III SA/Wr 1129/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Maciej Guziński (sprawozdawca), , Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia (...) r. (Nr....), działający z upoważnienia Prezydenta W , Zastępca Kierownika Biura Komunikacji, na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2016, poz. 627, dalej też: ustawa; u.k.p.), skierowała T S (dalej: strona, skarżący) - posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii (...) - na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołano się na wniosek Komendanta Miejskiego Policji w W. z dnia [...] 2016r. (nr [...];[...]), w którym wniesiono o skierowanie na badania lekarskie z powodu stwierdzonych podczas wykonywania czynność służbowych zastrzeżeń co do stanu zdrowia strony, jako kierującego pojazdem. Stwierdzono w nim (wniosku), że biorąc pod uwagę podeszły wiek strony ([...] lat) istnieje obawa, iż na wskutek ograniczonej sprawności psychomotorycznej źle ocenił odległość przed włączeniem się do ruchu ze skrzyżowania z pierwszeństwem przejazdu oznaczonego znakami drogowymi B-20 "STOP". W odwołaniu strona podniosła, że decyzja jest krzywdząca, bowiem za wykroczenie drogowe została mu wymierzona kara grzywny, skierowanie na badanie lekarskie jest wiec dodatkowa karą. Zaskarżaną decyzją z dnia [...] 2016 r. (Nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej też: Kolegium, SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z przepisem art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na: kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji; badanie lekarskie, jeżeli: kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia; badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli: kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, w okresie próbnym popełniła dwa wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, kierowała pojazdem, który uczestniczył w wypadku drogowym, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Stosownie do przepisu ust. 2 tego artykułu, starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa wyżej z urzędu na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych-w zakresie, o którym mowa w ust.1 pkt.1 i 2lit.b. Wskazano, że z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy wynika, że badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do jej stanu zdrowia. Podniesiono dalej w uzasadnieniu, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że stan zdrowia strony budzi poważne i uzasadnione zastrzeżenia uzasadniające skierowanie na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, które wynikają z faktu bycia sprawcą zdarzenia drogowego oraz jego oceny dokonanej przez funkcjonariuszy Policji, którzy uznali, że kierujący pojazdem strona, mając [...] lat życia, ma ograniczoną sprawność psychomotoryczną, co ma bezpośredni wpływ na zdolność do kierowania pojazdami. Podkreślono w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że zasady bezpieczeństwa ruchu drogowego wymagają, aby kierujący pojazdem posiadali stan zdrowia nie zagrażający sobie jak i innym uczestnikom ruchu drogowego. Z jednej strony przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17.07.2014r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców(Dz.U.). z 2014r. poz. 949), zawierają uregulowania w zakresie badania zdolności kierowcy do kierowania pojazdami w dotychczasowym zakresie, z drugiej strony wymaga ustalenia, w trakcie badania lekarskiego, czy stwierdzone, uzasadnione zastrzeżenia do stanu zdrowia kierowcy mają wpływ na zdolność do kierowania pojazdami. W takiej sytuacji tylko badanie przez lekarza wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy może stanowić o dalszej możliwości kierowania pojazdami mechanicznymi przez stronę W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucił rozstrzygnięciu SKO naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym. Wniósł o uchylenie decyzji w całości. W uzasadnieniu podniósł, że miał lekką stłuczkę o minimalnych szkodach, za którą sąd zgodnie z prawem ukarał go grzywną. Od tego wyroku policja nie odwołała się, ale próbuje wykorzystać inny organ do uznania, że zebrany materiał dowodowy wskazuje, że stan jego zdrowia budzi poważne i uzasadnione zastrzeżenia, że mając [...] lat życia mam ograniczoną sprawność psychomotoryczną, co ma bezpośredni wpływ na zdolność kierowania pojazdami. Podkreślił, że jest sprawnym i nie ma żadnych przeciwskazań do prowadzenia pojazdu samochodowego, o czym świadczy zaangażowanie w pracach społecznych na rzecz miasta. Obecnie został ponownie wybranym do Rady Seniorów i Sportu przy Prezydencie Miasta W. a w Polskim Związku Emerytów i Rencistów pełnię funkcję przewodniczącego sądu koleżeńskiego. Jest zasłużonym dla miasta i powiatu w. oraz dla B. na U., pełni funkcję łącznika naszego miasta z tym miastem na U.. Przy takim zaangażowaniu i pracach społecznych nie można mówić o starczej chorobie i braku zdolności psychomotorycznych do prowadzenia pojazdu samochodowego. Jest w pierwszej dziesiątce najlepszych szachistów w mieście. Wskazał, że w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego przeprowadził kontrolne badanie, gdzie nie stwierdzono żadnych przeciwskazań do prowadzenia pojazdów. Podtrzymał stanowisko, że decyzja jest krzywdząca, bowiem za wykroczenie drogowe została mu wymierzona kara grzywny, skierowanie na badanie lekarskie jest wiec dodatkowa karą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżący podniósł, że w trakcie zdarzenia drogowego nie był pod wpływem alkoholu, ani nie spowodował ciężkiej kolizji drogowej. Podniósł, że prawo jazdy posiada od [...] roku i to było dopiero jego drugie zdarzenie drogowe. Z uwagi na stan panewki biodrowej może się poruszać wyłącznie samochodem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości prowadzenia przez organ postępowania administracyjnego w świetle przepisów procesowych oraz zastosowania przez organ prawa materialnego wyznaczającego prawa i obowiązki adresata decyzji. Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowił art. 75 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627; dalej także: ustawa; u.k.p). Zgodnie z art. 75 ust.1 pkt 5 u.k.p., badaniu lekarskiemu podlega osoba posiadającą prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Stosownie do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Stosownie do art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a tej ustawy, starosta wydaje decyzje o skierowaniu, o której mowa w ust. 1 z urzędu, na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych – w zakresie, o którym mowa w ust.1 pkt 1 i pkt 2 lit. b ustawy. Wynika z powyższego, że w sytuacji powołania się na art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy – tak jak w sprawie - Prezydent W. (wykonujący kompetencje starosty), wydaje z urzędu decyzje o skierowania na badania lekarskie. Czyni to jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem, na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych. Powołana powyżej regulacja prawna (art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy) nie określa precyzyjnie, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Mowa w nich jedynie o tym, że muszą być one "uzasadnione", "poważne" co jest stwierdzeniem dość ogólnym, pozostawiającym właściwemu organowi administracji publicznej konieczność dokonania w własnym zakresie, na podstawie uzyskanych informacji oceny, czy w konkretnym wypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju. Zaistnienie zatem przesłanki "uzasadnionych zastrzeżeń" w przedmiotowej sprawie co do stanu zdrowia kierującego pojazdem ma więc decydujące znaczenie dla treści rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Ustalenia organów w tym względzie muszą podlegać na szczegółowej analizie tej przesłanki, mimo, że postępowania przed organami administracji zostało podjęte w oparciu o informację Komendanta Miejskiego Policji w W.. Decyzja w przedmiotowym zakresie podejmowana jest jednak przez organ administracji z urzędu. Tym samym, skoro przesłanką warunkującą wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie muszą być "uzasadnione zastrzeżenia" co do stanu zdrowia kierującego, to nie są wystarczające w tym względzie wątpliwości wynikające z uzyskanej informacji, że kierujący pojazdami ze względu na swój stan zdrowia nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. To z ustaleń organu muszą wynikać okoliczności, które wskazują z dużą dozą prawdopodobieństwa, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału jako uczestnika ruchu drogowego. Ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie decyzji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu. Organy administracji kierując na badanie lekarskie, tak jak w rozpatrywanej sprawie, są zatem zobowiązane do dokonania we własnym zakresie oceny okoliczności podanych przez podmiot, który te zastrzeżenia sygnalizuje. Do oceny, czy uzyskana informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby kierującej pojazdem jest wystarczająco umotywowana do powzięcia takich obaw i czy jest wiarygodna, oraz do wskazania podstawy i wyniku tej oceny w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wydanego, na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. Nie istnieje więc automatyzm prowadzący w każdym przypadku uzyskania zawiadomienia (wniosku) przez organ administracji do wydania przezeń decyzji kierującej na badania, a więc automatyzm polegający na wydaniu jej bez analizy wskazanych w informacji (wniosku) faktów, nawet w sytuacji, gdy pismo sygnalizacyjne pochodzi od Policji. W takim bowiem wypadku, a więc przy założeniu automatyzmu, ciężar orzekania w tej materii spoczywałby nie na organie administracji, a na zawiadamiającym. Organ ma być bowiem w tym przypadku gwarantem tego, że ograniczenie uprawnieninia kierowcy następuje z uzasadnionych przyczyn. Podkreślić należy, że wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie indywidualnej jest możliwe tylko wtedy, gdy organ administracji podejmie wszelkie czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym, jak i prawnym, w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. Z powyższego wynika w przedmiotowej sprawie, że rozpatrując sprawę skierowania strony na badania lekarskie organ był uprawniony ale i zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez niego w tej sprawie i po jego analizie. Wniosek Komendanta Miejskiego Policji w W. stanowił tylko i wyłącznie określoną informację, z którą organ winien się zapoznać i przeanalizować, a następnie dopiero na bazie tej informacji podjąć działania wyjaśniające sprawę. Oznacza to, że taki wniosek nie zwalniał organu od wyjaśnienia, czy wynikające z niego informacje zawierają wyczerpujące dane do uznania, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, tym bardziej w świetle podnoszonych przez stronę twierdzeń zawartych zarówno w odwołaniu jak i skardze. Wskazać należy, że w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji brak precyzyjnego wskazania jednostki redakcyjnej przepisu (punkt 2 ust. 1 art. 99 u.k.p. zawiera bowiem dwie przesłanki do skierowania na badania lekarskie), który stanowił postawę rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ten oparł swoje rozstrzygnięcie co prawda na wnioski organu Policji, ale go nie przeanalizował. Stwierdził za zapisami wnioski, że biorąc pod uwagę podeszły wiek strony ([...] lat) istnieje obawa, iż na wskutek ograniczonej sprawności psychomotorycznej źle ocenił odległość przed włączeniem się do ruchu ze skrzyżowania z pierwszeństwem przejazdu oznaczonego znakami drogowymi B-20 "STOP", co nasuwa zastrzeżenia do stanu zdrowia strony. Tym samym, powołanie się przez organ I instancji jedynie na wniosek Komendanta Policji w Wałbrzychu, z powodu którego wydał skarżoną decyzję, niczego nie wyjaśnia ani niczego nie dowodzi. Organ II instancji nie wyeliminował tego stanu rzeczy. Wskazując w podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b u.k.p. powołała się także na wniosek organu Policji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ogranicza się do stwierdzenia, że zebrany w sprawie materiał dowodowy (wniosek) wskazuje na to, że stan zdrowia skarżącego budzi poważne i uzasadnione zastrzeżenia uzasadniające skierowanie na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, które wynikają z faktu bycia sprawcą zdarzenia drogowego oraz jego oceny dokonanej przez funkcjonariuszy Policji, którzy uznali, że kierujący pojazdem, mając [...] lat życia, ma ograniczoną sprawność psychomotoryczną, co ma bezpośredni wpływ na zdolność do kierowania pojazdami. Nie przedstawił własnej oceny stanu zdrowia skarżącego w kontekście uniemożliwienia prowadzenia pojazdów. Wywodów, odnoszących się do stanu zdrowia skarżącego wskazujących z wysokim prawdopodobieństwem na istnienie przeciwwskazać zdrowotnych w zakresie zdolności do kierowania pojazdami, powodujących potrzebę skierowania na badania lekarskie. Tym samym wydał rozstrzygnięcie z naruszeniem także art. 15 k.p.a. (zasada dwuinstancyjności). W ocenie Sądu, brak analizy powołanych powyżej okoliczności, poddaje w wątpliwość twierdzenia, co do "uzasadnionych" przyczyn skierowania skarżącego na badania lekarskie, zgodnie z art. 99 ust 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Brak jest bowiem w wywodach organu odwoławczego analizy oceny dokonanej przez funkcjonariuszy policji. Za trafne należało zatem uznać zarzuty skarżącego przeprowadzenia przez organy błędnych ustaleń stanu faktycznego i niezasadne przyjęcie istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia. W takiej sytuacji Sąd stwierdził konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż uznał, że jest to konieczne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 135 p.p.s.a.), z uwagi na zakres przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz gwarancje, jakie wynikają dla strony z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.