wręcz przeciwnie, art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust 2 u.k.p. mają charakter silnie zobiektywizowany, co oznacza, że wszelkie okoliczności występujące po stronie skarżącego związane z jego sytuacją osobistą, majątkową, pozostają bez znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na względzie należało uznać, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., utrzymująca w mocy decyzję Starosty O. pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały nie budzące żadnych wątpliwości interpretacyjnych przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Z tych uregulowań jednoznacznie bowiem wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B – to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii C+E. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia prawa do uzyskania prawa jazdy kategorii C+E. Tym samym dokument prawa jazdy dla kategorii C+E nie może być zwrócony skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Nie zachodzą zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku i oddalić skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło