III SA/Wr 1149/15
WyrokWSA we Wrocławiu2016-04-13
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Maciej Guziński, Jerzy Strzebinczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, może stwierdzić niedopuszczalność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, jeśli kwestia wykonania obowiązku była już przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego lub sądowego?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, może stwierdzić niedopuszczalność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, jeśli kwestia wykonania obowiązku była już przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego lub sądowego, a rozstrzygnięcia te stały się prawomocne. W takiej sytuacji organ egzekucyjny nie może badać zasadności obowiązku określonego tytułem wykonawczym, a jedynie formalnie stwierdzić niedopuszczalność zarzutu.Stan faktyczny
Strona wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji stwierdzające niedopuszczalność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Skarżący podnosił, że posiada nadpłatę, która powinna zostać zaliczona na poczet egzekwowanych należności, co skutkowałoby wygaśnięciem obowiązku. Organy administracji uznały, że kwestia wykonania obowiązku była już przedmiotem odrębnego postępowania, w którym zapadły prawomocne decyzje, a następnie wyroki sądowe oddalające odwołania i apelacje, co skutkowało stwierdzeniem niedopuszczalności zarzutów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Siedlecka, Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Jerzy Strzebinczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi P.O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę w całości.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 18 i art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia P. O. (dalej: strona, zobowiązany, skarżący) na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W., I Inspektorat Miejski z dnia [...].07.2015 r. (nr [...]), którym organ stwierdził niedopuszczalność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie własnych tytułów wykonawczych nr: [...] oraz od [...] do [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wyjaśnił, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W., I Inspektorat Miejski - prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko stronie, na podstawie tytułów wykonawczych nr od: [...] do [...] oraz nr od [...][...] do [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Z akt sprawy wynika, że odpisy tych tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w dniu [...].05.2015 r.
Pismem z dnia [...].05.2015 r. strona złożyła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Podniosła, że posiada nadpłatę w kwocie [...] zł, kilkakrotnie występowała do wierzyciela o jej zwrot oraz o potrącenie z bieżącej składki ubezpieczeniowej. Zobowiązany podniósł, że pismo z dnia [...].03.2015 r. w którym stwierdzono wysokość nadpłaty, stanowi wykonanie orzeczenia Sądu Rejonowego dla [...]. Pismem z dnia [...].06.2015 r. (nr [...]), organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego m. in. do przedłożenia dokumentów, które powołał w piśmie z dnia [...].05.2015 r. Z akt sprawy wynika, że te dokumenty nie zostały przez stronę przedłożone.
W tej sytuacji, wskazanym wcześniej postanowieniem z dnia [...].07.2015 r., Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W., oddalił zgłoszony przez zobowiązanego zarzut wykonania obowiązku - jako niedopuszczalny, w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz nr od [...] do [...].
Organ egzekucyjny wyjaśnił że powyższa kwestia była już przedmiotem innego, odrębnego postępowania, tj. postępowania odwoławczego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia [...].05.2013 r., nr [...]oraz nr [...], którymi to decyzjami określona została wysokość zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Sąd Okręgowy we W. wyrokiem z dnia [...].04.2014 r., (sygn. akt [...]), oddalił ww. odwołania. Wskutek oddalenia apelacji od powyższego wyroku - decyzje stały się prawomocne. W tak ustalonym stanie faktycznym, zdaniem organu, brak jest możliwości badania i oceniania okoliczności, które były przedmiotem innego, odrębnego rozstrzygnięcia.
Strona wniosła zażalenie, powielając w całości wcześniej podniesione argumenty.
Po rozpoznaniu zażalenia, organ – Dyrektor Izby Skarbowej we W. – zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4. błąd co do osoby zobowiązanego;
5. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10. niespełnienie wymogów określonych w art. 27.
Podniósł, że zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9, 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W przypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym nie wydaje się odrębnych postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela. Wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe (uchwała NSA z 25 czerwca 2007 r. I FPS 4/06). Powyższa zasada dotyczy także sytuacji, w której wierzycielem jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. wyjaśnił, że związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela oznacza, dla organu nadzoru brak możliwości przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, ponieważ ponowna ocena tych zarzutów przez organ egzekucyjny jest wykluczona. Wyżej wskazana przesłanka wiążącej mocy stanowiska wierzyciela nie ogranicza jednak uprawnień organu nadzoru w zakresie weryfikacji zajętego przez organ egzekucyjny stanowiska pod kątem procesowym. Wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela nie oznacza, że jest on zwolniony z przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym - wydania pełnego i wyczerpującego rozstrzygnięcia. Takie czynności procesowe jak zebranie materiału dowodowego w sprawie oraz sporządzenie uzasadnienia rozstrzygnięcia w zgodzie z treścią przepisu art. 107 § 3 k.p.a., pozostają w zakresie kontroli organu nadzoru i ustalenie, że przepisy te zostały naruszone w stopniu mającym wpływ na podjęte postanowienie, uprawnia organ nadzoru do podjęcia rozstrzygnięcia kasacyjnego, celem usunięcia wad stwierdzonych w weryfikowanym postępowaniu. Odmienna ocena prawna stanu sprawy na gruncie prawa materialnego jest jednak dla organu nadzoru niedopuszczalna.
W tym miejscu organ drugiej instancji podniósł, że zobowiązany wnosząc zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wyraźnie wskazał, których postępowań egzekucyjnych on dotyczy, wymieniając tytuły wykonawcze nr od [...] do [...] oraz nr od [...]do [...]. Tymczasem postanowienie będące przedmiotem niniejszego postępowania zawiera rozstrzygnięcie zarzutu wykonania obowiązku w odniesieniu tylko do części postępowań egzekucyjnych, tj. tych postępowań, które są prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] oraz nr od [...] do [...].
Zdaniem organu, brak stosownego rozstrzygnięcia zarzutu w odniesieniu do pozostałych postępowań egzekucyjnych, tj. postępowań egzekucyjnych prowadzanych na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...], nie czyni zaskarżonego postanowienia wadliwym, a jedynie oznacza, że organ egzekucyjny pozostaje w zwłoce z wydaniem rozstrzygnięcia ww. zarzutu do tychże postępowań egzekucyjnych. W konsekwencji, z powyższych względów, postępowanie zażaleniowe musiało zostać ograniczone tylko do tych spraw, które zostały rozstrzygnięte zaskarżonym postanowieniem.
W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby Skarbowej, podniósł, że w postępowaniu w sprawie zarzutu wykonania obowiązków objętych tytułami wykonawczymi nr: [...]oraz od [...] do [...], (objętych postanowieniem z dnia [...].07.2015 r.), nie występują uchybienia formalnoprawne.
Organ odwoławczy wskazał, że będący podstawę prawną rozstrzygnięcia, przepis art. 34 § 1a u.p.e.a. przewiduje, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Rozstrzygnięcie wydane w oparciu o powołany przepis prawa ma w istocie charakter formalny, deklaratoryjny, stwierdzający zaistnienie okoliczności skutkującej niedopuszczalnością zgłoszonego zarzutu, a więc i niedopuszczalnością jego merytorycznego rozpoznania. Organ drugiej instancji podkreślił jednocześnie, że związanie organu zażaleniowego stanowiskiem wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (podobnie jak związanie stanowiskiem wierzyciela w przypadku rozpoznania przez niego zarzutu ad meritum) wyłącza możliwość oceny zarzutu wobec zaistnienia przyczyn opisanych w art. 34 § 1a u.p.e.a.
Dalej Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że zaskarżone postanowienie zawiera pełne uzasadnienie zarówno faktyczne, jak i prawne. Organ pierwszej instancji w wyczerpujący sposób wyjaśnił, że kwestia wykonania obowiązków objętych ww. tytułami wykonawczymi była już przedmiotem innego, odrębnego postępowania, tj. postępowania odwoławczego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia [...].05.2013 r., nr [...] oraz [...], którymi to decyzjami określona została wysokość zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Sąd Okręgowy we W. wyrokiem z dnia [...].04.2014 r., sygn. akt [...], oddalił ww. odwołania. Dodatkowo, organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wskutek oddalenia apelacji od powyższego wyroku - decyzje stały się prawomocne.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. podniósł, że skoro zobowiązany zgłosił zarzut wykonania obowiązku, o którym mowa w przepisie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., to zasadnicza dla rozstrzygnięcia w trybie zażaleniowym kwestia wykonania obowiązków objętych ww. tytułami wykonawczymi nr: [...] oraz od [...] do [...], została rozstrzygnięta postanowieniem Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia [...].07.2015 r., którym organ stwierdził niedopuszczalność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Ponadto wierzyciel wskazał, które okoliczności przesądzają o istnieniu egzekwowanych zaległości. Ich istnienie udowodnił poprzez załączenie ich kopii do akt. Oznacza to, iż okoliczność powołana przez wierzyciela jest udowodniona i organ nadzoru nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa procesowego. Stanowisko wierzyciela co do istoty sporu, jak już wyjaśniono, nie podlega kontroli organu nadzoru.
Dodatkowo, Dyrektor Izby Skarbowej we W. podniósł, że strona zarówno w piśmie stanowiącym zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, jak i w zażaleniu, wskazała, że posiada nadpłatę w kwocie 154.424,36 zł wskazując przy tym, że już kilkakrotnie występował do wierzyciela o zwrot tej nadpłaty oraz o potrącenie z bieżącej składki ubezpieczeniowej. Zobowiązany podniósł także, że pismo z dnia [...].03.2015 r., w którym stwierdzono wysokość nadpłaty stanowi wykonanie orzeczenia Sądu Rejonowego dla [...]. Odnosząc się do powyższego, Dyrektor Izby Skarbowej we W. wskazał, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powyższa zasada nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Nie kwestionując obowiązków organów w sferze poszukiwania i gromadzenia dowodów, jak też opowiadając się za niedopuszczalnością przerzucania tych ciężarów na stronę postępowania, organ zauważył, że w sprawie we własnym, dobrze pojętym interesie, inicjatywę dowodową powinna przejąć sama strona. Wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że generalną zasadą postępowania dowodowego jest to, iż każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić (por. wyroki NSA: z 17.02.2000 r., I SA/Ka 1150/99; z 13.01.2000 r" I SA/Ka 960/98; z 11.02.1998 r" I SA/Ka 1173/96).
Dalej Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że organ egzekucyjny pismem z dnia [...].06.2015 r. wezwał zobowiązanego do przedłożenia dokumentów, które powołał w piśmie stanowiącym zarzuty. Dokumenty te nie zostały przez stronę przedłożone. W tym stanie, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, organ egzekucyjny podjął czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego. Fakt, iż strona nie przedstawiła swoich dokumentów źródłowych w żaden sposób nie rzutuje na przedmiotowe rozstrzygnięcie - znajdujące bowiem w aktach sprawy dokumenty dowodzą, że kwestia wykonania obowiązku była już rozstrzygana w innym, odrębnym postępowaniu.
W zakończeniu, Dyrektor Izby Skarbowej we W. podkreślił, że nierozstrzygnięty pozostaje wciąż zarzut wykonania obowiązku w odniesieniu do postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] do [...], co oznacza, że organ egzekucyjny winien wydać dodatkowe postanowienie w tym zakresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wskazał na niezasadność prowadzonej egzekucji , wobec istnienia nadpłaty. Podniósł, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych potwierdził pisemnie istnienie nadpłaty. Niestety potem często negował wysyłanie pism potwierdzających nadpłatę. Podniósł, że żadne opinie grafologiczne nie potwierdziły fałszowania dokumentów przez niego. Wręcz odwrotnie, wykluczono taką możliwość i uznano, że są to dokumenty autentyczne i wystawione przez ZUS. Zatem stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej jest w tym przypadku niezrozumiałe. Wobec powyższego trudno się do niego odnieść merytorycznie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] września 2015 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014 r., poz.1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 i 2, 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a.").
Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Uwzględniając powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga jest niezasadna, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Przedmiotem postępowania w sprawie jest postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] września 2015 r., utrzymujące w mocy postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W., I Inspektorat Miejski, w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] oraz od [...] do [...], obejmującej należności z tytułu składek ubezpieczeniowych.
Jak wskazał organ odwoławczy, skarżący wnosząc zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wymienił tytuły wykonawcze nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. Utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem, postanowienie z dnia [...] lipca 2015 r. zawiera rozstrzygnięcie zarzutu wykonania obowiązku w odniesieniu tylko do części postępowań egzekucyjnych, tj. tych postępowań, które są prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] oraz od [...] do [...], brak stosownego rozstrzygnięcia zarzutu w odniesieniu do pozostałych postępowań egzekucyjnych, tj. postępowań egzekucyjnych prowadzanych na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...]. Tym samym przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie, jest zarzut wykonania obowiązku w odniesieniu do postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów nr: [...] oraz od [...] do [...],objęty postanowienie z dnia [...] września 2015 r.
Przechodząc do meritum zarzutów należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie skarżący podniósł, że na zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych winna być zaliczona nadpłata jaką posiada, w związku z czym, egzekwowany obowiązek przestał istnieć. Prawidłowo w takiej sytuacji organy zinterpretowały zarzut jako wynikający z art. art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzut wykonania obowiązku.
W postępowaniu odnośnie wskazanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a., z tym jednak wyjątkiem, że w sytuacji, gdy kompetencje wierzyciela i organu egzekucyjnego skupione zostają w jednym podmiocie, to bezprzedmiotowe jest wydawanie przez wierzyciela wszelkich postanowień w zakresie zgłoszonych zarzutów. Pogląd taki znajduje oparcie w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r. (sygn. I FPS 4/06, LEX 266785).
W rozpatrywanej sprawie organ I instancji był jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, dlatego bezprzedmiotowym było zajęcie odrębnego stanowiska w sprawie zarzutów. Jednocześnie wyjaśnić należy, że pomimo braku odrębnego postanowienia wierzyciela wydanego na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. wypowiedź tego organu, w sytuacji gdy ten skupia w sobie jednocześnie kompetencje wierzyciela i organu egzekucyjnego, jest wiążąca dla Dyrektora Izby Skarbowej w zakresie zarzutu, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Przesłanka wiążącej mocy stanowiska wierzyciela nie ogranicza jednak uprawnień organu nadzoru w zakresie weryfikacji zajętego przez organ egzekucyjny stanowiska pod kątem procesowym.
W ocenie sądu, trafnie organ odwoławczy przyjął, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zasadą jest – jak już powiedziano - że organ egzekucyjny nie może badać zasadności obowiązku określonego tytułem wykonawczym, a tym samym zasadności rozstrzygnięcia będącego podstawą egzekucji. Ta jedna z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego obowiązuje także wówczas, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem. Jak przyjmuje się w judykaturze i w doktrynie, w sytuacjach, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem (egzekwuje własne decyzje), mógłby zbadać decyzję pod względem merytorycznym, ale już nie jako organ egzekucyjny, lecz jako organ wydający decyzję (por. Z. Leoński (w:) R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2003, s. 94).
Należy zauważyć, że w utrzymanym w mocy rozstrzygnięciu organu I instancji obszernie wyjaśniono, dlaczego podniesiony przez skarżącego zarzut wskazany w art.33 § pkt 1 nie jest trafny. Jakkolwiek postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela nie podlega zaskarżeniu, jest kontrolowane przez Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z powołanymi przepisami sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; jednocześnie sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Ostatni z powołanych przepisów daje sądom administracyjnym kompetencję do kontrolowania i uchylenia niezaskarżalnego postanowienia, o ile narusza ono prawo.
Realizując powyższą kompetencję w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującego w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2015 r., Sąd uznał, że nie naruszają one prawa.
Kwestia wykonania obowiązków objętych wskazanymi w sprawie tytułami wykonawczymi była już przedmiotem innego, odrębnego postępowania, tj. postępowania odwoławczego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia [...].05.2013 r., nr [...] oraz nr [...], którymi to decyzjami określona została wysokość zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Sąd Okręgowy we W. wyrokiem z dnia [...].04.2014 r., (sygn. akt [...]), oddalił powyższe odwołania od wskazanych decyzji, apelacja od powyższego wyroku została oddalona. Wskazuje to, że decyzje określające wysokość przedmiotowego zobowiązania stały się prawomocne.
Jak trafnie wskazał organ, stosownie do art. 34 § 1a u.p.e.a., w tak ustalonym stanie faktycznym brak jest możliwości badania i oceniania okoliczności, które były przedmiotem innego, odrębnego rozstrzygnięcia. Przepis art. 34 § 1a u.p.e.a. przewiduje, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.
Z akt sprawy nie wynika, aby na skutek jakichkolwiek działań czy zdarzeń prawnych, rozstrzygnięcia te zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. W konsekwencji decyzje te nadal obowiązują, bez względu na subiektywne przekonanie skarżącego, co do ich wykonalności czy prawidłowości. W takiej sytuacji uznać należało, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe.
Skarżący zarówno w piśmie stanowiącym zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, jak i w zażaleniu oraz w skardze wskazał, że posiada nadpłatę w kwocie 154.424,36 zł wskazując przy tym, że już kilkakrotnie występował do wierzyciela o zwrot tej nadpłaty oraz o potrącenie jej z bieżącej składki ubezpieczeniowej.
Wskazać należy w tym miejscu, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Niemniej powyższa zasada nie ma charakteru bezwzględnego. Nie kwestionując obowiązków organów w sferze poszukiwania i gromadzenia dowodów, jak też opowiadając się za niedopuszczalnością przerzucania tych ciężarów na stronę postępowania, podnieść należy, że generalną zasadą postępowania dowodowego jest to, iż każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić. W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. pismem z dnia [...].06.2015 r., wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentów, które powołał w piśmie stanowiącym zarzuty. Dokumenty potwierdzające okoliczność posiadania nadpłaty przez skarżącego nie zostały przedłożone ani na etapie postępowania administracyjnego, ani na etapie postępowania sądowo-administracyjnego, co uniemożliwia ustosunkowanie się do zaprezentowanych przez skarżącego argumentów. Organ zaprzecza istnieniu przedmiotowej nadpłaty.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie w przedmiocie zarzutów, nie narusza prawa, wobec czego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło